Đại biểu Quốc hội: Phải bảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân

Phát biểu thảo luận, các đại biểu nhấn mạnh tới yêu cầu phải bảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân và hành lang bảo vệ bờ biển. Dẫn báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đại biểu cho biết, tới hết tháng 4-2026, đã có 21 địa phương phê duyệt danh mục khu vực phải thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển, nhưng mới có 13 địa phương thực hiện cắm mốc giới. Tổng chiều dài hành lang được thiết lập cũng mới đạt khoảng 50% tổng chiều dài bờ biển.

Đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang (đoàn TP Hồ Chí Minh) phát biểu thảo luận. 

Đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang (đoàn TP Hồ Chí Minh) bày tỏ, biển không chỉ là không gian phát triển kinh tế mà còn gắn trực tiếp với quyền tiếp cận, sinh kế và đời sống của cộng đồng dân cư ven biển. Do vậy, đại biểu đề nghị dự thảo luật cần quy định thực chất hơn về lối tiếp cận biển công cộng, nhất là trong quy hoạch xây dựng và sử dụng đất ven biển; có trách nhiệm công bố, duy trì lối tiếp cận; có cơ chế xử lý đối với hành vi tự ý rào chắn, cản trở lối đi hợp pháp của người dân.

Đồng thời, phải bảo đảm hài hòa hai yêu cầu: Người dân được tiếp cận biển hợp pháp nhưng không được xâm phạm khu vực biển đã được giao, cho thuê hợp pháp cho tổ chức, cá nhân khác.

“Không nên để tình trạng “biển là của chung” nhưng trên thực tế người dân lại không có lối tiếp cận biển. Nếu đã xác định đây là quyền của người dân thì luật phải có cơ chế thực hiện và trách nhiệm bảo đảm quyền đó” - đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang nhấn mạnh.

Liên quan đến cơ chế tài chính trong khai thác, sử dụng khu vực biển, có ý kiến cũng cho rằng, khi quyền sử dụng khu vực biển có thể chuyển nhượng, thế chấp, góp vốn thì việc xác định giá trị quyền sử dụng biển, mức thu và phương thức thu cần được tính toán thận trọng, bảo đảm phù hợp với thực tiễn.

Dự thảo luật đã đề cập các căn cứ xác định tiền sử dụng biển, tuy nhiên, các nguyên tắc định giá, cơ chế thẩm định và quyết định giá vẫn cần được quy định cụ thể, minh bạch hơn.

Bởi cùng một diện tích biển, nhưng nơi có thể phát triển điện gió ngoài khơi, nơi phù hợp nuôi trồng thủy sản, nơi lại có lợi thế làm du lịch. Mỗi nơi một điều kiện, một khả năng sinh lợi, mức độ tác động đến môi trường là khác. Nếu không tính toán kỹ, rất khó có được mức thu vừa hợp lý, vừa công bằng.

Đáng lưu ý, nếu nguyên tắc định giá thiếu rõ ràng, minh bạch, dẫn đến tình trạng áp dụng không thống nhất giữa các địa phương, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong quá trình đầu tư, đồng thời có thể phát sinh kẽ hở trong quản lý, gây thất thoát nguồn lực quốc gia.

Từ những phân tích trên, đại biểu đề xuất đánh giá kỹ tác động của các phương án tính tiền sử dụng biển đối với từng loại hình khai thác, sử dụng; đồng thời làm rõ nguyên tắc định giá, thẩm quyền quyết định, cơ chế thẩm định, công khai thông tin và giám sát thực hiện. Qua đó, bảo đảm chính sách được áp dụng thống nhất, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp, góp phần khai thác hiệu quả, bền vững tài nguyên biển.