Bận rộn không phải lúc nào cũng tạo ra giá trị

Có một nghịch lý đang diễn ra trong thế giới công việc hiện đại. Chúng ta sở hữu nhiều công nghệ hỗ trợ hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử. Email giúp liên lạc tức thời. Trí tuệ nhân tạo có thể hoàn thành những nhiệm vụ từng tiêu tốn hàng giờ lao động. Các ứng dụng quản lý công việc liên tục nhắc nhở về mục tiêu, tiến độ và thời hạn. Thế nhưng, cảm giác phổ biến nhất nơi công sở vẫn là quá tải.

Không khó để bắt gặp hình ảnh một nhân viên trả lời tin nhắn lúc gần nửa đêm, kiểm tra email ngay khi vừa thức dậy hay mang theo áp lực công việc trong cả những ngày nghỉ. Bận rộn dường như đã trở thành biểu tượng của sự chuyên nghiệp. Ai càng kín lịch, người đó càng được xem là thành công.

Bận rộn dường như đã trở thành biểu tượng của sự chuyên nghiệp. Ảnh: Magnific.

Nhưng liệu làm việc nhiều hơn có thực sự đồng nghĩa với việc tạo ra nhiều giá trị hơn?

Các nhà khoa học từ lâu đã cảnh báo rằng bộ não con người không được thiết kế để duy trì trạng thái căng thẳng liên tục. Áp lực có thể giúp chúng ta tăng tốc trong ngắn hạn, nhưng khi trở thành động lực chính, nó sẽ bào mòn khả năng sáng tạo, sự tập trung và niềm vui trong công việc.

Điều đáng chú ý là ngày càng nhiều nghiên cứu cho thấy hiệu suất làm việc không chỉ phụ thuộc vào thời gian hay kỷ luật, mà còn liên quan mật thiết đến trạng thái cảm xúc của con người. Nhà tâm lý học Shawn Achor cho rằng: Chúng ta đã hiểu ngược mối quan hệ giữa thành công và hạnh phúc. Theo ông, hầu hết mọi người tin rằng phải thành công trước rồi mới hạnh phúc. Trong khi đó, nhiều nghiên cứu về tâm lý học tích cực lại cho thấy chính cảm xúc tích cực mới là nền tảng giúp con người đạt hiệu suất cao hơn, sáng tạo hơn và kiên cường hơn trước áp lực.

Quan điểm này cũng được Ali Abdaal nhấn mạnh trong cuốn sách Vui với việc mình làm. Thay vì xem năng suất là cuộc chiến liên tục với sự trì hoãn, tác giả đặt ra một câu hỏi khác: Điều gì sẽ xảy ra nếu niềm vui mới là động lực mạnh mẽ nhất để đạt được hiệu suất cao trong công việc?

Tác giả Ali Abdaal.

Ali Abdaal cho rằng phần lớn chúng ta đang cố gắng ép bản thân làm việc bằng áp lực, cảm giác tội lỗi hoặc nỗi sợ bị bỏ lại phía sau. Tuy nhiên, những cảm xúc ấy chỉ giúp duy trì động lực trong thời gian ngắn. Về lâu dài, chúng dễ dẫn đến kiệt sức. Ngược lại, khi con người cảm thấy hứng thú, tò mò và tìm thấy ý nghĩa trong công việc, não bộ sẽ hoạt động ở trạng thái tối ưu hơn.

Đó không phải là một quan điểm mang tính truyền cảm hứng đơn thuần. Các nghiên cứu về mức độ gắn kết trong công việc của Gallup đã liên tục chỉ ra rằng những đội ngũ có mức độ gắn kết cao đạt kết quả kinh doanh vượt trội hơn so với các nhóm còn lại. Phân tích trên hàng triệu nhân viên ở nhiều quốc gia cho thấy sự gắn kết có mối liên hệ chặt chẽ với năng suất, lợi nhuận, chất lượng công việc và tỷ lệ nghỉ việc thấp hơn.

Nói cách khác, sự khác biệt giữa một người làm việc 12 giờ trong trạng thái kiệt sức và một người làm việc 4 giờ với sự tập trung cao độ không chỉ nằm ở số giờ lao động. Nó nằm ở chất lượng năng lượng mà họ mang vào công việc.

Sách Vui với việc mình làm.

Điều này càng trở nên quan trọng trong thời đại AI. Khi máy móc ngày càng đảm nhận tốt những công việc lặp đi lặp lại, lợi thế cạnh tranh lớn nhất của con người không còn là khả năng làm việc nhiều giờ liên tục. Đó là khả năng sáng tạo, kết nối, giải quyết vấn đề và tạo ra những ý tưởng mới.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp hiện nay cũng bắt đầu thay đổi cách nhìn về năng suất. Thay vì chỉ đo lường số giờ làm việc, họ quan tâm nhiều hơn đến trải nghiệm của nhân viên, sức khỏe tinh thần và mức độ gắn kết trong tổ chức. Bởi những ý tưởng đột phá hiếm khi xuất hiện từ một bộ não đang kiệt quệ.

Có lẽ đây là lúc chúng ta cần định nghĩa lại khái niệm thành công. Thành công không phải là việc lấp đầy từng phút trong lịch làm việc. Thành công cũng không nằm ở số lượng email đã trả lời hay số giờ ngồi trước màn hình.

Giá trị thực sự của một ngày làm việc nằm ở những khoảnh khắc chúng ta tập trung nhất, sáng tạo nhất và cảm thấy có ý nghĩa nhất với điều mình đang làm. Và như Ali Abdaal nhấn mạnh trong Vui với việc mình làm, đôi khi con đường dẫn đến hiệu suất cao hơn không phải là làm việc chăm chỉ hơn, mà là tìm lại niềm vui trong công việc trước đã.