Ba kịch bản tác động của tăng lương cơ sở đến doanh nghiệp

Bên cạnh tác động trực tiếp đến khu vực công, việc tăng lương cơ sở từ ngày 1/7/2026 cũng có những ảnh hưởng nhất định đến khu vực doanh nghiêp, do một số nghĩa vụ liên quan đến đóng bảo hiểm xã hội, từ đó có thể tác động đến chi phí chung của doanh nghiệp...

Việc tăng lương cơ sở giúp cải thiện chế độ cho người lao động. Ảnh: Thu Hằng.

Từ ngày 1/7/2026, căn cứ theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP, mức lương cơ sở chính thức tăng lên 2.530.000 đồng/tháng. Bên cạnh tác động trực tiếp đối với khu vực công, sự thay đổi này cũng được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm, do ảnh hưởng đến một số nghĩa vụ liên quan đến bảo hiểm. Đồng thời, mức lương cơ sở cũng góp phần định hình kỳ vọng thu nhập của người lao động trên thị trường.

CHI PHÍ LAO ĐỘNG GIA TĂNG

Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng chịu áp lực tối ưu chi phí và giữ chân nhân tài, nhiều đơn vị đang đặt câu hỏi về những tác động thực tế của quy định mới đối với ngân sách nhân sự, chính sách đãi ngộ và kế hoạch tuyển dụng trong thời gian tới.

Chia sẻ góc nhìn từ đơn vị cung ứng giải pháp nhân sự, bà Đặng Ngọc Thu Thảo, Giám đốc Dịch vụ Khoán việc & Cho thuê lại lao động, Manpower Việt Nam, cho rằng nhóm doanh nghiệp chịu tác động rõ nét nhất từ việc điều chỉnh lương cơ sở lần này là những doanh nghiệp có tỷ lệ lớn người lao động đang hưởng mức lương cao. Cụ thể là những lao động có thu nhập đã chạm hoặc vượt mức trần tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.

Khi lương cơ sở tăng, mức trần đóng bảo hiểm cũng được điều chỉnh tăng tương ứng, dẫn đến chi phí đóng bảo hiểm của cả doanh nghiệp và người lao động tăng lên đối với nhóm nhân sự này.

Tác động này sẽ rõ nét hơn tại các thành phố lớn và trung tâm kinh tế như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, nơi mặt bằng tiền lương cao hơn và tỷ lệ lao động có thu nhập vượt trần đóng bảo hiểm lớn hơn.

Theo bà Thảo, từ quan sát của Manpower Việt Nam với các khách hàng là doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực và quy mô khác nhau trên cả nước, dự kiến việc tăng lương cơ sở có thể dẫn đến 3 kịch bản ở các doanh nghiệp.

Kịch bản 1: Chi phí nhân sự tăng sẽ tác động trực tiếp đến cơ cấu nhân sự của doanh nghiệp.

Khi chi phí lao động tăng, nhiều doanh nghiệp có xu hướng chuyển sang các mô hình nhân sự linh hoạt hơn, như thuê ngoài (outsourcing), hoặc sử dụng nhân lực theo dự án. Việc này nhằm tối ưu chi phí cố định và giảm gánh nặng quản lý.

Bà Thảo cũng dẫn chứng từ Khảo sát Xu hướng tuyển dụng quý 3/2026 của ManpowerGroup, cho thấy doanh nghiệp cũng có những điều chỉnh trong chiến lược tìm kiếm nhân tài.

Thay vì tập trung tuyển dụng tại các thành phố lớn với mặt bằng lương cao, họ sẽ mở rộng sang các địa phương có chi phí lao động cạnh tranh hơn. Đồng thời, đẩy mạnh các mô hình làm việc linh hoạt hoặc từ xa để vừa tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng, vừa kiểm soát tốt chi phí nhân sự.

Kịch bản 2: Chi phí nhân sự tăng có thể thúc đẩy doanh nghiệp dịch chuyển một phần đầu tư từ nhân sự sang công nghệ.

“Thay vì liên tục mở rộng đội ngũ, doanh nghiệp sẽ ưu tiên ứng dụng AI và các giải pháp tự động hóa để nâng cao năng suất, tối ưu quy trình và duy trì hiệu quả vận hành với nguồn lực tinh gọn hơn”, bà Thảo nhận định.

Khảo sát mới nhất của đơn vị này cũng cho thấy, gần 3/4 doanh nghiệp tại Việt Nam ghi nhận các công cụ AI là yếu tố quan trọng giúp tổ chức của họ nâng cao năng suất lao động trong năm qua, thông qua việc hỗ trợ công việc hằng ngày, tự động hóa quy trình, và hỗ trợ xây dựng chiến lược kinh doanh.

Kịch bản 3: Chi phí lao động gia tăng có thể thúc đẩy một số doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc nhân sự.

Dù nhu cầu tuyển dụng trên thị trường vẫn tích cực, Báo cáo Xu hướng tuyển dụng quý 3 của ManpowerGroup cho thấy tỷ lệ doanh nghiệp dự kiến tăng tuyển dụng trong tháng 7- 9 vẫn ở mức cao, đạt 49%, nhưng đã giảm 14 điểm phần trăm so với quý 2. Đồng thời, tỷ lệ doanh nghiệp có kế hoạch giữ nguyên hoặc thu hẹp quy mô nhân sự tăng nhẹ.

“Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh quy định tăng lương cơ sở chính thức có hiệu lực, khiến chi phí lao động và các khoản liên quan gia tăng đối với một số doanh nghiệp. Vì vậy, thay vì mở rộng nhân sự, một bộ phận doanh nghiệp có thể sẽ ưu tiên tái cấu trúc đội ngũ, tinh gọn các vị trí vận hành, và tập trung nâng cao hiệu quả sử dụng nhân lực hiện có”, bà Thảo phân tích.

THAY ĐỔI TRONG XU HƯỚNG TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ

Câu hỏi đặt ra là liệu những thay đổi đang diễn ra có khiến doanh nghiệp giảm tuyển dụng. Theo chuyên gia, khi áp lực chi phí ngày càng lớn, các doanh nghiệp có xu hướng tuyển dụng thận trọng và có chọn lọc hơn. Đó là, tập trung vào những vị trí tạo ra giá trị trực tiếp cho hoạt động kinh doanh, thay vì mở rộng nhân sự theo số lượng.

Lao động làm việc trong ngành dệt may. Ảnh: Thu Hằng.

Trong quá trình khảo sát cũng như hợp tác với doanh nghiệp, các đơn vị tuyển dụng và cung ứng nhân sự cũng ghi nhận xu hướng doanh nghiệp ưu tiên nâng cao năng suất lao động và đầu tư vào kỹ năng của đội ngũ hiện có, thay vì liên tục gia tăng tổng số nhân sự.

Điều này giúp doanh nghiệp vừa đáp ứng nhu cầu tăng trưởng, vừa kiểm soát tốt hơn chi phí nhân sự trong dài hạn.

Theo chuyên gia của ManpowerGroup, những thay đổi này phản ánh hai xu hướng lớn của thị trường lao động trong thời gian tới.

Thứ nhất, đây là tín hiệu tích cực cho người lao động và cho thấy niềm tin vào triển vọng kinh tế đang dần được củng cố. Việc nâng lương cơ sở giúp cải thiện quyền lợi cho người lao động, và cho thấy thị trường đang vận động theo hướng phục hồi, thay vì trong giai đoạn thắt chặt mạnh về chi phí, hay suy giảm nhu cầu lao động.

Thứ hai, thị trường lao động sẽ ngày càng linh hoạt hơn trong cả cách doanh nghiệp sử dụng nhân sự, lẫn cách người lao động lựa chọn công việc.

"Khi chi phí lao động và yêu cầu quản lý gia tăng, doanh nghiệp sẽ không chỉ có một phương án là tuyển thêm người. Thay vào đó, họ có thể kết hợp nhiều giải pháp như thuê ngoài, tuyển dụng theo dự án, làm việc từ xa, ứng dụng công nghệ hoặc tối ưu cơ cấu nhân sự", Giám đốc Dịch vụ Khoán việc & Cho thuê lại lao động, Manpower Việt Nam Đặng Ngọc Thu Thảo, nhấn mạnh.

Về phía người lao động, họ cũng có nhiều lựa chọn hơn về hình thức làm việc, doanh nghiệp và lộ trình nghề nghiệp.