Cảnh tượng lạ: Hàng ngàn con cá leo lên thác nước thẳng đứng
Chỉ những con cá có kích thước từ 3,7 đến 4,8 cm mới dám thực hiện hành trình này và chúng bắt đầu cuộc hành trình vào cuối mùa mưa.
Tại Cộng hòa Dân chủ Congo, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra một điều phi thường: đằng sau dòng nước cuộn chảy của một thác nước hùng vĩ là hàng ngàn con cá nhỏ không bơi mà leo lên những tảng đá trơn trượt cao 4,5 mét trong một hành trình gian khổ kéo dài 10 giờ.
Đây là loài cá Parakneria thysi, đang leo lên những vách đá dựng đứng hiểm trở của thác Luvilombo. Các nhà khoa học đã ghi nhận hành vi này bốn lần vào năm 2018 và 2020. Chỉ những con cá có kích thước từ 3,7 đến 4,8 cm mới dám thực hiện hành trình này và chúng bắt đầu cuộc hành trình vào cuối mùa mưa.
Hành vi này đã được ghi nhận qua các câu chuyện truyền miệng khoảng 50 năm nay nhưng chưa từng được báo cáo khoa học cho đến nay. Tên của loài cá này trong ngôn ngữ địa phương Sanga là "kalumba", xuất phát từ động từ "kulumba" có nghĩa là "bám dính".
Không giống nhiều loài cá khác dùng miệng để bám và leo, Parakneria thysi sử dụng vây.
Các vây ngực và vây bụng của chúng có các mấu nhỏ, giúp bám chặt vào bề mặt đá trơn trượt. Nhờ đó, chúng có thể nhích từng chút một lên vách đá gần như thẳng đứng, chống lại dòng nước chảy xiết.
Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng trung bình mỗi con cá mất 9 giờ 45 phút để hoàn thành hành trình của mình. Nhưng thời gian này gần như hoàn toàn dành cho việc nghỉ ngơi, bao gồm 9 lần nghỉ dài một giờ và 30 phút tạm dừng ngắn, tổng cộng chỉ có 15 phút di chuyển. Có vẻ như loài cá này không hề vội vàng.
Những quãng nghỉ dài được thực hiện trên các gờ ngang, cho phép cá nghỉ ngơi hoàn toàn thay vì chỉ nghỉ ngắn trong khi bám vào bằng vây. Số lượng lớn cá tập trung trên các gờ này trước khi bắt đầu giai đoạn tiếp theo của hành trình leo lên.

Vào đầu tháng Tư, được cho là thời điểm bắt đầu mùa di cư, đây là lúc mực nước cao nhất trong tháng. Tuy nhiên, từ thời điểm đó trở đi, số lượng của chúng tăng lên, đạt đỉnh điểm vào giữa tháng Tư, khi mực nước đã giảm xuống mức trung bình.
Mùa di cư được cho là kết thúc vào đầu tháng 5, khi mực nước giảm xuống vào cuối mùa mưa. Cá cũng có vẻ thích di cư vào khoảng từ 4 đến 6 giờ chiều, trùng với thời điểm mặt trời lặn, trong khi số lượng ít nhất được ghi nhận vào khoảng lúc mặt trời mọc.
Mục đích của hành vi này vẫn chưa được xác định chắc chắn. Một số giả thuyết cho rằng chúng tìm kiếm nguồn thức ăn ít cạnh tranh hơn, hoặc cố gắng tránh các loài săn mồi như cá da trơn Schilbe intermedius.
Loài cá này cũng chịu ảnh hưởng từ hoạt động của con người trong khu vực. Việc đánh bắt cá rất phổ biến ở đó và những con cá nhỏ bé này có thể bị bắt bằng cách dùng lưới lọc muỗi, mặc dù kỹ thuật này là trái pháp luật. Nước sông cũng được sử dụng để tưới tiêu đất đai, điều này có thể làm khô cạn hoàn toàn đoạn hạ lưu. Các tác giả bài báo kêu gọi các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt hơn đối với dòng sông, thác nước và các sinh vật sống trong đó.











