Bài học dành cho nhạc sĩ nổi tiếng vụ say xỉn dọa đánh tài xế

Theo lời thừa nhận của nhạc sĩ trên trang cá nhân, tối hôm đó anh đã uống rượu và không kiểm soát được cảm xúc, dẫn đến những lời lẽ khiếm nhã, thiếu tôn trọng với tài xế Grab. Video được ghi lại bằng camera hành trình (dashcam) của xe và do chính tài xế đăng tải công khai lên mạng xã hội.

Nhạc sĩ sau đó đã xin lỗi chân thành, thừa nhận sai sót, cam kết hạn chế rượu bia và mong mọi người dừng công kích để cả hai bên tiếp tục cuộc sống bình thường. Tuy nhiên, anh cũng cho biết đã phản ánh sự việc với Grab nhằm bảo vệ quyền riêng tư và hình ảnh cá nhân vì video bị phát tán rộng rãi.

Chiều 18/3, đại diện Grab Việt Nam xác nhận xác nhận đơn vị này đã ngừng vĩnh viễn quyền sử dụng ứng dụng Grab đối với tài xế này vì lý do “không gỡ bỏ clip” và vi phạm quy định nội bộ về phát tán thông tin.

Tài xế, người vốn chỉ ghi hình để bảo vệ bản thân trước lời lẽ xúc phạm, đột ngột mất việc, mất nguồn thu nhập chính trong khi anh ta là lao động phổ thông, có gia đình phụ thuộc vào mỗi chuyến xe.

Đây không phải lần đầu xảy ra hiện tượng tương tự. Khi một người nổi tiếng khiếu nại dù có cơ sở hay không, doanh nghiệp dịch vụ thường phản ứng cực nhanh và cực mạnh vì những lý do: Sợ “bão dư luận” và tổn hại thương hiệu. Bất kỳ nền tảng gọi xe nào đều sống dựa trên hình ảnh “an toàn, thân thiện, bảo vệ khách hàng”. Một bài đăng tiêu cực từ người nổi tiếng có thể lan truyền hàng triệu lượt xem chỉ trong vài giờ, kéo theo tẩy chay, comment công kích, thậm chí ảnh hưởng đến cổ phiếu hoặc đối tác. Trong khi đó, tiếng nói của một tài xế không có vai vế gần như bị chìm nghỉm.

Áp lực pháp lý và chính sách nội bộ: Nhạc sĩ viện dẫn “xâm phạm quyền riêng tư” khi video bị đăng công khai. Grab có thể coi đây là vi phạm hợp đồng (dashcam chỉ dùng để bảo vệ, không được phát tán). Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: tài xế không phải người gây sự trước, anh ta chỉ phản ứng bằng cách ghi hình và công khai để minh oan. Việc nền tảng ưu tiên “bảo vệ hình ảnh celeb” thay vì điều tra khách quan dễ tạo ra tiền lệ đáng lo ngại.

Hậu quả rõ nhất rơi vào người yếu thế: tài xế công nghệ. Họ là những người lao động tự do, không có hợp đồng lao động chính thức, không có quỹ bảo hiểm thất nghiệp đầy đủ, sinh kế phụ thuộc hoàn toàn vào app. Mất một tài khoản Grab đồng nghĩa mất hàng chục triệu đồng mỗi tháng, ảnh hưởng trực tiếp đến con cái ăn học, nợ nần, thậm chí sức khỏe tinh thần. Trong khi người nổi tiếng chỉ cần đăng một status xin lỗi là có thể “về với cuộc sống bình thường”, người lái xe thì không.

Hiện tượng này phản ánh sự mất cân bằng quyền lực trong xã hội số: Người nổi tiếng có “quyền lực mềm” khổng lồ (ảnh hưởng dư luận, khả năng tiếp cận truyền thông). Doanh nghiệp dịch vụ ưu tiên lợi ích kinh doanh hơn công bằng. Người lao động yếu thế gần như không có tiếng nói.

Giải pháp cần thiết không phải cấm tài xế ghi hình (đây là quyền bảo vệ bản thân hợp lý), cũng không phải cấm celeb khiếu nại. Cần là cơ chế minh bạch: Grab (và các app tương tự) phải công khai quy trình xử lý khiếu nại cho cả hai bên được trình bày, không quyết định sa thải một chiều chỉ vì “áp lực từ trên”. Đồng thời, người nổi tiếng cần ý thức rõ hơn về trách nhiệm xã hội: xin lỗi là cần thiết nhưng đừng để lời xin lỗi đi kèm hành động khiến người khác mất việc.

Vụ nhạc sĩ không chỉ là bài học về kiểm soát cảm xúc khi say rượu hay khi bị ghi hình mà còn là lời cảnh tỉnh lớn hơn: trong thời đại mạng xã hội, sức mạnh của celeb có thể vô tình (hoặc cố ý) biến một tranh cãi cá nhân thành “cái giá” mà người lái xe, những người yếu thế phải gánh chịu và doanh nghiệp cần đứng ở vị trí trung lập.

Nhà báo Vũ Mạnh Cường