Bài 3: Những trục động lực chính

Khu vực đô thị Biên Hòa-Long Thành-Nhơn Trạch là vùng động lực chính của thành phố Đồng Nai thời gian tới.

Trục động lực dẫn dắt

Những ngày này, trong niềm vui của cán bộ và người dân xã Nhơn Trạch khi chuẩn bị được lên phường, gia đình chị Nguyễn Thị Quyên càng phấn khích, khi vừa mở điểm kinh doanh dịch vụ, mang lại thêm nguồn thu nhập. Người phụ nữ nhiều năm lam lũ với ruộng vườn này chia sẻ, hơn một tháng nay kể từ khi tuyến đường 25B đoạn từ đường Quách Thị Trang đến trung tâm xã Nhơn Trạch thông xe, gia đình đã tận dụng vị trí mặt tiền để mở cửa hàng kinh doanh.

“Mấy năm nay, các tuyến đường giao thông được đầu tư, mở rộng, dân cư đến sinh sống, kéo theo đó là các dịch vụ cũng phát triển để đáp ứng nhu cầu. Người dân chúng tôi phấn khởi khi xã được lên phường, thu nhập từ kinh doanh cũng tăng, đời sống sẽ ngày một khấm khá hơn”, chị Quyên chia sẻ.

Có thể gọi Nhơn Trạch là vùng đất có ưu thế “địa kinh tế” và “địa chính trị”. Từ thời triều Nguyễn đến nay, mọi quy hoạch, định hướng phát triển của tỉnh Đồng Nai đều đặt Nhơn Trạch vào vị trí chiến lược. Ngày nay, Nhơn Trạch có vị trí chiến lược trong Vùng kinh tế trọng điểm phía nam, là đầu mối quan trọng trong hệ thống liên kết vùng với nhiều tuyến giao thông huyết mạch và là một trong những cực tăng trưởng kinh tế mới của Đồng Nai. Nhơn Trạch hiện là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của Đồng Nai, với 5 khu công nghiệp và hơn 530 dự án đầu tư, trong đó có hàng trăm dự án FDI.

Nhơn Trạch có vị trí đắc địa, đóng vai trò quan trọng trong kết nối trực tiếp với Thành phố Hồ Chí Minh.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nhơn Trạch Lư Thành Nam cho biết, với hàng loạt công trình hạ tầng chiến lược đang và sắp hoàn thành, Nhơn Trạch được kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm kết nối mới giữa Thành phố Hồ Chí Minh-sân bay Long Thành-cảng Phước An, đóng vai trò then chốt trong hệ sinh thái kinh tế khu vực. Việc thành lập phường sẽ tạo cơ sở pháp lý và hành chính để Nhơn Trạch đóng vai trò là đô thị vệ tinh sân bay, phát huy tối đa lợi thế vị trí chiến lược, trở thành động lực phát triển cho toàn vùng Đông Nam Bộ.

Cùng được nâng cấp lên phường đợt này là xã Long Thành. Đây là địa chỉ tiêu biểu không chỉ vì nơi đây hiện diện sân bay Long Thành, mà chính là nền tảng vững chắc đã xây dựng được và tiềm lực đầy triển vọng trong tương lai. Sở hữu vị trí địa lý đặc biệt quan trọng, nằm ở trung tâm của Vùng kinh tế trọng điểm phía nam, cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 40km về phía đông và liền kề với các khu vực công nghiệp, cảng biển năng động hàng đầu cả nước.

Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Hữu Nguyên chia sẻ, những năm qua, Trung ương và tỉnh Đồng Nai đã dành sự quan tâm rất lớn đầu tư các nguồn lực, tạo môi trường thuận lợi để phát triển nhanh hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược. Mục tiêu đã được xác lập là Long Thành trở thành trung tâm công nghiệp-dịch vụ-đô thị xanh; đồng thời là trung tâm kết nối hàng không quốc tế, góp phần nâng cao vị thế và sức cạnh tranh của Đồng Nai trong Vùng kinh tế trọng điểm phía nam.

Sân bay Long Thành được xây dựng khoảng 5.000ha trên địa bàn xã Long Thành.

Long Thành sẽ trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới đô thị phát triển hàng đầu của toàn vùng. Thay vì cạnh tranh, Long Thành sẽ bổ sung và cộng hưởng với các cực đô thị khác. Hơn nữa, sự kết nối trực tiếp với Thành phố Hồ Chí Minh qua cao tốc sẽ hình thành một hành lang kinh tế công nghệ cao, biến Long Thành thành một phần không thể thiếu của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phía nam.

Cùng với Long Thành, Nhơn Trạch, khu vực các phường, xã của thành phố Biên Hòa trước đây đóng vai trò dẫn dắt, với vị thế là trung tâm kinh tế, công nghiệp lớn nhất của tỉnh Đồng Nai. Với nền tảng công nghiệp vững chắc, dịch vụ phát triển, đô thị hóa nhanh, khu vực này tiếp tục là trục phát triển có vai trò quan trọng hàng đầu đối với Đồng Nai khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Kiến tạo đô thị ven sông

Sân bay Long Thành và sông Đồng Nai là hai trục phát triển quan trọng bậc nhất của tỉnh Đồng Nai theo quy hoạch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, đô thị sân bay và ven sông hứa hẹn sẽ góp phần định hình diện mạo mới, góp phần thúc đẩy các vùng khác của Đồng Nai trong thời gian tới khi lên thành phố trực thuộc Trung ương.

Trước tiên về sông Đồng Nai, đây là dòng sông nội địa dài nhất cả nước, khởi nguồn từ cao nguyên Lang Biang (Lâm Đồng), chảy qua nhiều địa phương, trong đó có khu vực Biên Hòa-Long Thành-Nhơn Trạch của tỉnh Đồng Nai. Theo đánh giá, ít có địa phương nào có sông dài, địa hình bằng phẳng, mặt sông rộng và dòng chảy hiền hòa như sông Đồng Nai, nhất là đoạn qua địa bàn Biên Hòa cũ.

Những yếu tố trên là điều kiện thuận lợi để phát triển hạ tầng đô thị dọc sông. Sau nhiều năm chưa có đô thị xứng tầm, hiện nay nhiều khu đô thị quy mô lớn ven sông Đồng Nai thuộc địa bàn Đồng Nai đã thu hút các nhà đầu tư thương hiệu trong nước và quốc tế triển khai các dự án.

Dự án đô thị sinh thái ven sông Aqua City, phường Long Hưng, tỉnh Đồng Nai.

Một trong những dự án đô thị nằm ven sông Đồng Nai quy mô lớn nhất tỉnh Đồng Nai được thực hiện trong nhiều năm qua là đô thị sinh thái ven sông Aqua City. Dự án quy mô hơn 1.000ha tại phường Long Hưng. Đây là tổ hợp dự án bất động sản-đô thị lớn, được kỳ vọng đóng góp cho ngân sách địa phương khoảng 23.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2025-2028.

Sau nhiều lần đình trệ do vướng quy hoạch chi tiết, thủ tục đầu tư xây dựng và quyền sử dụng đất, đến giữa tháng 11/2025 dự án đã được gỡ nút thắt. Theo đại diện lãnh đạo Novaland, dự kiến toàn đô thị Aqua City sẽ được thi công hoàn thiện trong năm 2026; bàn giao khoảng 9.200 sản phẩm trong năm 2026-2027.

Lãnh đạo tỉnh Đồng Nai nghe chủ đầu tư báo cáo tiến độ thực hiện Dự án khu đô thị Hiệp Hòa.

Dự án khu đô thị Hiệp Hòa nằm giữa sông Đồng Nai thuộc phường Trấn Biên vừa được Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500. Với diện tích hơn 290ha tổng vốn đầu tư hơn 72.000 tỷ đồng, mở ra cơ hội phát triển mới, hứa hẹn tạo diện mạo đô thị hiện đại cho khu vực trung tâm Đồng Nai; đồng thời, đánh thức giá trị, vị thế sầm uất của Cù lao Phố.

Cách đây ít ngày, tại kỳ họp chuyên đề, Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Nai quyết nghị thông qua danh mục đấu thầu 2 khu đất hơn 1.800ha để xây khu đô thị thông minh tiếp giáp trực tiếp sông Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh. Cùng với các dự án đang triển khai tại cù lao Đại Phước, hai khu đô thị trên được kỳ vọng sẽ thay đổi diện mạo, tạo cú huých mạnh đối với vùng đất giàu tiềm năng phát triển này.

Các dự án đô thị ở cù lao Đại Phước, tỉnh Đồng Nai.

Ngoài ra, hàng loạt dự án đô thị ven sông Đồng Nai khác đã và đang được triển khai. Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam đánh giá, sông Đồng Nai có giá trị lịch sử, văn hóa, kinh tế, trong đó đoạn qua địa bàn Biên Hòa cũ rất đẹp hiếm nơi nào có được.

Vấn đề đặt ra phát triển, khai thác sao để cho phù hợp hành lang sông theo hướng các không gian xanh, sinh thái, dịch vụ văn hóa-du lịch, mang lại diện mạo đô thị hiện đại gắn với cảnh quan tự nhiên. Quá trình phát triển, Đồng Nai cần xác định sông Đồng Nai là tài sản thiên nhiên quý giá không chỉ cho địa phương mà cả vùng Đông Nam Bộ.

Sông Đồng Nai, đoạn qua địa bàn các phường Trấn Biên, Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.

Đô thị sân bay đầu tiên nước ta

Với đô thị sân bay Long Thành, lãnh đạo Sở Tài chính Đồng Nai cho biết, được quy hoạch quy mô 43.000ha gắn với hành lang phát triển sông với tuyến đại lộ ven sông Đồng Nai sẽ là cực tăng trưởng quan trọng ở phía nam của địa phương.

Đô thị sân bay sẽ hình thành trung tâm dịch vụ hàng không, logistics, thương mại quốc tế, tài chính, hội nghị và các khu đô thị hiện đại, góp phần mở rộng không gian phát triển đô thị-công nghiệp-dịch vụ, gắn kết chặt chẽ với Thành phố Hồ Chí Minh.

Để hiện thực hóa đô thị sân bay Long Thành, thời gian qua, tỉnh Đồng Nai đã nỗ lực triển khai nhiều giải pháp với phương châm được Thường trực Tỉnh ủy quán triệt: Quá trình thực hiện các đơn vị liên quan phải chú ý nâng cao giá trị nguồn lực đất đai, quy hoạch mang tính chiến lược, dài hạn để khu vực đô thị sân bay Long Thành, phát triển xứng tầm, tạo động lực để tỉnh Đồng Nai cất cánh.

Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Vũ Hồng Văn, cùng các đồng chí lãnh đạo tỉnh, sở, ngành, địa phương khảo sát khu vực quy hoạch đô thị sân bay Long Thành.

Ngoài 43.000ha khu vực Long Thành, tỉnh Đồng Nai cũng quy hoạch 23.00ha khu vực Nhơn Trạch để phát triển đô thị cốt lõi lan tỏa hiệu quả của sân bay Long Thành. Trong quá trình thực hiện, lãnh đạo tỉnh Đồng Nai đặt ra yêu cầu phải tính toán từng tấc đất của khu vực lõi này để phát triển đô thị, trong chỉ tiêu sử dụng đất phải mang lại hiệu quả nhất.

Theo các chuyên gia đô thị sân bay gắn với sân bay Long Thành sẽ đóng vai trò là đòn bẩy chiến lược và là yếu tố định vị Đồng Nai trên bản đồ kinh tế quốc tế. Bởi, sân bay Long Thành không chỉ là hạ tầng giao thông, mà còn là hạt nhân để hình thành một đô thị sân bay đa chức năng, cửa ngõ đưa Đồng Nai trở thành điểm kết nối toàn cầu.

Trong lần trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân về đô thị sân bay Long Thành, Tiến sĩ khoa học, Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, từ câu chuyện các sân bay đô thị trên thế giới, Long Thành phải thiết kế để trở thành điểm đến trung tâm, để từ đó có thể đi lên núi, xuống biển.

Muốn làm được đô thị sân bay Long Thành phải là sân bay kết nối đa phương tiện, có tuyến metro nối với các khu vực quan trọng trong vùng, có nhà ga đường sắt cao tốc ngay trong sân bay và trung tâm xe buýt đường dài để tỏa đi khắp nơi. Ngoài ra, đô thị sân bay phải có đủ các dịch vụ khách sạn, văn phòng, thương mại, giải trí bán kính 5 đến 10km, sân bay trở thành điểm hẹn quốc tế để làm việc.

(Còn nữa)