Bác sĩ nêu lý do người trẻ vừa nói xong đã quên

Khi nồng độ cortisol duy trì ở mức cao triền miên do stress không được giải tỏa, nó sẽ gây tác động tiêu cực lên cấu trúc não bộ, đặc biệt ở người trẻ. Ảnh minh hoạ: Trần Hiền.

Trong văn hóa công sở hiện đại, việc người trẻ than phiền về chứng "não cá vàng" đã trở nên quen thuộc. Những lần quên chìa khóa, quên nội dung cuộc họp vừa diễn ra hay mất tập trung được tếu táo cho qua như một hệ quả tất yếu của cuộc sống bận rộn.

Thế nhưng, các chuyên gia thần kinh cảnh báo việc bình thường hóa tình trạng này có thể khiến người trẻ bỏ lỡ giai đoạn vàng để bảo vệ hệ thần kinh.

Người trẻ sớm đối mặt hội chứng 'não cá vàng'

Chia sẻ tại chương trình Đi bộ đồng hành vì sức khỏe trí nhớ do Bệnh viện Quân y 175 tổ chức sáng 14/11, Trung tá, TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm khoa Nội thần kinh, cho biết tình trạng hay quên hiện nay đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt. Nhiều người trẻ tìm đến thăm khám trong tâm trạng hoang mang vì hiệu suất công việc giảm sút, đầu óc thường xuyên rơi vào trạng thái mụ mị.

"Phần lớn trường hợp này không phải do thoái hóa thần kinh như người cao tuổi, mà bắt nguồn trực tiếp từ áp lực công việc quá tải, tình trạng chạy deadline liên tục dẫn đến thiếu ngủ và căng thẳng mạn tính", bác sĩ Nghĩa nói.

Nhiều người trẻ xoay vòng với deadline. Ảnh minh hoạ: Phương Lâm.

Dưới góc độ y khoa, bác sĩ Nghĩa phân tích rằng khi cơ thể đối mặt với áp lực kéo dài, tuyến thượng thận sẽ tăng cường sản sinh hormone cortisol. Ở giai đoạn ngắn hạn, loại hormone này đóng vai trò tích cực giúp cơ thể tỉnh táo và phản ứng nhanh nhạy để giải quyết công việc.

Ngược lại, nếu nồng độ cortisol duy trì ở mức cao triền miên do stress không được giải tỏa, nó sẽ gây tác động tiêu cực lên cấu trúc não bộ. Cụ thể, chức năng của vùng hải mã, vốn chịu trách nhiệm lưu giữ ký ức và thùy trán, nơi điều hành tư duy cùng khả năng tập trung, sẽ dần suy yếu. Hệ quả là người trẻ dễ rơi vào tình trạng giảm trí nhớ ngắn hạn và rối loạn chú ý.

Sống chậm hơn và tầm soát bài bản trước khi quá muộn

Từ thực tế điều trị, thông điệp quan trọng nhất mà các bác sĩ muốn gửi gắm đến người trẻ chính là chủ động thay đổi lối sống ngay từ hôm nay.

Thay vì đánh đổi sức khỏe lấy tiến độ công việc, mỗi người cần thiết lập lại nhịp sinh học bằng việc duy trì thói quen tập thể dục đều đặn mỗi ngày và đảm bảo thời lượng giấc ngủ chất lượng. Đây chính là nền tảng tự nhiên giúp não bộ đào thải độc tố và phục hồi các kết nối thần kinh sau một ngày làm việc cường độ cao.

Bác sĩ Nghĩa cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học cách lắng nghe cơ thể giữa guồng quay hối hả. Khi nhận thấy bản thân đang bị cuốn quá sâu vào áp lực, người trẻ nên cho phép mình sống chậm lại một nhịp.

"Đôi khi, một kỳ nghỉ phép kéo dài khoảng một tháng để tạm gác lại công việc, ngắt kết nối với các thiết bị điện tử sẽ giúp hệ thần kinh có đủ không gian để tái tạo năng lượng", bác sĩ Nghĩa nhấn mạnh.

Áp lực deadline, khối lượng công việc lớn khiến người trẻ rơi vào căng thẳng kéo dài. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Trong nhịp sống thường nhật, bạn có thể duy trì những bài tập đơn giản như hít thở sâu đúng cách hay thiền định vài phút mỗi ngày. Đây đều là những phương pháp hữu hiệu giúp xoa dịu tâm trí và kiểm soát căng thẳng.

Bên cạnh việc tự điều chỉnh lối sống, bác sĩ Nghĩa khuyến cáo người trẻ không nên chủ quan nếu tình trạng hay quên vượt quá ngưỡng thông thường và kéo dài dai dẳng. Tại các đơn vị trí nhớ và sa sút trí tuệ trên địa bàn TP.HCM, người dân có thể tiếp cận quy trình đánh giá chuyên sâu gồm 8 bước chuẩn hóa.

Trước hết, bác sĩ sẽ thực hiện các bài kiểm tra chuyên biệt để đánh giá toàn diện các lĩnh vực nhận thức. Từ đó, bác sĩ xác định xem người bệnh có thực sự bị suy giảm nhận thức hay chỉ là cảm giác mệt mỏi tâm lý.

Tiếp đó, các xét nghiệm cận lâm sàng như xét nghiệm máu hay chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não sẽ được chỉ định nhằm loại trừ các nguyên nhân thực thể có thể điều trị dứt điểm.

Dựa trên kết quả chẩn đoán chính xác, phác đồ điều trị sẽ kết hợp linh hoạt giữa thuốc và các liệu pháp không dùng thuốc như tập luyện phục hồi nhận thức hoặc điều hòa thần kinh.

Việc người trẻ chủ động bảo vệ trí nhớ của chính mình càng trở nên cấp thiết hơn khi đặt trong bức tranh toàn cảnh về gánh nặng bệnh tật toàn cầu. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2021 toàn cầu có khoảng 57 triệu người đang sống chung với chứng sa sút trí tuệ, trong đó bệnh Alzheimer chiếm từ 60% đến 70% tổng số ca mắc.

Hiệp hội Bệnh Alzheimer Quốc tế (ADI) cũng đưa ra con số đáng báo động khi cứ mỗi 3 giây lại có thêm một người mới mắc bệnh. Hiện tại, sa sút trí tuệ đã là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 7 trên thế giới và được dự báo sẽ leo lên vị trí thứ 3 vào năm 2040, chỉ đứng sau bệnh tim thiếu máu cục bộ và đột quỵ.

Tại Việt Nam, một báo cáo đăng tải trên tạp chí Alzheimer’s & Dementia từng ước tính có khoảng 660.000 người đang phải đối mặt với căn bệnh này và con số thực tế đang tiếp tục tăng nhanh theo tốc độ già hóa dân số.

Điều đáng lo ngại là nhiều gia đình vẫn lầm tưởng các dấu hiệu sớm của Alzheimer như hay quên, lặp lại câu hỏi hay lúng túng trong sinh hoạt là biểu hiện tự nhiên của tuổi già, dẫn đến việc chậm trễ trong thăm khám và điều trị.