Bắc Ninh: Tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội

Nhận diện những điểm nghẽn qua giám sát

Là địa phương có tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa cao, Bắc Ninh thu hút hàng trăm nghìn lao động đến làm việc tại các khu công nghiệp, kéo theo nhu cầu rất lớn về nhà ở xã hội. Những năm qua, tỉnh đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm thu hút đầu tư, phát triển các dự án nhà ở xã hội.

Đoàn giám sát của Thường trực HĐND tỉnh khảo sát thực tế tại Dự án khu nhà ở xã hội để bố trí cho người lao động làm việc trong Khu công nghiệp Yên Phong.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn bộc lộ không ít khó khăn về tiến độ dự án, quản lý đối tượng thụ hưởng và đầu tư hạ tầng. Từ thực tiễn đó, Thường trực HĐND tỉnh lựa chọn chuyên đề giám sát việc chấp hành pháp luật trong phát triển nhà ở xã hội và thực hiện các dự án nhà ở xã hội giai đoạn 2020-2026 nhằm đánh giá toàn diện kết quả thực hiện, nhận diện những tồn tại và kiến nghị giải pháp tháo gỡ.

Qua giám sát cho thấy, toàn tỉnh đã quy hoạch 257 vị trí phát triển nhà ở xã hội; hiện có 102 dự án với quy mô khoảng 117.000 căn hộ. Trong đó, 31 dự án đã hoàn thành, đưa vào sử dụng gần 24.000 căn; 71 dự án với khoảng 94.000 căn đang tiếp tục triển khai; gần 14.900 hồ sơ đăng ký mua, thuê nhà ở xã hội đã được rà soát, xác minh, trong đó hơn 13.600 trường hợp đủ điều kiện.

Nhiều dự án hoàn thành đã góp phần hiện thực hóa ước mơ an cư của người lao động. Tiêu biểu là dự án nhà ở xã hội phường Hạp Lĩnh được đầu tư hơn 258,7 tỷ đồng trên diện tích 2,77 ha, gồm một khối chung cư cao 21 tầng và 52 căn hộ cho thuê. Đến nay, 206 căn hộ đã được ký hợp đồng mua bán và bàn giao cho người dân.

Anh Nguyễn Văn Thiện, quê Quảng Bình, đang sinh sống tại đây chia sẻ: "Trước đây gia đình tôi phải thuê trọ nhiều năm trong điều kiện chật chội. Từ khi có căn hộ nhà ở xã hội, cuộc sống ổn định hơn, các con có điều kiện học tập tốt, vợ chồng tôi yên tâm làm việc và gắn bó lâu dài với Bắc Ninh”.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Đoàn giám sát cũng chỉ rõ nhiều tồn tại, hạn chế trong quá trình thực hiện chính sách. Theo Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh Nguyễn Tiến Tài, vẫn còn tình trạng mua bán, sử dụng nhà ở xã hội không đúng mục đích; có trường hợp người mua không trực tiếp sinh sống mà cho thuê lại hoặc chờ đủ điều kiện để chuyển nhượng hưởng chênh lệch.

Toàn tỉnh hiện còn 9 dự án chậm tiến độ; nhiều dự án chưa hoàn thiện đầy đủ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội theo chủ trương đầu tư. Một số dự án xây dựng trên quỹ đất xen kẹp còn thiếu bãi đỗ xe, cây xanh và công trình công cộng, ảnh hưởng đến chất lượng sống của cư dân và hiệu quả thực hiện chính sách nhà ở xã hội…

Kiến nghị nhiều giải pháp tháo gỡ

Qua giám sát, bên cạnh việc chỉ rõ những tồn tại trong công tác quản lý và triển khai các dự án nhà ở xã hội, Thường trực HĐND tỉnh cũng ghi nhận nhiều ý kiến, kiến nghị từ các doanh nghiệp nhằm tháo gỡ những khó khăn về cơ chế, chính sách, góp phần đẩy nhanh tiến độ dự án và nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách nhà ở xã hội.

Giám sát không chỉ để phát hiện tồn tại mà quan trọng hơn là kiến nghị giải pháp tháo gỡ. Đối với lĩnh vực nhà ở xã hội, những kiến nghị của Thường trực HĐND tỉnh hướng tới mục tiêu bảo đảm chính sách đến đúng đối tượng, đẩy nhanh tiến độ các dự án, hoàn thiện cơ chế quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, qua đó hiện thực hóa mục tiêu an cư cho người lao động.

Ông Đỗ Viết Quân, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn DABACO Việt Nam, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội phường Hạp Lĩnh cho biết: “Công ty kiến nghị với các cấp, ngành sớm hoàn thiện các quy định pháp luật, bổ sung chế tài nhằm ngăn chặn việc sử dụng nhà ở xã hội sai mục đích, bảo đảm chính sách được thực hiện đúng đối tượng và phát huy hiệu quả. Đồng thời, hiện tại 52 căn hộ thuộc quỹ nhà ở cho thuê của dự án vẫn chưa đưa vào khai thác do vướng quy định về chuyển đổi công năng. Doanh nghiệp kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền sớm tháo gỡ vướng mắc về cơ chế”.

Đoàn giám sát cũng ghi nhận nhiều khó khăn liên quan đến thủ tục hành chính. Một số dự án đã cơ bản hoàn thành xây dựng nhưng chưa được nghiệm thu, khiến công trình chưa thể đưa vào sử dụng, ảnh hưởng đến tiến độ bàn giao nhà và quyền lợi của người mua.

Bà Nguyễn Thị Nhung, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Tùng Bách, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội tại khu đô thị mới Quế Võ cho biết: “Dự án đã cơ bản hoàn thành, nhiều công nhân đã ký hợp đồng mua nhà và hoàn tất việc lắp đặt nội thất. Tuy nhiên, do chưa được nghiệm thu nên chưa thể bàn giao căn hộ để người dân vào ở. Công ty mong các cơ quan chức năng sớm hoàn thành công tác nghiệm thu, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc triển khai các dự án nhà ở xã hội”.

Từ kết quả giám sát và những kiến nghị của doanh nghiệp, Thường trực HĐND tỉnh yêu cầu Sở Xây dựng tiếp tục rà soát toàn bộ các dự án nhà ở xã hội; tăng cường hậu kiểm đối tượng thụ hưởng; phối hợp với Công an tỉnh và các địa phương xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông nhằm quản lý chặt chẽ từ khâu xét duyệt đến quá trình sử dụng nhà ở.

Để hoàn thành mục tiêu xây dựng hơn 135.000 căn hộ nhà ở xã hội theo chỉ tiêu Chính phủ giao trong giai đoạn 2026 - 2030, Thường trực HĐND tỉnh kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong quản lý, sử dụng nhà ở xã hội.

Đối với các dự án chậm tiến độ, Sở Xây dựng tham mưu với UBND tỉnh thành lập tổ công tác liên ngành để đánh giá toàn diện nguyên nhân, xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị, xây dựng lộ trình khắc phục cụ thể; đồng thời đôn đốc chủ đầu tư sớm hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và bàn giao cho địa phương quản lý.

Nhà ở xã hội không chỉ là nơi ở mà còn là điểm tựa để người lao động ổn định cuộc sống, yên tâm làm việc và gắn bó lâu dài với địa phương. Những kiến nghị từ thực tiễn giám sát không chỉ nhằm khắc phục những bất cập trước mắt, mà còn góp phần hoàn thiện cơ chế tổ chức thực hiện, để chính sách nhà ở xã hội thực sự phát huy giá trị an sinh và đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương.