Bậc chân tu kết hợp nhuần nhuyễn giáo lý nhà Phật với tư tưởng Hồ Chí Minh

Hành trình "gieo hạt mầm tri thức"

Hòa thượng Tăng Sa Vong động viên các học sinh đang theo học tại các lớp dạy chữ Khmer trong chùa Buppharam (xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau). Ảnh: TTXVN phát

Trong buổi chiều mưa vội cuối tháng 8, phóng viên tìm về chùa Buppharam - ngôi chùa cổ hơn 400 năm tuổi nằm nép mình giữa ấp Cái Giá, xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau. Đón chúng tôi trong gian phòng khách ấm cúng, Hòa thượng Tăng Sa Vong nở nụ cười hiền hậu, bao dung của một bậc chân tu. Tuổi đã cao, giọng nói của Hòa thượng khàn hơn, nhưng ánh mắt vẫn toát lên vẻ tinh anh, điềm tĩnh.

Nhắc lại chặng đường đã qua, ký ức trong Hòa thượng như một thước phim chậm rãi trở về những năm 1987. Khi ấy, với phẩm hạnh Đại đức, sư Tăng Sa Vong được phân công về đảm nhận trụ trì chùa Buppharam. Dù nơi đây chỉ cách trung tâm thị xã Bạc Liêu (cũ) chưa đầy 3km, nhưng khung cảnh lúc bấy giờ vẫn còn rất hoang sơ.

"Ngày đó làm gì có đường bê tông hay lộ nhựa như bây giờ. Muốn đi lại chỉ có nước bơi xuồng hoặc lội bộ. Nhà cửa thưa thớt, cây dại mọc um tùm. Bọn trẻ trong phum sóc quanh năm chỉ biết theo cha mẹ ra đồng, việc đi học phổ thông đã khó huống chi học tiếng nói, chữ viết của đồng bào Khmer mình", Hòa thượng Tăng Sa Vong hồi tưởng.

Trăn trở trước cái nghèo và nguy cơ mai một tiếng nói, chữ viết của dân tộc, vị sư trẻ khi ấy không ngần ngại gian khổ. Một mình ông miệt mài lần theo những con đường đất trơn trượt, men theo bờ ruộng hẹp, quá giang những chuyến đò ngang qua kênh xáng Bạc Liêu để tìm đến từng ngôi chùa Khmer trên địa bàn giảng dạy giáo lý và chữ viết, rồi lại trở về Hưng Hội làm tròn công việc phật sự.

Chùa Buppharam (xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau) tổ chức Lễ bế giảng Lớp học tiếng Khmer trong kỳ nghỉ hè năm 2026. Ảnh: TTXVN phát

Nhu cầu học tập của con em đồng bào ngày một lớn. Nhận thấy không thể đi dạy nhỏ lẻ mãi, Đại đức Tăng Sa Vong đã mạnh dạn xin phép chính quyền địa phương mở lớp học ngay tại chùa. Ngoài việc tự mình soạn giáo trình, ông còn mời nhiều bậc cao niên có uy tín trong phum sóc về cùng giảng dạy. Mô hình “Ngôi chùa – Ngôi trường” chính thức ra đời từ đó và duy trì bền bỉ suốt gần 4 thập kỷ qua.

Hằng năm, từ đầu tháng 6 đến cuối tháng 8, chùa Buppharam lại rộn ràng tổ chức lớp dạy chữ Khmer miễn phí cho con em trong vùng. Đến chùa học chữ đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa quen thuộc của đồng bào. Bên cạnh việc hướng dẫn đánh vần, tập viết, các nhà sư còn dạy các em giữ gìn tiếng nói dân tộc, truyền dạy điều hay lẽ phải, hướng các em làm theo lời Đức Phật để trở thành con ngoan, trò giỏi, công dân tốt. Mái chùa không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo đơn thuần mà đã trở thành ngôi trường thứ hai nâng bước tương lai cho thế hệ trẻ.

Em Kim Cao Kỳ, ở ấp Cái Giá, xã Hưng Hội chia sẻ với niềm tự hào: Nhiều năm qua, cứ mỗi dịp nghỉ hè, em lại đến chùa học tiếng Khmer. Em muốn góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Tại đây, em cùng các bạn được các vị sư dạy về lịch sử Đức Phật, ngữ pháp tiếng Khmer, văn hóa Khmer và nhiều kiến thức bổ ích về dân tộc. Em mong sau này có thể đóng góp sức mình vào việc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Đối với cư dân phum, sóc ở Hưng Hội, chùa Buppharam không chỉ là nơi gửi gắm đời sống tâm linh mà còn trở thành điểm tựa tri thức của nhiều gia đình qua các thế hệ. Bà Lâm Thị Tuyết, ở ấp Cái Giá, xúc động chia sẻ: “Ngày trước, vợ chồng tôi nghèo lắm, không có điều kiện cho các con đi học thêm bên ngoài. May nhờ Hòa thượng Tăng Sa Vong mở lớp dạy miễn phí tại chùa, còn hỗ trợ từng cuốn tập, cây viết cho các cháu. Nhờ đó, các con tôi thành thạo cả tiếng Việt và tiếng Khmer, rồi có thêm động lực học lên cao. Giờ một đứa làm giáo viên, một đứa làm cán bộ xã. Gia đình tôi biết ơn Hòa thượng và nhà chùa nhiều lắm!”.

Điểm tựa bình yên và "ngọn hải đăng" trí tuệ

Không chỉ miệt mài gieo chữ đến vùng đồng bào dân tộc, Hòa thượng Tăng Sa Vong còn “cõng” giấc mơ an sinh giúp bà con đồng bào vươn lên thoát nghèo. Ảnh: TTXVN phát

Không dừng lại ở việc gieo chữ nâng cao dân trí, Hòa thượng Tăng Sa Vong còn dành nhiều tâm huyết nghiên cứu triết lý sống và tư tưởng Hồ Chí Minh. Việc thấu hiểu sâu sắc tư tưởng của Bác về đại đoàn kết, chính sách dân tộc và tôn giáo đã giúp Hòa thượng định hình phương pháp vận động, giáo dục phật tử thuyết phục và hiệu quả. Vào các dịp lễ, Tết, bà con phum sóc đến chùa không chỉ để duy trì nếp sinh hoạt truyền thống mà còn để lắng nghe những lời chỉ bảo thiết thực của vị sư trụ trì.

Hòa thượng Tăng Sa Vong cho biết, trong quá trình tu tập và gắn bó với chùa Buppharam, ông dành nhiều năm nghiên cứu tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác tôn giáo, dân tộc và nhận thấy có nhiều điểm tương đồng với giáo lý Phật giáo, nhất là tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, lối sống cần, kiệm và lòng yêu thương con người. Từ nhận thức đó, vào các ngày rằm, mùng một hằng tháng, khi phật tử đến chùa lễ Phật, Hòa thượng cùng các vị sư thường xuyên nhắc nhở bà con thực hiện tốt 5 giới luật của đạo Phật, đồng thời vận dụng những giá trị đạo đức, nhân văn của Phật giáo gắn với chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước vào đời sống. Qua đó, góp phần xây dựng gia đình, dòng tộc đoàn kết, phum sóc ngày càng phát triển.

Hòa thượng Tăng Sa Vong thăm hỏi, động viên các gia đình đưa con em đi học chữ Khmer vào các dịp hè để gìn giữ tiếng nói, chữ viết của đồng bào. Ảnh: TTXVN phát

Sự kiên trì “gieo chữ”, vun đắp tri thức cùng cách tuyên truyền gần gũi của Hòa thượng Tăng Sa Vong đã góp phần tạo chuyển biến tích cực trong đời sống văn hóa - xã hội ở địa phương, đồng thời cho thấy hiệu quả của sự phối hợp giữa cơ sở tôn giáo, chính quyền và lực lượng Công an trong vận động quần chúng. Từ việc nâng cao dân trí, ý thức chấp hành pháp luật đến xây dựng tinh thần đoàn kết trong cộng đồng, những hoạt động thiết thực tại chùa Buppharam đã góp phần củng cố “thế trận lòng dân”, giữ gìn an ninh, trật tự ngay từ cơ sở. Khi người dân có kiến thức, hiểu biết pháp luật và chủ động tiếp cận thông tin chính thống, khả năng nhận diện, phòng ngừa trước những thông tin sai lệch, hành vi lôi kéo, kích động cũng được nâng lên, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Đánh giá về vai trò của Hòa thượng Tăng Sa Vong, ông Từ Minh Phúc, Bí thư Đảng ủy xã Hưng Hội khẳng định, nhờ sự đóng góp bền bỉ của Hòa thượng Tăng Sa Vong trong việc mở lớp dạy chữ Khmer, trình độ dân trí của đồng bào được nâng lên rõ rệt; việc tuyên truyền các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trở nên thuận lợi hơn rất nhiều. Bà con nắm rõ luật pháp và tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng nông thôn mới. Sự đồng hành của Hòa thượng là cầu nối vững chắc giữa Đảng, chính quyền với đồng bào Khmer.

Thực tế đã chứng minh, nhờ dân trí được nâng cao và sự định hướng đúng đắn từ nhà chùa, các phong trào vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tại Hưng Hội luôn đạt sự đồng thuận rất cao. Các hủ tục lạc hậu dần bị loại bỏ, tệ nạn xã hội bị đẩy lùi, tranh chấp trong nội bộ nhân dân được hòa giải ngay từ cơ sở. Phum sóc tràn ngập không khí thi đua lao động sản xuất, hỗ trợ nhau vượt khó thoát nghèo và hăng hái học tập. Hòa thượng Tăng Sa Vong còn là "hạt nhân" kết nối các nhà hảo tâm để chăm lo, tặng quà, hỗ trợ học bổng cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn và học sinh nghèo hiếu học, giúp đồng bào Khmer yên tâm lao động, vươn lên làm giàu chính đáng trên chính mảnh đất quê hương.

Hơn nửa đời người gieo chữ, Hòa thượng Tăng Sa Vong đã biến ngôi chùa cổ trở thành “ngọn hải đăng trí tuệ” giữa phum sóc. Những hạt mầm tri thức, đạo đức mà ông gieo xuống từ những ngày lội bùn, bơi xuồng gian khổ năm nào nay đã đơm hoa kết trái, mang lại sức sống mới, diện mạo mới cho phum sóc Hưng Hội. Hành trình ấy chính là minh chứng sinh động nhất của tinh thần đạo pháp đồng hành cùng dân tộc, chung tay cùng chính quyền và lực lượng Công an thắp sáng tương lai, giữ gìn cuộc sống bình yên, ấm no cho đồng bào Khmer nơi vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc.