Băng tan nhanh gấp 6 lần, thế giới đối mặt hiểm họa khó đảo ngược

Các dải băng tại Greenland và Nam Cực đang mất băng với tốc độ đáng báo động. Ảnh: Reuters.

Báo cáo do Sáng kiến Khí hậu Băng quyển Quốc tế (ICCI) phối hợp với Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) thực hiện, được công bố trong bối cảnh Hội nghị COP31 diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ, theo Guardian.

Các nhà khoa học nhấn mạnh thế giới cần nhanh chóng cắt giảm khí thải nhà kính và hạn chế thời gian nhiệt độ toàn cầu vượt ngưỡng 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Hiện hành tinh đã nóng lên khoảng 1,3 độ C so với giai đoạn 1850-1900.

Theo báo cáo, quan điểm cho rằng nhiệt độ tăng lên 2-3 độ C vẫn có thể kiểm soát được là một nhận định sai lầm. Nếu các chính sách hiện nay tiếp tục được duy trì, khiến nhiệt độ toàn cầu tăng khoảng 2,8-3 độ C, nhiều hệ thống băng tuyết có thể chịu tổn thất nghiêm trọng, kéo theo những biến đổi gần như không thể đảo ngược.

James Kirkham, chuyên gia nghiên cứu băng hà tại ICCI và là tác giả chính của báo cáo, nhận định băng quyển là một trong những thành phần nhạy cảm nhất của hệ thống khí hậu. Những biến đổi tại đây có thể tác động đến toàn bộ hành tinh.

Tại Thụy Sĩ, khoảng 20% lượng băng hà đã biến mất trong 5 năm qua. Hàng nghìn sông băng trên thế giới cũng được dự báo sẽ biến mất trong thập kỷ tới.

Các dải băng tại Greenland và Nam Cực hiện tan chảy nhanh gấp khoảng 6 lần so với thập niên 1990, góp phần đẩy mực nước biển dâng và đe dọa hàng trăm triệu người sống tại các khu vực ven biển. Trong khi đó, lớp băng vĩnh cửu tan rã có thể giải phóng thêm khí gây hiệu ứng nhà kính, tiếp tục thúc đẩy quá trình nóng lên toàn cầu.

Ngay cả khi nhiệt độ dài hạn được kiểm soát ở mức tăng 0,8 độ C, các sông băng vẫn có thể mất khoảng 30% thể tích hiện tại trong vài thế kỷ tới. Các dải băng ở vùng cực cũng có nguy cơ tiếp tục suy giảm ngay cả khi nhiệt độ chỉ tạm thời vượt ngưỡng 1,5 độ C rồi giảm trở lại.

Ông Kirkham cảnh báo nhiều tổn thất sẽ kéo dài hàng thế kỷ, thậm chí hàng thiên niên kỷ, bởi băng và tuyết phản ứng nhanh với sự gia tăng nhiệt độ nhưng cần rất nhiều thời gian để phục hồi.

Báo cáo cho thấy mức độ thiệt hại đối với băng quyển sẽ khác biệt đáng kể tùy theo kịch bản nhiệt độ. Nếu các chính sách hiện nay khiến nhiệt độ tăng khoảng 2,8 độ C, lượng băng tại các sông băng thuộc dãy Alps, dãy Rocky, Iceland và Scandinavia có thể giảm xuống dưới 10% so với hiện tại. Nếu mức tăng nhiệt được giới hạn ở 1,5 độ C, khoảng 20-35% lượng băng có thể được bảo tồn.

Những người đi bộ đường dài bên cạnh sông băng Plaine Morte đang tan chảy ở miền tây Thụy Sĩ. Ảnh: Reuters.

Tại khu vực Hindu Kush-Himalaya, nơi các sông băng cung cấp nước cho gần 1/4 dân số thế giới, lượng băng có thể chỉ còn 41% nếu các chính sách hiện nay tiếp tục được duy trì. Tỷ lệ này có thể đạt 83% nếu nhiệt độ toàn cầu được kiểm soát ở ngưỡng 1,5 độ C.

Các nhà khoa học cảnh báo khi những điểm tới hạn khí hậu bị vượt qua, hệ thống tự nhiên có thể chuyển sang trạng thái mới và gần như không thể trở lại điều kiện ban đầu.

Bill Hare, nhà khoa học khí hậu kiêm Giám đốc điều hành tổ chức Climate Analytics, cho biết các dải băng đang tan nhanh gấp 6 lần so với 30 năm trước, trong khi băng biển và sông băng trên núi biến mất với tốc độ kỷ lục. Mực nước biển tiếp tục dâng cao, còn các đại dương vùng cực ngày càng bị axit hóa.

Theo ông Hare, những biến đổi này đang gây ra hệ lụy trên phạm vi toàn cầu, đẩy tác động của biến đổi khí hậu vượt quá khả năng thích ứng của nhiều cộng đồng.

Một báo cáo khác của UNEP công bố tháng trước cũng nhấn mạnh thế giới cần cắt giảm lượng khí thải thêm 18% vào năm 2030 và 45% vào năm 2035 để tăng cơ hội hạn chế mức nóng lên toàn cầu.