Bảo đảm an toàn cho người bệnh không chỉ trong khuôn viên bệnh viện

Ảnh minh họa: UQ News

Năm 2026, WHO phát động chiến dịch với chủ đề "Chăm sóc an toàn cho các bệnh không lây nhiễm", cùng thông điệp "Safe care for life!" - "Chăm sóc an toàn cho cuộc sống!"

Theo đó, các bệnh không lây nhiễm như bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường và bệnh hô hấp mạn tính thường kéo dài, đòi hỏi người bệnh được theo dõi và điều trị liên tục. Quá trình chăm sóc lâu dài với nhiều lần tiếp xúc hệ thống y tế cũng đặt ra nguy cơ xảy ra các sự cố có thể phòng tránh, từ sai sót trong chẩn đoán, kê đơn, sử dụng thuốc đến thực hiện kỹ thuật và chuyển giao thông tin giữa các cơ sở, chuyên khoa.

Do đó, điều hành Lễ phát động cam kết "Chăm sóc an toàn suốt đời" theo chủ đề Ngày An toàn người bệnh Thế giới năm 2026, TS. Nguyễn Thị Hải Liên, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý chất lượng bệnh viện, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, nhắn gửi: "Một bệnh viện an toàn được kiến tạo từ hàng ngàn hành động an toàn mỗi ngày".

Phát biểu tại chương trình, TS BS. Hà Anh Đức, Phó Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế, cho rằng chữa bệnh, nhận thức về an toàn người bệnh đang được mở rộng. Nếu trước đây vấn đề này chủ yếu được chú trọng ở người bệnh nội trú, thì nay cần quan tâm nhiều hơn đến nhóm người bệnh ngoại trú (chiếm phần lớn số lượt khám, chữa bệnh). 

Đại biểu thực hiện nghi thức phát động cam kết “Chăm sóc an toàn suốt đời” tại chương trình. Ảnh: Bệnh viện Đại học Y Dược

Mỗi năm Việt Nam có khoảng 200 triệu lượt người khám ngoại trú và điều trị nội trú, trong đó khoảng 90% là khám ngoại trú, tương đương 180 triệu lượt. Riêng tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, mỗi ngày có khoảng 10.000 người đến khám nhưng chỉ khoảng 10 - 15% phải nhập viện. Phần lớn người bệnh được khám, điều trị rồi trở về nhà.

Ông Đức cho biết thêm các bệnh không lây nhiễm đang trở thành gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế. Trên thế giới hiện có khoảng 1,3 tỉ người mắc tăng huyết áp, 800 triệu người mắc đái tháo đường và khoảng 1 tỉ người béo phì. Tại Việt Nam, khoảng 25 - 30% người trưởng thành mắc tăng huyết áp. Nhiều người đồng thời mắc nhiều bệnh không lây nhiễm và cần được theo dõi, điều trị, chăm sóc trong thời gian dài.

Vì vậy bảo đảm an toàn người bệnh không thể chỉ giới hạn trong bệnh viện, mà cần được mở rộng đến quá trình chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng và tại nhà, suốt vòng đời. Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh đề nghị nâng cao tuân thủ điều trị, sử dụng thuốc, dinh dưỡng, vận động và nhận diện sớm dấu hiệu bất thường.  Đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, khai thác hồ sơ sức khỏe điện tử, rà soát kê đơn, tư vấn xuất viện và theo dõi người bệnh tại cộng đồng.

TS BS. Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế, chia sẻ về chăm sóc an toàn cho người mắc bệnh không lây nhiễm. Ảnh: Bệnh viện Đại học Y Dược

Đi sâu vào nguy cơ trong chăm sóc người mắc bệnh không lây nhiễm, GS.TS.BS. Nguyễn Hoàng Định, Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết tổn hại có thể tích lũy qua nhiều năm, nhiều loại thuốc và nhiều lần chuyển tiếp.

Vì vậy, nguy cơ cần được nhận diện xuyên suốt hành trình chăm sóc, từ phòng ngừa, sàng lọc, chẩn đoán, điều trị đến tự chăm sóc tại nhà, phục hồi chức năng và chăm sóc giảm nhẹ. Các giải pháp bảo đảm an toàn cũng cần được xây dựng ở cấp độ hệ thống, gồm đối chiếu thuốc, chuẩn hóa bàn giao và xuất viện, báo cáo sự cố, số hóa theo dõi người bệnh mạn tính.

Đặc biệt, quá trình chuyển tiếp giữa các giai đoạn chăm sóc có thể làm gián đoạn thông tin, từ đó phát sinh những rủi ro có thể phòng ngừa. "Các giải pháp bảo đảm an toàn cần được xây dựng ở cấp độ hệ thống, từ đối chiếu thuốc, chuẩn hóa bàn giao, xuất viện đến báo cáo sự cố và số hóa theo dõi người bệnh mạn tính," GS Định nói.

Ở góc độ thực hành lâm sàng, PGS. TS. BS. Trần Hòa, Tổng Thư ký Phân hội Xơ vữa động mạch Việt Nam, Phó Khoa Tim mạch can thiệp Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, chia sẻ trường hợp người bệnh lớn tuổi mắc nhiều bệnh mạn tính và hẹp van động mạch chủ nặng, được thực hiện thay van động mạch chủ qua đường ống thông (TAVI). 

PGS TS BS. Trần Hòa chia sẻ thực hành chăm sóc an toàn trong quản lý người bệnh mắc bệnh không lây nhiễm. Ảnh: Bệnh viện Đại học Y Dược

Qua trường hợp này, PGS. Trần Hòa nhấn mạnh an toàn được tạo nên từ nhiều mắt xích, từ chẩn đoán, phân tầng nguy cơ, chuẩn bị trước can thiệp đến bàn giao, vận chuyển và chăm sóc sau can thiệp. Sau xuất viện, người bệnh vẫn cần sử dụng thuốc đúng, phòng ngừa té ngã, hít sặc và tiếp tục được theo dõi. Thành công của kỹ thuật vì vậy cần được tiếp nối bằng quá trình chăm sóc an toàn với sự tham gia của người bệnh và gia đình.

Gửi thông điệp tới chương trình, TS. Angela Pratt, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam, nhấn mạnh việc bớt muối, giảm đồ uống có đường và ăn thêm rau là những thay đổi nhỏ nhưng đáng giá với người Việt. TS. Angela Pratt cho biết phần lớn gánh nặng các bệnh không lây nhiễm có thể phòng ngừa được, mà việc thay đổi chế độ ăn uống và lối sống là rất quan trọng.

Theo WHO, trung bình người Việt tiêu thụ 8,1 - 9,4 g muối/ngày, cao hơn đáng kể mức tối đa 5g/ngày mà WHO khuyến nghị, khoảng một thìa cà phê. Điều đáng nói là muối có thể nằm trong bột canh, nước mắm, nước tương, dầu hào, mì ăn liền, xúc xích, thịt chế biến sẵn, bánh đóng gói hay các món ăn nhanh. Một người có thể không cho thêm nhiều muối khi nấu nhưng vẫn ăn mặn nếu thường xuyên dùng nước chấm hoặc thực phẩm chế biến sẵn.

Bên cạnh đó, không ít người ít ăn bánh kẹo nhưng lại uống nước ngọt, trà pha đường, nước tăng lực hoặc các loại nước đóng chai mỗi ngày. WHO thông tin, một lon nước ngọt 330 ml có thể chứa tới 40 g đường, tương đương 10 thìa cà phê - gần mức tối đa 50g đường tự do mỗi ngày mà WHO khuyến nghị cho người trưởng thành và cao hơn mức dưới 25 g/ngày được khuyến nghị. 

TS. Angela Pratt - Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam gửi thông điệp hưởng ứng Ngày An toàn người bệnh Thế giới 2026. Ảnh: Bệnh viện Đại học Y Dược

WHO cũng nhấn mạnh việc 40% người Việt Nam chưa ăn đủ rau, củ, quả. Trong khi rau xanh và trái cây cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và chất xơ cần thiết cho cơ thể. Hiện các chuyên gia dinh dưỡng đang khuyến nghị áp dụng nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì để người mua có thể nhận biết thông tin quan trọng nhanh và dễ hơn.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh việc bảo vệ trẻ em trước quảng cáo, tiếp thị thực phẩm không lành mạnh, bởi sở thích và thói quen ăn uống thường được hình thành từ những năm đầu đời. WHO khuyến nghị có quy định bắt buộc, thực thi nghiêm túc để hạn chế quảng cáo, tiếp thị các sản phẩm chứa nhiều đường, muối và chất béo không lành mạnh hướng tới trẻ em.