Lỗ thủng tầng ozone phình to kỷ lục trong 10 năm: Điều gì đang xảy ra với lá chắn của Trái đất?
Lỗ thủng tầng ozone trên Nam Cực năm 2026 đạt diện tích lớn nhất trong một thập kỷ qua. Tuy nhiên, các nhà khoa học khẳng định tầng ozone vẫn đang phục hồi nhờ những nỗ lực hạn chế hóa chất gây hại trên toàn cầu.
Theo báo cáo mới của Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) và NASA, lỗ thủng tầng ozone đạt kích thước lớn nhất vào ngày 18/9, với diện tích khoảng 27,2 triệu km . Đây là mức lớn nhất trong 10 năm qua và đứng thứ bảy kể từ khi các nhà khoa học bắt đầu theo dõi vào năm 1979.
Hình minh họa quá trình suy giảm và dự báo phục hồi tầng ozone ở Nam Cực trong giai đoạn 1960-2100. Ảnh: NASA
Nguyên nhân là xoáy cực ở Nam Cực năm nay mạnh và kéo dài bất thường, khiến không khí lạnh duy trì lâu hơn, làm quá trình suy giảm ozone tiếp tục diễn ra và vùng lỗ thủng mở rộng. Trái lại, năm 2025, lỗ thủng tầng ozone thuộc nhóm nhỏ nhất kể từ năm 1992.
Dù diện tích lỗ thủng tăng, các nhà khoa học cho rằng đây không phải dấu hiệu cho thấy tầng ozone ngừng phục hồi. Nếu lượng hóa chất gây hại trong khí quyển vẫn ở mức cao như năm 2000, lỗ thủng năm nay có thể lớn hơn khoảng 2,6-5,2 triệu km vuông.
Trong nhiều thập kỷ, các chất CFC được sử dụng phổ biến trong tủ lạnh, máy điều hòa, bình xịt và sản xuất vật liệu xốp đã gây tổn hại nghiêm trọng đến tầng ozone. Nhờ các biện pháp kiểm soát và loại bỏ những hóa chất này trên toàn cầu, tầng ozone đang dần phục hồi. Các nhà khoa học dự báo quá trình này có thể hoàn tất vào khoảng những năm 2070.
Tầng ozone có vai trò như một lớp lá chắn, giúp ngăn phần lớn tia cực tím (UV) có hại từ Mặt trời chiếu xuống Trái đất. Khi tầng ozone suy giảm, con người có nguy cơ mắc ung thư da, đục thủy tinh thể cao hơn, đồng thời cây trồng và hệ sinh thái cũng bị ảnh hưởng.
Các chuyên gia lưu ý, "lỗ thủng tầng ozone" không phải là một khoảng trống thực sự trong khí quyển, mà là khu vực có nồng độ ozone giảm mạnh. Dù năm 2026 ghi nhận diện tích lỗ thủng lớn, xu hướng phục hồi lâu dài của tầng ozone vẫn đang được duy trì.
Tầng ozone là lớp khí chứa nhiều phân tử ozone, nằm trong tầng bình lưu, cách mặt đất khoảng 15-35 km. Lớp khí này giống như một tấm lá chắn tự nhiên, giúp hấp thụ phần lớn tia cực tím (UV) có hại từ Mặt trời, bảo vệ sức khỏe con người, động vật, thực vật và hệ sinh thái.
Lỗ thủng tầng ozone là hiện tượng nồng độ ozone tại một khu vực suy giảm nghiêm trọng, khiến nhiều tia cực tím chiếu xuống Trái đất hơn, làm tăng nguy cơ ung thư da, đục thủy tinh thể và gây ảnh hưởng xấu đến môi trường.
