Bài 2: Khơi thông thể chế để kiến tạo tương lai

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh.

Giải quyết dứt điểm các vướng mắc

Chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân, bà Nguyễn Nam Phương, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Lan Anh cho biết: Doanh nghiệp đã đầu tư nhiều dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho người thu nhập thấp bằng nguồn vốn tự có, tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng đất từ rất sớm. Những khu vực từng là vùng đất hoang hóa nay đã hình thành các khu dân cư mới.

Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn còn 4 dự án chưa thể hoàn tất thủ tục do vướng xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính. Những vấn đề này cho thấy bài toán đặt ra không chỉ là tháo gỡ cho từng doanh nghiệp mà còn phải hoàn thiện cơ chế vận hành của cả hệ thống.

Thành phố đang tìm nhiều giải pháp để khơi thông các nguồn lực các dự án, công trình tắc nghẽn.

Là cơ quan chuyên môn được giao đầu mối tìm hướng tháo gỡ đối với 265 dự án, ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố cho biết: Các dự án còn tồn đọng đều thuộc dạng phức tạp, kéo dài qua nhiều thời kỳ.

Trong đó, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở công tác xác định pháp lý đất đai và nghĩa vụ tài chính cho các dự án.

Nhiều dự án tồn đọng thuộc diện cơ quan thẩm quyền đã có Quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai năm 2003 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành việc xác định giá đất cụ thể.

Đối với một số dự án đã tồn tại quá lâu, cơ quan chức năng cũng không thể thuê được đơn vị có chức năng tư vấn định giá đất để xác định giá đất cụ thể do lo ngại rủi ro pháp lý.

Ngoài ra, dữ liệu thông tin thị trường trong quá khứ hoàn toàn không thể thu thập, xác thực được. Điều này dẫn đến tình trạng các sở, ngành phải luân chuyển hồ sơ nhiều lần, kéo dài thời gian thẩm định mà không thể đưa ra phương án giá đất khả thi.

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh nhìn từ trên cao.

Tương tự, trong 115 dự án Sở Xây dựng đã trình phương án xử lý cũng tồn tại những điểm chung khiến các dự án "đóng băng" suốt nhiều năm. Theo Sở Xây dựng, các dự án tồn đọng thường có sự chồng chéo của nhiều nhóm vấn đề như: chưa đồng bộ giữa các cấp độ quy hoạch; vướng mắc trong trình tự thủ tục đầu tư xây dựng; khó khăn liên quan đất đai và nghĩa vụ tài chính; các vấn đề phát sinh từ thanh tra, kiểm tra và kết luận sau thanh tra; vướng mắc trong thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội của các dự án nhà ở thương mại.

Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Trong tổng số các dự án, đất đai được tổng hợp, hiện vẫn còn đến 303/838 hồ sơ, chiếm 36,1% chỉ mới xử lý trong tình trạng “đã căn bản hoàn thành tháo gỡ”, “đã có chỉ đạo tháo gỡ”, “đã có định hướng tháo gỡ”, “tiếp tục xử lý”. Số lượng này cộng với hơn 120 dự án các doanh nghiệp vừa gửi kiến nghị tháo gỡ lên Hiệp hội cho thấy, số lượng dự án cần tiếp tục tháo gỡ là rất lớn.

Gỡ chính sách một cách đồng bộ, hiệu quả

Tháo gỡ các vướng mắc về đất đai, đầu tư công, rà soát công trình tồn đọng là một trong ba chương trình đột phá theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.

Thực hiện mục tiêu này, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Nguyễn Văn Được khẳng định: "Thành phố sẽ không dừng lại ở việc "có hướng xử lý" mà phải giải quyết dứt điểm toàn bộ các dự án tồn đọng trong năm 2026. Đây không chỉ là một chỉ tiêu phát triển kinh tế mà còn là "mệnh lệnh chính trị của toàn bộ hệ thống chính trị Thành phố".

Theo Thạc sĩ Võ Hồng Tú - Tổng Giám đốc Công ty Luật trách nhiệm hữu hạn Minh Tú: Đây là một trong những thay đổi đáng ghi nhận nhất của Thành phố. Thành phố không chỉ gắn trách nhiệm của người đứng đầu mà còn chuyển từ tư duy "gỡ từng hồ sơ" sang "xử lý theo nhóm vướng mắc". Cách làm này giúp nhiều dự án có cùng bản chất pháp lý được tháo gỡ đồng thời, tạo hiệu quả lan tỏa lớn hơn rất nhiều.

Thành phố xác định sẽ tận dụng tối đa các cơ chế mới từ Trung ương; tách bạch rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân vi phạm với việc phục hồi dự án; kiên quyết không để tình trạng xử lý sai phạm trở thành lý do kéo dài sự lãng phí nguồn lực.

Công nhân sơn tường rào tại dự án ngăn triều Tân Thuận.

Đồng thời, lãnh đạo Thành phố cũng cam kết bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung trên cơ sở các quy định của Kết luận số 24-KL/TW và Nghị quyết số 29/2026/QH16.

"Tiếp tục phát huy các tổ công tác chuyên trách theo nguyên tắc “6 rõ” gồm: Rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả được áp dụng xuyên suốt trong quá trình xử lý hồ sơ. Mỗi dự án đều được giao cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm chính, hạn chế tối đa tình trạng đùn đẩy trách nhiệm hoặc chờ xin ý kiến kéo dài như trước", đồng chí Nguyễn Văn Được nhấn mạnh.

Các thông điệp này cho thấy quyết tâm của Thành phố không chỉ là tháo gỡ các tồn đọng của quá khứ mà còn xây dựng một nền hành chính kiến tạo, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo.

Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ các khó khăn cho các dự án.

Về mặt chính sách, Thạc sĩ Võ Hồng Tú đánh giá: Sau khi chính quyền Thành phố triển khai quyết liệt các giải pháp, nhiều doanh nghiệp từng "nằm im chờ thời" nay đã chủ động hoàn thiện hồ sơ pháp lý, đăng ký lại các dự án và chuẩn bị tái khởi động đầu tư.

Theo ông Võ Hồng Tú, thể chế chỉ thật sự phát huy hiệu quả khi đi cùng với quá trình thực thi quyết liệt. Ông kiến nghị, giai đoạn tới cần chuyển từ trạng thái "đã có hướng xử lý" sang "xử lý dứt điểm". Mỗi dự án cần có lộ trình rõ ràng, quy định cụ thể về thời gian hoàn thành, cơ quan chịu trách nhiệm và cơ chế giám sát công khai để doanh nghiệp và người dân có thể theo dõi. Ngoài ra, việc xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung giữa các lĩnh vực, các ngành cần được thực hiện khẩn trương để giảm đáng kể thời gian và chi phí thực hiện thủ tục.

Ông cũng kiến nghị nghiên cứu cơ chế cho phép nhà đầu tư tạm thực hiện nghĩa vụ tài chính theo phương án giá bước đầu kết hợp bảo lãnh và quyết toán sau, thay vì để toàn bộ dự án phải dừng chờ hoàn tất định giá đất như hiện nay.

Các dự án được tháo gỡ giúp doanh nghiệp khơi thông các dự án để tạo ra các giá trị nâng cao đời sống cho người dân Thành phố.

Về chính sách, ông Nguyễn Duy Thành, chuyên gia bất động sản cũng kiến nghị, Thành phố cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, minh bạch nghĩa vụ tài chính về đất đai, tăng cường phối hợp liên ngành và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý.

Một góc công viên Phan Đình Phùng nhìn từ trên cao.

Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Thành phố cần thực hiện phân quyền mạnh mẽ, trong đó, trao quyền chủ động lớn hơn cho Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Thành phố trong việc tự quyết định cơ cấu bộ máy, nhân sự và triển khai nhanh các dự án trọng điểm mà không cần đợi xin ý kiến nhiều tầng nấc.

Nhìn một cách bao quát, quá trình tháo gỡ các dự án tồn đọng không chỉ là giải quyết thủ tục hành chính mà còn là những đột phá trong phương thức quản trị đô thị, tạo nền tảng để Thành phố hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số, khơi thông mọi nguồn lực xã hội và thực hiện thắng lợi các mục tiêu của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.

Trong không khí cả thành phố ra sức thi đua nhân Kỷ niệm 50 năm Ngày Sài Gòn-Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, việc hàng loạt dự án lớn được khởi công, những công trình tồn đọng nhiều năm được tháo gỡ và nguồn lực phát triển từng bước được khơi thông mang nhiều ý nghĩa to lớn.

Đó còn là minh chứng cho một tư duy điều hành mới, dám nhìn thẳng vào những điểm nghẽn, dám thay đổi cách làm và dám chịu trách nhiệm để tạo chuyển biến thực chất để Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục tiên phong, đầu tàu trên nhiều lĩnh vực của cả nước.