Bắc Ninh mở rộng thị trường bán lẻ

Sức mua tăng

Sự phát triển nhanh của công nghiệp, đô thị và dân cư đang tạo ra thị trường tiêu dùng ngày càng rộng lớn tại Bắc Ninh. Bên cạnh người dân địa phương, lực lượng công nhân, người lao động và chuyên gia nước ngoài tại các khu, cụm công nghiệp tạo nên nguồn cầu thường xuyên, đa dạng. Theo báo cáo của Sở Công Thương, tổng mức bán lẻ hàng hóa toàn tỉnh trong tháng 8/2026 ước đạt 10.227,5 tỷ đồng, tăng 0,6% so với tháng trước và 30,5% so với cùng tháng năm trước. Lũy kế 8 tháng đạt khoảng 78.819,5 tỷ đồng, tăng 19,17% so với cùng kỳ năm 2025.

Người dân đến mua hàng hóa tại siêu thị GO! Bắc Giang.

Nhiều nhóm hàng có mức tăng đáng kể. Riêng nhóm gỗ và vật liệu xây dựng tháng 8 đạt khoảng 1.726,5 tỷ đồng, tăng 55,29% so với cùng tháng năm trước. Các nhóm ô tô, mô tô, phương tiện đi lại; lương thực, thực phẩm; đồ dùng gia đình... cũng duy trì đà tăng.

Cùng với sức mua, hệ thống phân phối từng bước chuyển dịch theo hướng hiện đại. Toàn tỉnh hiện có 234 chợ, 9 trung tâm thương mại, 31 siêu thị, hơn 350 cửa hàng tiện lợi và hàng nghìn cơ sở bán buôn, bán lẻ. Một số tuyến phố chuyên doanh kết hợp phố đi bộ tại phường Kinh Bắc, Võ Cường... tạo thêm không gian mua sắm, dịch vụ.

Các chuỗi bán lẻ của Masan, Central Retail, Dabaco, FPT, Điện máy Xanh... ngày càng hiện diện rõ hơn tại trung tâm các xã, phường của tỉnh. Bán hàng trực tuyến cũng phát triển, thu hút nhiều khách hàng trẻ; một số doanh nghiệp triển khai máy bán hàng tự động tại khu công nghiệp và các địa điểm công cộng.

Sự chuyển dịch cũng diễn ra ở khu vực nông thôn. Ông Nguyễn Quang Thông, Giám đốc siêu thị The City Lục Nam cho biết: “Chính quyền địa phương và ngành chức năng luôn quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, từ vị trí kinh doanh đến bảo đảm an ninh trật tự”. Được xây dựng từ năm 2022 ven tỉnh lộ 293, siêu thị The City Lục Nam có diện tích khoảng 1 ha, trong đó diện tích kinh doanh hơn 4.000 m², cung cấp 25.000 mặt hàng. Đây là minh chứng cho xu hướng bán lẻ hiện đại đang từng bước mở rộng khỏi khu vực đô thị.

Còn khoảng trống hạ tầng

Dù đạt mức tăng trưởng cao, thị trường bán lẻ Bắc Ninh vẫn chưa khai thác hết dư địa. Điểm nghẽn nổi lên là hạ tầng thương mại phát triển chưa đồng đều, chủ yếu tập trung ở khu vực đô thị. Nhiều chợ dân sinh, nhất là chợ nông thôn được đầu tư từ lâu đã xuống cấp; hệ thống phòng cháy, chữa cháy, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm chưa đồng bộ. Việc thu hút vốn xã hội hóa để đầu tư chợ, trung tâm thương mại, chợ đầu mối, logistics tại nông thôn, miền núi còn khó khăn do vốn lớn, thời gian thu hồi dài.

Hạ tầng thương mại - dịch vụ tại một số khu, cụm công nghiệp chưa theo kịp số lượng người lao động. Bà Trần Thị Thu, tổ dân phố Trường Xuân, phường Đa Mai, hiện làm công nhân tại Khu công nghiệp Vân Trung bày tỏ: “Cuối mỗi buổi chiều, nhiều người bán hàng tràn ra vỉa hè quanh khu công nghiệp, bán từ quần áo, đồ dùng cá nhân đến thức ăn, nước uống. Hình thức này tạo thuận tiện trước mắt cho công nhân song cũng khiến người mua lo ngại về nguồn gốc hàng hóa và an toàn thực phẩm”.

Một hạn chế khác là quy mô của lực lượng kinh doanh. Phần lớn hoạt động bán lẻ vẫn do hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ đảm nhiệm; phương thức quản trị truyền thống, khả năng ứng dụng công nghệ, xây dựng thương hiệu và tham gia chuỗi phân phối hiện đại còn hạn chế.

Việc kết nối vùng sản xuất nông sản với hệ thống bán lẻ chưa thật sự bền vững. Nhiều sản phẩm tiêu thụ mạnh theo mùa vụ, chưa hình thành chuỗi cung ứng ổn định quanh năm, trong khi Bắc Ninh có lợi thế về nông sản, cây ăn quả và sản phẩm OCOP. Bài toán đặt ra vì vậy không chỉ là tăng số lượng điểm bán mà phải tổ chức lại không gian thương mại, phương thức phân phối và chuỗi cung ứng, đáp ứng tốt hơn sức mua đang gia tăng.

Hướng tới hệ sinh thái bán lẻ hiện đại

Tháng 8 vừa qua, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là cơ sở quan trọng để định hình thị trường bán lẻ theo hướng hiện đại, thông minh và bền vững. Theo đó, đến năm 2030, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng phấn đấu tăng bình quân 16-17%/năm, góp phần thực hiện mục tiêu GRDP tăng bình quân 11-13%/năm giai đoạn 2026-2030. Doanh số bán lẻ qua thương mại điện tử phấn đấu chiếm trên 30%; ít nhất 50% doanh nghiệp nhỏ và vừa có hoạt động bán hàng trên sàn thương mại điện tử hoặc nền tảng số.

Trung tâm thương mại Vincom (phường Kinh Bắc) đáp ứng nhu cầu mua sắm của người dân. Ảnh: Thái Uyên.

Xa hơn, giai đoạn 2031-2050, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng phấn đấu tăng trên 18%/năm; doanh thu thương mại điện tử chiếm 35-45%; tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt đạt 90-95% toàn thị trường.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, tỉnh xác định các nhóm giải pháp trọng tâm gồm hoàn thiện cơ chế, chính sách, cải thiện môi trường kinh doanh; thu hút nhà bán lẻ có năng lực; hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển các mô hình bán lẻ hiện đại.

Cùng với đó là phát triển hạ tầng thương mại và logistics theo hướng đồng bộ, thông minh, xanh; ưu tiên kho lạnh, kho thông minh, trung tâm phân phối, điểm trung chuyển và hạ tầng phục vụ giao hàng thương mại điện tử. Với chợ truyền thống, cần nâng cấp theo lộ trình, bảo đảm an toàn, văn minh, thân thiện với môi trường, từng bước ứng dụng thanh toán số và truy xuất nguồn gốc.

Theo ông Nguyễn Văn Phương, Phó Giám đốc Sở Công Thương, ngành sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật quy hoạch hạ tầng thương mại; thúc đẩy chuyển đổi số, thương mại điện tử; hỗ trợ tiểu thương, doanh nghiệp tham gia nền tảng số; phát triển chợ 4.0, tuyến phố văn minh thương mại. Đồng thời, tăng cường kết nối cung - cầu, đưa sản phẩm OCOP, nông sản vùng trồng vào hệ thống bán lẻ hiện đại và đẩy mạnh xuất khẩu; tăng cường quản lý thị trường, chống gian lận thương mại, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Một hướng đi quan trọng khác là gắn bán lẻ với tiêu dùng bền vững, nâng cao vai trò hàng Việt và phát triển bán lẻ xanh. Với lợi thế về công nghiệp và nông nghiệp, Bắc Ninh có điều kiện hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến phân phối, biến hệ thống bán lẻ thành cầu nối hiệu quả giữa doanh nghiệp, người sản xuất và người tiêu dùng, góp phần thúc đẩy thương mại, dịch vụ và tăng trưởng kinh tế của tỉnh trong giai đoạn mới.