Bảo đảm quyền học tập, lựa chọn nghề của học sinh

Quy định mới về hướng nghiệp nhấn mạnh bảo đảm quyền học tập, lựa chọn nghề nghiệp của học sinh. Ảnh: Lê Nguyễn.

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 16/2026/TT-BGDĐT quy định về hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục, trong đó nhấn mạnh bảo đảm quyền học tập, quyền lựa chọn nghề nghiệp của học sinh, đồng thời tăng cường kết nối giữa nhà trường với doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo.

Theo quy định, học sinh và cha mẹ học sinh được cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin về các lựa chọn sau khi hoàn thành chương trình trung học cơ sở, trung học phổ thông hoặc tương đương.

Các lựa chọn này bao gồm tiếp tục học lên các trình độ cao hơn hoặc tham gia thị trường lao động, phù hợp với năng lực, sở thích cá nhân và nhu cầu xã hội. Việc cung cấp thông tin được thực hiện thông qua sự phối hợp của cơ sở giáo dục phổ thông với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, trung tâm giáo dục thường xuyên, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan.

Đáng chú ý, học sinh được tham gia tư vấn hướng nghiệp và phân luồng dưới nhiều hình thức, cả trực tiếp và trực tuyến. Nội dung tư vấn không chỉ dừng ở việc giới thiệu ngành nghề mà còn giúp học sinh hiểu rõ yêu cầu tuyển sinh, thời gian và chi phí đào tạo, cơ hội việc làm cũng như khả năng phát triển nghề nghiệp của từng lộ trình.

Thông tư cũng yêu cầu lồng ghép nội dung phân luồng trong hoạt động hướng nghiệp, giúp học sinh nhận thức đầy đủ về giá trị của các con đường học tập khác nhau, bao gồm cả giáo dục nghề nghiệp. Việc định hướng học nghề được đặt trên nguyên tắc tự nguyện, phù hợp năng lực và nhu cầu lao động của địa phương, đồng thời bảo đảm học sinh có cơ hội tiếp cận thông tin tuyển sinh, chương trình đào tạo và cơ hội việc làm một cách minh bạch.

Một điểm mới là tăng cường gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp. Các cơ sở giáo dục phổ thông được yêu cầu phối hợp với doanh nghiệp tổ chức hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp, thực hành, tư vấn tuyển sinh và xây dựng lộ trình học tập sau tốt nghiệp. Doanh nghiệp tham gia phải có tư cách pháp nhân, năng lực phù hợp, đồng thời cam kết bảo đảm an toàn và quyền lợi hợp pháp của người học.

Bên cạnh đó, mô hình vừa học văn hóa, vừa học nghề tiếp tục được khuyến khích phát triển, với các chương trình liên thông linh hoạt giữa các trình độ đào tạo. Học sinh có thể chuyển đổi giữa các luồng học tập, được công nhận kết quả học tập, tín chỉ theo quy định, qua đó mở rộng cơ hội học tập suốt đời.

Chính quyền địa phương cũng được giao vai trò điều phối nhu cầu nhân lực, hỗ trợ kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận cơ hội đào tạo và việc làm phù hợp với thực tiễn địa phương.

Thống Nhất