Apple xoay trục chuỗi cung ứng: Đặt cược vào bán dẫn

Apple đang có kế hoạch mở rộng hoạt động tại Houston bao gồm cả việc lắp ráp Mac mini. Ảnh: Techspot

Không đưa toàn bộ dây chuyền iPhone về Mỹ, Apple lựa chọn hướng đi thực dụng hơn: Tập trung đầu tư vào chuỗi cung ứng bán dẫn - từ sản xuất wafer, đóng gói chip đến lắp ráp máy chủ AI.

Chiến lược này cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt từ lắp ráp sang làm chủ công nghệ lõi, nhằm tăng tự chủ và giảm rủi ro trong bối cảnh cạnh tranh và địa chính trị ngày càng phức tạp.

Bước đi mang tính dài hạn

Trong nhiều năm, khi nhắc đến hoạt động sản xuất của Apple, công chúng thường hình dung đến những dây chuyền lắp ráp iPhone quy mô lớn tại châu Á. Tuy nhiên, một sự chuyển dịch chiến lược đang âm thầm diễn ra.

Thay vì đưa toàn bộ quy trình sản xuất thiết bị hoàn chỉnh về Mỹ, Apple đang đầu tư mạnh vào các lớp kỹ thuật nền tảng, đặc biệt là chuỗi cung ứng bán dẫn. Đây là bước đi dài hạn nhằm củng cố năng lực công nghệ cốt lõi và tăng khả năng chống chịu trước những biến động địa chính trị.

Trải dài từ sa mạc phía Bắc Phoenix, các cơ sở sản xuất silicon tại Texas đến những trung tâm đóng gói chip tiên tiến ở Arizona và Houston, Apple đang góp phần hình thành một hệ sinh thái bán dẫn nội địa tại Mỹ. Song song, công ty vẫn duy trì sản xuất các sản phẩm tiêu dùng quy mô lớn ở nước ngoài, phản ánh cách tiếp cận linh hoạt giữa tối ưu chi phí và kiểm soát công nghệ.

Trung tâm của chiến lược này là khu phức hợp sản xuất chip quy mô lớn của TSMC – nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới – đặt tại ngoại ô Phoenix, bang Arizona.

Với diện tích khoảng 2.000 mẫu Anh, khu vực này được quy hoạch gồm sáu nhà máy chế tạo chip cùng hệ thống hạ tầng hỗ trợ. Apple được xem là một trong những khách hàng chủ chốt, với kế hoạch mua hơn 100 triệu chip từ các cơ sở này chỉ trong năm nay.

Theo ông David Tom, người đứng đầu bộ phận thu mua toàn cầu của Apple, công ty có ý định nhập tối đa sản lượng mà các nhà máy tại Arizona có thể cung cấp. Dù con số này vẫn chỉ chiếm một phần trong tổng nhu cầu chip khổng lồ của Apple, nhưng đủ lớn để ảnh hưởng đến cách TSMC phân bổ nguồn lực và triển khai công nghệ sản xuất tiên tiến tại Mỹ.

Về mặt kỹ thuật, các nhà máy tại Arizona hiện vẫn chưa thể sánh ngang với hệ thống của TSMC tại Đài Loan. Tại đây, TSMC vận hành nhiều cơ sở quy mô lớn với tổng sản lượng vượt 100.000 tấm bán dẫn mỗi tháng, bao gồm cả các dòng chip tiên tiến với kích thước transistor khoảng 2 nanomet. Trong khi đó, các cơ sở tại Mỹ chủ yếu sản xuất chip ở tiến trình 4 và 5 nanomet; công nghệ 2 nanomet dự kiến phải đến khoảng năm 2030 mới được triển khai.

Điều này đồng nghĩa các bộ xử lý quan trọng nhất trong iPhone và máy Mac – vốn yêu cầu công nghệ tiên tiến nhất – vẫn sẽ tiếp tục được sản xuất tại Đài Loan trong tương lai gần. Tuy nhiên, mỗi thiết bị Apple không chỉ có một con chip. Bên trong là hàng chục linh kiện bán dẫn khác nhau, và nhiều trong số đó hoàn toàn có thể sản xuất bằng các tiến trình cũ hơn tại Mỹ. Đây chính là khoảng không chiến lược mà Apple đang tận dụng để tái cấu trúc chuỗi cung ứng.

Không chỉ Apple, các công ty công nghệ khác cũng đang khai thác năng lực sản xuất tại Arizona. Đơn cử, Nvidia đã sử dụng các nhà máy tại đây để sản xuất một phần chip AI thuộc thế hệ Blackwell – dòng sản phẩm không yêu cầu tiến trình tối tân nhất nhưng cần sản lượng ổn định và vị trí gần thị trường tiêu thụ.

Apple đang góp phần hình thành một hệ sinh thái bán dẫn nội địa tại Mỹ. Ảnh: Techspot

Người dẫn dắt công nghệ

Thay vì chỉ tập trung vào lắp ráp thiết bị đầu cuối, Apple đang từng bước định vị mình như một “người dẫn dắt công nghệ” trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Công ty tự thiết kế chip và thường nằm trong nhóm khách hàng đầu tiên áp dụng các tiến trình sản xuất mới của TSMC.

Việc đặt hàng sớm với quy mô lớn không chỉ giúp Apple chủ động nguồn cung, mà còn góp phần kiểm chứng tính khả thi của công nghệ, tạo tiền đề để các đối tác khác tham gia. Qua đó, Apple gián tiếp thúc đẩy toàn ngành bán dẫn chuyển dịch lên các thế hệ công nghệ cao hơn.

Chuỗi cung ứng mà Apple tham gia kiến tạo không dừng lại ở khâu chế tạo chip. Ở thượng nguồn, các tấm bán dẫn silicon – nền tảng của mọi vi mạch – được sản xuất tại Sherman (Texas), nơi GlobalWafers xây dựng cơ sở dài khoảng 400 mét chuyên sản xuất wafer 300 mm.

Đây là mắt xích khởi đầu có ý nghĩa quyết định, bởi mọi con chip đều được hình thành từ những tấm nền này. Apple đồng thời khuyến khích các đối tác như TSMC sử dụng nguồn wafer nội địa, qua đó góp phần đảm bảo đầu ra cho nhà máy, tạo động lực mở rộng sản xuất và tận dụng các chính sách hỗ trợ của Chính phủ Mỹ.

Ở công đoạn tiếp theo, công nghệ đóng gói bán dẫn tiên tiến cũng đang được đẩy mạnh. Tại Arizona, Amkor Technology phát triển hai cơ sở đóng gói trên diện tích hơn 100 mẫu Anh, với tổng mức đầu tư khoảng 7 tỷ USD, có sự hỗ trợ từ Apple.

Các cơ sở này sẽ tiếp nhận wafer đã qua xử lý, cắt thành từng con chip, sau đó gắn kết, hoàn thiện để sẵn sàng tích hợp vào thiết bị điện tử. Việc đặt nhà máy đóng gói gần khu vực sản xuất chip giúp giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian và nâng cao hiệu quả toàn chuỗi.

Ở hạ nguồn, Apple cũng bắt đầu thử nghiệm đưa một phần hoạt động lắp ráp phần cứng về gần các trung tâm nghiên cứu. Tại Houston, hãng hợp tác với Foxconn vận hành dây chuyền quy mô nhỏ sản xuất máy chủ AI – thành phần quan trọng phục vụ các tính năng trí tuệ nhân tạo trên thiết bị.

Dù công suất hiện tại còn khiêm tốn, đây được xem là bước thử nghiệm chiến lược. Trước đó, nỗ lực lắp ráp Mac Pro tại Austin (Texas) từng gặp hạn chế do nhu cầu thị trường và bài toán nhân lực, cho thấy quá trình “nội địa hóa” sản xuất vẫn đối mặt không ít thách thức.

Tổng thể, cách tiếp cận của Apple cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt: Không dàn trải toàn bộ chuỗi sản xuất, mà tập trung kiểm soát những mắt xích công nghệ cốt lõi, có giá trị gia tăng cao. Đây được xem là hướng đi thực dụng, giúp doanh nghiệp vừa duy trì hiệu quả chi phí toàn cầu, vừa tăng cường năng lực tự chủ trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngày càng chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị và công nghệ.

Thay vì theo đuổi mục tiêu đưa toàn bộ dây chuyền sản xuất iPhone về Mỹ, Apple đang lựa chọn một hướng đi âm thầm nhưng mang tính chiến lược hơn: Xây dựng hệ sinh thái bán dẫn nội địa, tập trung vào những lớp công nghệ cốt lõi trong chuỗi cung ứng.

Trong nhiều năm, hoạt động sản xuất của Apple thường gắn với các dây chuyền lắp ráp quy mô lớn tại châu Á. Tuy nhiên, một sự dịch chuyển chiến lược đang dần hình thành. Không còn dàn trải nguồn lực cho khâu lắp ráp cuối cùng, công ty chuyển trọng tâm sang đầu tư vào các nền tảng kỹ thuật cốt lõi, đặc biệt là chuỗi cung ứng bán dẫn – lĩnh vực giữ vai trò quyết định đối với năng lực công nghệ và khả năng cạnh tranh dài hạn.

Từ các cơ sở sản xuất tấm bán dẫn tại Texas, trung tâm đóng gói chip ở Arizona đến dây chuyền lắp ráp máy chủ AI tại Houston, Apple đang góp phần hình thành một hệ sinh thái bán dẫn nội địa tại Mỹ. Song song với đó, hãng vẫn duy trì sản xuất thiết bị tiêu dùng ở nước ngoài, thể hiện cách tiếp cận linh hoạt giữa tối ưu chi phí và kiểm soát công nghệ.

Trung tâm của chiến lược này là khu phức hợp sản xuất chip quy mô lớn của TSMC tại bang Arizona. Với vai trò là một trong những khách hàng chủ lực, Apple dự kiến đặt mua hơn 100 triệu chip từ các cơ sở này trong năm nay. Quy mô đơn hàng đủ lớn để tác động đến cách TSMC phân bổ nguồn lực và triển khai công nghệ tại Mỹ.

Dù vậy, về mặt kỹ thuật, các nhà máy tại Mỹ hiện vẫn chưa thể sánh với hệ thống sản xuất của TSMC tại Đài Loan – nơi đang dẫn đầu với các tiến trình tiên tiến nhất. Điều này đồng nghĩa, trong ngắn hạn, những con chip quan trọng nhất trên iPhone hay Mac vẫn sẽ được sản xuất ở nước ngoài.

Tuy nhiên, Apple không tìm cách thay thế toàn bộ, mà khai thác “khoảng trống chiến lược”: Nhiều linh kiện bán dẫn trong thiết bị không đòi hỏi công nghệ tối tân và hoàn toàn có thể sản xuất tại Mỹ.

Một điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Apple là vai trò “người dẫn dắt công nghệ”. Công ty tự thiết kế chip và thường là khách hàng tiên phong áp dụng các tiến trình mới của TSMC. Việc đặt hàng sớm với quy mô lớn không chỉ giúp Apple đảm bảo nguồn cung, mà còn góp phần xác nhận tính khả thi của công nghệ, tạo động lực để toàn ngành tiến lên các thế hệ sản xuất mới.

Chuỗi cung ứng mà Apple thúc đẩy không dừng lại ở khâu chế tạo chip. Ở giai đoạn đầu, các tấm silicon – nền tảng của mọi vi mạch – được sản xuất tại Texas. Tiếp đó, công đoạn đóng gói chip tiên tiến đang được phát triển tại Arizona với sự tham gia của Amkor Technology. Việc bố trí các mắt xích gần nhau giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả toàn chuỗi.

Ở khâu cuối, Apple cũng thử nghiệm đưa một phần hoạt động lắp ráp về gần các trung tâm nghiên cứu. Tại Houston, hãng hợp tác với Foxconn để vận hành dây chuyền sản xuất máy chủ AI. Dù quy mô còn khiêm tốn, đây được xem là bước thử nghiệm quan trọng trong việc tái cấu trúc chuỗi sản xuất.

Chuỗi cung ứng bán dẫn mà Apple đang góp phần xây dựng không chỉ dừng lại ở khâu chế tạo chip. Ảnh: Techspot

Rút kinh nghiệm từ những nỗ lực trước đây, Apple tiếp cận thận trọng hơn, lựa chọn các sản phẩm có nhu cầu ổn định như Mac mini để mở rộng sản xuất trong nước. Trong khi đó, iPhone – sản phẩm chủ lực – vẫn được lắp ráp ở nước ngoài do yêu cầu về quy mô và chi phí.

Trong 4 năm tới, Apple cam kết đầu tư hàng trăm tỷ USD vào các hoạt động tại Mỹ, trải rộng từ sản xuất vật liệu, tái chế đến bán dẫn. Dù quy mô hiện tại chưa thể so sánh với mạng lưới toàn cầu, xu hướng này cho thấy sự thay đổi căn bản trong tư duy: Từ tìm kiếm nơi sản xuất rẻ nhất sang kiểm soát những công nghệ cốt lõi.

Chiến lược của Apple phản ánh một thực tế mới của ngành công nghệ: Giá trị không còn chỉ nằm ở sản phẩm cuối cùng, mà ở khả năng làm chủ các lớp nền tảng bên dưới. Trong bối cảnh cạnh tranh và rủi ro địa chính trị gia tăng, việc kiểm soát chuỗi cung ứng không còn là lựa chọn, mà trở thành yêu cầu tất yếu.

Với cách tiếp cận này, Apple đang từng bước xây dựng mô hình sản xuất lai – kết hợp giữa quy mô toàn cầu và kiểm soát nội địa. Đây có thể là hướng đi tham chiếu cho nhiều tập đoàn công nghệ trong tương lai, khi câu hỏi không còn là “sản xuất ở đâu rẻ nhất”, mà là “ai kiểm soát công nghệ cốt lõi”.

Theo Techspot

Trọng Dương