Artemis II kết thúc hành trình khám phá Mặt Trăng để trở về Trái Đất

Artemis II quay trở về Trái Đất sau hành trình chinh phục Mặt Trăng lịch sử

Hội Thiên văn Hà Nội (HAS) cho biết, vào lúc 00 giờ 25 phút rạng sáng nay 8/4 theo giờ Việt Nam, tàu vũ trụ Orion đã rời khỏi vùng ảnh hưởng hấp dẫn của Mặt Trăng ở khoảng cách 41.072 dặm. Hành trình trở về ngôi nhà quen thuộc chính thức bắt đầu, khép lại những giờ phút lịch sử nơi không gian sâu.

Từ khoảnh khắc này, con tàu mang theo bốn phi hành gia sẽ rời xa quỹ đạo Mặt Trăng, quay trở lại với Trái Đất- nơi ánh sáng xanh quen thuộc đang chờ đón họ sau những ngày dài giữa khoảng không tĩnh lặng. Mỗi kilomet trôi qua không chỉ là hành trình vật lý, mà còn là bước chuyển mình của nhân loại trong kỷ nguyên chinh phục không gian.

Bức ảnh "Trái Đất lặn", được chụp từ hướng vùng tối của Mặt Trăng khi tàu Orion tiếp cận vệ tinh này. Ảnh: NASA.

Ngày 7/4, tàu vũ trụ Orion của sứ mệnh Artemis II đã hoàn thành hành trình bay vòng quanh Mặt Trăng, tiếp cận ở khoảng cách 4.067 dặm (6.546 km) so với bề mặt. Trong quá trình đó, phi hành đoàn đã bay đến điểm cách Trái Đất 252.756 dặm (406.820 km), phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về hành trình xa nhất mà con người từng thực hiện trong vũ trụ.

Hành trình bay vòng kéo dài 7 tiếng. Việc liên lạc giữa tàu và Trái Đất bị gián đoạn khoảng 40 phút khi Orion di chuyển vào vùng tối của Mặt Trăng. Trong khoảng thời gian đó, phi hành đoàn chứng kiến 2 hiện tượng hiếm gặp, gồm Trái Đất "lặn", dần khuất sau đường chân trời Mặt Trăng và một nhật thực hoàn toàn khi nhìn từ vũ trụ khi Mặt Trăng che khuất Mặt Trời.

Khoảng 21% vùng tối của Mặt Trăng được chiếu sáng từ góc nhìn của phi hành đoàn. Đây là khu vực mà mắt người chưa từng được quan sát trực tiếp từ khoảng cách gần như vậy trong lịch sử.

Lúc bay qua phía sau Mặt Trăng, các phi hành gia chứng kiến "Trái Đất lặn" - khi hành tinh xanh khuất sau Mặt Trăng theo tầm nhìn từ tàu Orion - khoảng 18h41 ngày 6/4 (5h44 ngày 7/4 giờ Hà Nội). Vài phút sau, tín hiệu vô tuyến và laser - vốn cho phép trao đổi thông tin hai chiều giữa tàu Orion và Trái Đất - cũng bị Mặt Trăng chặn lại, dẫn đến gián đoạn liên lạc. Phi hành đoàn trải qua khoảng 40 phút mất kết nối với Trái Đất.

Artemis II được xây dựng dựa trên thành công của sứ mệnh Artemis I không người lái năm 2022, và sẽ chứng minh một loạt các khả năng cần thiết cho các sứ mệnh không gian sâu. Chuyến bay thử nghiệm Artemis II sẽ là sứ mệnh đầu tiên của NASA có phi hành đoàn trên tên lửa SLS (Hệ thống phóng không gian) và tàu vũ trụ Orion.

Chuyến bay không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn là minh chứng cho khát vọng vươn xa - khi con người không chỉ chạm tới Mặt Trăng, mà còn an toàn quay trở về, mang theo những dữ liệu, hình ảnh và câu chuyện truyền cảm hứng cho các thế hệ tiếp theo.

Quan sát Nhật thực toàn phần từ Mặt Trăng

Ngoài ra, khoảng 20h35 ngày 6/4 (7h35 giờ Hà Nội), Mặt Trời đi qua phía sau Mặt Trăng theo góc nhìn của phi hành đoàn. Lúc này, tàu Orion đã đi vào vùng tối, có thể quan sát nhật thực toàn phần. Thời gian quan sát nhật thực trên tàu Orion kết thúc vào 8h32 (giờ Hà Nội).

HAS cho biết, trong chuyến bay vòng quanh Mặt Trăng vào sáng ngày 7/4, Mặt Trời, Mặt Trăng và tàu vũ trụ Orion đã gần như nằm trên cùng một đường thẳng hoàn hảo. Chính sự thẳng hàng hiếm hoi này đã tạo nên hiện tượng nhật thực đặc biệt, được quan sát trực tiếp từ góc nhìn của các phi hành gia trên tàu Artemis II.

Từ vị trí của họ trong không gian sâu, Mặt Trăng đã che khuất hoàn toàn hoặc một phần ánh sáng từ Mặt Trời, khiến khung cảnh xung quanh chìm vào một thứ ánh sáng mờ ảo đầy ấn tượng. Không giống như nhật thực được quan sát từ Trái Đất, hiện tượng này diễn ra trong không gian với nền đen vô tận, nơi đường viền sáng của Mặt Trời hiện lên rõ nét phía sau bóng tối của Mặt Trăng.

Khoảnh khắc này không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn là một trải nghiệm thị giác hiếm có, khi con người được chứng kiến sự tương tác trực tiếp giữa các thiên thể từ một góc nhìn hoàn toàn mới. Nó gợi nhớ đến những hình ảnh mang tính biểu tượng trong lịch sử thám hiểm không gian, đồng thời đánh dấu thêm một cột mốc đáng nhớ trong hành trình của sứ mệnh Artemis II.

Trong chuyến bay qua phía sau Mặt Trăng, phi hành đoàn Artemis II cũng phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.

Trước đó, tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) tàu Orion rời bệ phóng đưa bốn phi hành gia Artemis II bay tới Mặt Trăng, trở thành sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Phi hành đoàn được ví "đại diện cho thế giới", khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ lên Mặt Trăng.