Bảo đảm hoạt động hàng không trước biến động giá nhiên liệu

Nhiên liệu bay chiếm 35-40% tổng chi phí của hãng hàng không

Theo đánh giá của Cục Hàng không Việt Nam (Bộ Xây dựng), ảnh hưởng của xung đột tại khu vực Trung Đông, vận tải hàng không sẽ phải đối mặt với tình hình khó khăn trong các tháng tới đây do tăng giá nhiên liệu, sụt giảm nhu cầu du lịch, giao thương, đứt gãy chuỗi cung ứng hàng hóa và xu hướng siết chặt chi tiêu của người dân.

Cung cấp nhiên liệu bay tại Công ty TNHH MTV Nhiên liệu hàng không Việt Nam (Skypec). Ảnh do đơn vị cung cấp

Cùng với biến động của giá xăng, dầu, giá nhiên liệu Jet A1 (phục vụ cho hàng không) có thời điểm đã lên mức 160USD/thùng. Theo Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA), giá Jet A1 tăng khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không sẽ đội thêm 50-60% và nếu giá Jet A1 tăng đến mức 200USD/thùng trở lên thì chi phí của hãng hàng không sẽ tăng hơn 70%.

Việt Nam hiện là nước phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu hàng không với 70% nhu cầu từ nhập khẩu. Hiện tại, hầu hết nhà cung cấp, nhà máy trong khu vực không có hàng sẵn, các kho cạn hàng. Các nước có năng lực xuất khẩu lớn, các nhà máy lớn đều đã và có nguy cơ phải giảm, ngừng xuất khẩu dẫn đến tình trạng tranh mua, đẩy giá lên cao. Bên cạnh đó, các chi phí vận tải-bảo hiểm được dự báo sẽ tăng vọt.

Thông tin từ Công ty TNHH MTV Nhiên liệu hàng không Việt Nam (Skypec) và Công ty Cổ phần Nhiên liệu bay Petrolimex (Petrolimex Aviation), hai đơn vị chủ lực cung cấp nhiên liệu hàng không tại Việt Nam, cho biết, các đơn vị này bảo đảm cung cấp xăng, dầu cho các hãng hàng không đến hết ngày 31-3-2026. Mặc dù các đơn vị đã triển khai mua hàng cho tháng 4-2026, tuy nhiên, các đối tác cung cấp đang trì hoãn giao hàng vì nhiều lý do và có thể áp dụng ngay điều khoản bất khả kháng để chấm dứt hợp đồng. Do vậy, nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không ngay từ đầu tháng 4-2026 và các tháng tiếp theo là hiện hữu.

Hiện tại, các đơn vị cung cấp đang tìm kiếm các nguồn cung khác, chấp nhận mức giá cao để phục vụ kế hoạch sản xuất, kinh doanh trong thời gian tới. Tuy nhiên, phương án này khó khả thi. Bên cạnh đó, nguồn cung cấp nội địa từ hai nhà máy lọc dầu là Nghi Sơn và Dung Quất cũng khó ngay lập tức nâng công suất sản xuất Jet A1 do còn phải cân đối với các sản phẩm xăng, dầu khác để bảo đảm hoạt động của nền kinh tế.

Đối với các hãng hàng không Việt Nam, giá nhiên liệu chiếm tỷ trọng rất lớn trong chi phí vận hành, thông thường khoảng 35-40%. Việc phải điều chỉnh lộ trình bay để tránh không phận đóng (bay xa thêm, bay vòng) làm tăng thời gian bay, tiêu hao nhiên liệu, chi phí làm thêm giờ của tổ bay và bảo dưỡng. Ngoài ra, chi phí gián tiếp cũng gia tăng như: Phí bay qua hành lang thay thế, phụ phí rủi ro bảo hiểm...

Giá nhiên liệu tăng cao khiến các đường bay không còn hiệu quả. Nhiều đường bay sẽ rơi vào tình trạng càng bay càng lỗ do không bù đắp được chi phí nhiên liệu phát sinh. Các hãng hàng không Việt Nam đang rà soát lại hoạt động khai thác, bố trí xắp xếp lại lịch bay từ tháng 4-2026 để giảm tiêu hao nhiên liệu cũng như tránh việc hủy chuyến do gián đoạn cung ứng nhiên liệu hàng không. Bên cạnh đó, các cảng hàng không, các đơn vị cung cấp dịch vụ phục vụ mặt đất cũng chịu tác động lớn đến hoạt động khai thác trước nguy cơ sụt giảm số chuyến bay, chi phí tăng.

Tối ưu hóa chi phí để duy trì mạng đường bay

Một trong những giải pháp được đưa ra đối với các đơn vị cung cấp nhiên liệu hàng không là tiếp tục tìm kiếm các nguồn cung mới. Đồng thời, điều phối tồn kho hiệu quả giữa các kho trong mạng lưới toàn quốc; tăng khối lượng mua từ nguồn nội địa trong khả năng cho phép.

Cục Hàng không Việt Nam đề nghị các hãng hàng không rà soát kế hoạch khai thác, đặc biệt là các đường bay nội địa theo từng giai đoạn và nhu cầu thực tế của thị trường, phối hợp với các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không để đánh giá nhu cầu sử dụng Jet A1. Bên cạnh đó, tối ưu hóa chi phí, có giải pháp để duy trì mạng đường bay, kế hoạch bay. Các hãng hàng không cần bảo đảm chất lượng dịch vụ, công khai, minh bạch thông tin, kịp thời giải đáp, giải quyết những kiến nghị của hành khách.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 72/2026/NĐ-CP sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu. Trong đó, nhiên liệu động cơ máy bay được giảm thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi từ 7% xuống 0%. Để hỗ trợ các hãng hàng không, các cảng hàng không nghiên cứu giảm giá, phí, giãn thời hạn thanh toán như đã thực hiện trong giai đoạn dịch Covid-19. Cùng với đó, Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng sớm đề xuất với các bộ, ngành liên quan và báo cáo Chính phủ, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5-2026. Bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm thuế VAT. Cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu hàng không đối với vé máy bay nội địa với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo các mức giá nhiên liệu hàng không thực tế. Trong trường hợp cần thiết, xem xét điều chỉnh giá trần trên các đường bay nội địa để duy trì hoạt động khai thác hàng không.