Bước ngoặt mở ra kỷ nguyên mới của y học

Nhà khoa học Paul Ehrlich, người phát triển Salvarsan – một trong những loại thuốc đầu tiên có khả năng tiêu diệt chọn lọc tác nhân gây bệnh. Ảnh: ResearchGate.

Trong phần lớn lịch sử nhân loại, các bệnh truyền nhiễm từng là nỗi ám ảnh bởi con người gần như không có phương pháp điều trị hiệu quả. Một vết thương nhiễm trùng cũng có thể dẫn đến tử vong, trong khi những trận dịch lớn liên tục cướp đi sinh mạng của hàng triệu người. Sự xuất hiện của những loại thuốc có khả năng tiêu diệt vi khuẩn đã tạo nên bước ngoặt quan trọng, mở ra một kỷ nguyên mới của y học.

Trong cuốn Dược lý học - 9 loại thuốc vĩ đại cứu loài người khỏi bệnh tật, tác giả Park Seung-jun đưa độc giả trở lại những dấu mốc đầu tiên của cuộc chiến này. Từ Salvarsan của Paul Ehrlich, thuốc sulfa của Gerhard Domagk, mỗi loại thuốc đều góp phần thay đổi cách con người đối phó với bệnh truyền nhiễm.

Từ những căn bệnh không có thuốc chữa đến bước đột phá của Salvarsan

Trước khi thuốc kháng khuẩn ra đời, các bệnh truyền nhiễm là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Cuốn sách nhắc lại đại dịch Cái chết Đen từng càn quét châu Âu từ năm 1346 đến 1353, khiến hàng chục triệu người thiệt mạng. Khi ấy, con người chưa hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh, thậm chí tin rằng dịch hạch là sự trừng phạt của Chúa.

Phải đến thế kỷ 19, khi Louis Pasteur và Robert Koch phát hiện vai trò của vi sinh vật trong các bệnh truyền nhiễm, con người mới có cơ sở khoa học để tìm kiếm phương pháp điều trị. Đây cũng là tiền đề cho sự xuất hiện của những loại thuốc có khả năng nhắm đến tác nhân gây bệnh.

Năm 1909, nhà vi sinh vật học người Đức Paul Ehrlich giới thiệu Salvarsan, một chất có khả năng tiêu diệt chọn lọc vi khuẩn gây bệnh. Được xem là một trong những loại thuốc hiện đại đầu tiên, Salvarsan đánh dấu bước tiến quan trọng: thay vì chỉ tìm cách làm giảm triệu chứng, con người đã có thể sử dụng thuốc để trực tiếp chống lại tác nhân gây bệnh.

Tuy nhiên, thành tựu này vẫn đi kèm hạn chế lớn. Salvarsan có hiệu quả nhưng gây ra nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng, thậm chí khiến người bệnh điếc, mù hoặc phải cắt cụt chân tay. Nhu cầu tìm kiếm một loại thuốc an toàn và hiệu quả hơn vì thế ngày càng cấp thiết.

Tác giả / Tác phẩm

DƯỢC LÝ HỌC - 9 LOẠI THUỐC VĨ ĐẠI CỨU LOÀI NGƯỜI KHỎI BỆNH TẬT

Tác giảPARK SEUNG-JUN

Nhà xuất bảnNXB TRẺ

Trong cuốn sách Dược lý học, tác giả Park Seung-jun sẽ kể cho bạn nghe những câu chuyện lôi cuốn về hành trình phát hiện ra thuốc - từ phát hiện tình cờ đến thí nghiệm dũng cảm, từ sai lầm dẫn đến khám phá vĩ đại cho đến khoảnh khắc làm thay đổi lịch sử y học. Bạn sẽ gặp anh hùng thầm lặng, những bước đột phá khoa học, và cả bí mật thú vị mà bạn không ngờ tới.

Thuốc sulfa và câu chuyện cứu sống con gái nhà khoa học

Theo tác giả Park Seung-jun, bước ngoặt tiếp theo xuất hiện vào năm 1935, khi nhà hóa sinh người Đức Gerhard Domagk phát hiện Prontosil trong quá trình nghiên cứu các hợp chất thuốc nhuộm. Đây là loại thuốc sulfa đầu tiên có đặc tính kháng khuẩn, mở ra hướng đi mới trong điều trị các bệnh nhiễm trùng.

Điều khiến câu chuyện về Prontosil trở nên đặc biệt là chính con gái Domagk đã trở thành một trong những người đầu tiên được cứu sống nhờ loại thuốc này. Cô bị nhiễm trùng huyết nghiêm trọng, đứng trước nguy cơ phải cắt cụt cánh tay. Domagk quyết định sử dụng loại thuốc mới phát hiện và may mắn giúp con gái hồi phục. Thuốc sulfa sau đó còn được biết đến với khả năng cứu sống Thủ tướng Anh Winston Churchill trong hai lần ông mắc viêm phổi.

Dù về sau, thuốc sulfa dần ít được sử dụng khi nhiều loại thuốc kháng khuẩn ưu việt hơn ra đời, vai trò lịch sử của nó vẫn rất đáng ghi nhận trong việc mở ra kỷ nguyên của thuốc kháng khuẩn.