Bảo đảm tập trung, thực chất, hiệu quả trong hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

Quang cảnh Phiên họp thẩm định. Ảnh: Đ. KHOA

Mở rộng phạm vi, cụ thể hóa các chính sách hỗ trợ

Chiều 01/7, Bộ Tư pháp tổ chức họp Hội đồng thẩm định Dự án Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi).

Báo cáo tại Phiên họp, đại diện Cơ quan chủ trì soạn thảo - Bộ Tài chính cho biết, Dự thảo Luật gồm 5 chương với 35 điều.

Trong đó, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định nhằm chuẩn hóa, nhận diện rõ các nhóm DNNVV cần ưu tiên hỗ trợ, gồm: DNNVV khởi nghiệp sáng tạo, DNNVV kinh doanh bền vững, DNNVV công nghiệp hỗ trợ, DNNVV tham gia chuỗi giá trị, DNNVV do phụ nữ làm chủ, DNNVV do người khuyết tật làm chủ, DNNVV sử dụng nhiều lao động là người khuyết tật.

Về tiêu chí xác định DNNVV, Dự thảo Luật cơ bản kế thừa các tiêu chí xác định DNNVV tại Luật năm 2017 nhưng sửa đổi theo hướng không quy định về số lao động tham gia bảo hiểm xã hội, thay vào đó quy định số lao động bình quân năm; đồng thời nâng mức trần xác định đối với các tiêu chí về lao động, tổng doanh thu và tổng nguồn vốn phù hợp với bản chất của DNNVV, dễ áp dụng, có khả năng đối chiếu dựa trên cơ sở dữ liệu về đăng ký DN, thuế, bảo hiểm và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Theo đó, Dự thảo Luật quy định, DNNVV bao gồm DN siêu nhỏ, DN nhỏ và DN vừa, có số lao động bình quân năm không quá 300 người và đáp ứng một trong hai tiêu chí: Tổng nguồn vốn không quá 150 tỷ đồng; Tổng doanh thu của năm trước liền kề không quá 400 tỷ đồng.

Theo Cơ quan chủ trì soạn thảo, việc nâng tổng doanh thu, tổng nguồn vốn cơ bản phù hợp với tỷ lệ trượt giá trong chu kỳ 10 năm nhằm tạo dư địa cho DN đầu tư máy móc, công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và mở rộng sản xuất kinh doanh.

Về chính sách hỗ trợ, Dự thảo Luật mở rộng phạm vi và cụ thể hóa các chính sách hỗ trợ theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW, Nghị quyết số 57-NQ/TW và Kết luận số 17-KL/TW, bảo đảm tập trung, thực chất, hiệu quả, lấy DN làm trung tâm.

Các quy định hướng tới tháo gỡ những rào cản phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật hiện hành, nhất là trong tiếp cận thông tin, đào tạo, tư vấn, pháp lý, tín dụng, thuế, kế toán, mặt bằng sản xuất kinh doanh, công nghệ, chuyển đổi số và thị trường; qua đó hình thành nền tảng chính sách thống nhất để DNNVV đủ điều kiện được tiếp cận các hỗ trợ cơ bản của Nhà nước.

Một điểm mới đáng chú ý là Dự thảo Luật bổ sung quy định về phát triển hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV, nhằm khắc phục tình trạng hoạt động hỗ trợ còn phân tán, thiếu liên kết giữa các chủ thể hỗ trợ.

Cụ thể, Dự thảo Luật quy định phát triển thị trường dịch vụ phát triển kinh doanh; đầu tư, nâng cấp cơ sở ươm tạo, khu làm việc chung, cơ sở thí nghiệm dùng chung, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm hỗ trợ DNNVV; phát triển mạng lưới tư vấn, cố vấn, huấn luyện; kết nối DNNVV với DN lớn, tổ chức tài chính, viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ đầu tư, hiệp hội DN.

Việc bổ sung một điều riêng về phát triển hệ sinh thái cũng đặt trọng tâm vai trò của các tác nhân trong hệ sinh thái đồng hành cùng với Nhà nước trong hoạt động hỗ trợ DNNVV. Đây sẽ là nguồn lực xã hội hóa bổ sung thiết yếu cùng với nguồn lực NSNN để hỗ trợ DNNVV - đại diện Cơ quan soạn thảo cho hay.

Ngoài các nội dung chính sách hỗ trợ chung cho các DNNVV, Dự thảo Luật quy định các nhóm chính sách hỗ trợ trọng tâm đối với những đối tượng ưu tiên, phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và quan điểm chỉ đạo của Đảng về phát triển nhanh, bền vững, nâng cao năng lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chất lượng nguồn nhân lực.

Theo đó, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định về hỗ trợ DNNVV khởi nghiệp sáng tạo; DNNVV chuyển đổi từ hộ kinh doanh; DNNVV kinh doanh bền vững. Đồng thời, sửa đổi, bổ sung quy định về hỗ trợ DNNVV tham gia chuỗi giá trị và đầu tư ra nước ngoài; bổ sung quy định về các chương trình hỗ trợ DNNVV…

Chính sách hỗ trợ cần đơn giản, dễ tiếp cận, không làm phát sinh thêm thủ tục

Phát biểu tại Phiên họp, ý kiến các thành viên Hội đồng thẩm định bày tỏ tán thành với việc sửa đổi Luật Hỗ trợ DNNVV nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đối với công tác phát triển kinh tế tư nhân, đặc biệt là hỗ trợ DNNVV; đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập của các quy định hiện hành, bảo đảm cơ chế hỗ trợ DNNVV thiết thực, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Bảo đảm cơ chế hỗ trợ DNNVV thiết thực, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới. Ảnh: baochinhphu.vn

Đại diện Hiệp hội DNNVV đề nghị chỉnh lý quy định về tiêu chí xác định DNNVV theo hướng “DNNVV bao gồm DN siêu nhỏ, DN nhỏ và DN vừa, được xác định căn cứ vào số lao động bình quân năm, tổng doanh thu của năm trước liền kề và đặc thù ngành, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí xác định DN siêu nhỏ, DN nhỏ, DN vừa theo từng lĩnh vực; bảo đảm đơn giản, dễ xác định, có thể đối chiếu qua cơ sở dữ liệu về đăng ký DN, thuế, bảo hiểm xã hội và không làm phát sinh thêm thủ tục xác nhận không cần thiết”.

Nêu lý do, đại diện Hiệp hội cho rằng, nếu chỉ dùng tiêu chí doanh thu và lao động có thể chưa phản ánh đầy đủ đặc thù ngành nghề, nhất là các ngành thương mại doanh thu cao nhưng biên lợi nhuận thấp, hoặc DN công nghệ doanh thu chưa cao nhưng giá trị tài sản vô hình lớn.

Bên cạnh đó, tiêu chí phải vừa rõ ràng, vừa linh hoạt, nếu quá cứng sẽ loại khỏi diện hỗ trợ những DN thực chất vẫn nhỏ về năng lực quản trị, vốn, lao động, công nghệ. Đối với DNNVV, bản chất “nhỏ và vừa” không chỉ nằm ở doanh thu, mà còn ở năng lực quản trị, năng lực tài chính, năng lực chịu rủi ro và khả năng tiếp cận nguồn lực.

Về nguyên tắc hỗ trợ DNNVV, Hiệp hội DNNVV đề nghị bổ sung nguyên tắc việc hỗ trợ DNNVV phải bảo đảm đơn giản, dễ tiếp cận, không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, giấy phép con, chi phí tuân thủ không cần thiết; ưu tiên hỗ trợ theo nhu cầu thực tế, quy mô, ngành nghề, mức độ sẵn sàng và khả năng hấp thụ của DN.

“Một chính sách hỗ trợ tốt nhưng thủ tục phức tạp thì DN nhỏ không tiếp cận được. DNNVV không thiếu nhu cầu, nhưng thiếu thời gian, nhân sự chuyên trách và năng lực hồ sơ” - đại diện Hiệp hội DNNVV chỉ ra.

Đề cập đến quy định về cơ chế liên thông dữ liệu và quản lý rủi ro khi "hậu kiểm", đại diện Bộ Công an cho rằng, Dự thảo Luật đề xuất áp dụng cơ chế liên thông dữ liệu tự động và chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" khi cấp phiếu hỗ trợ là cần thiết để giảm thủ tục cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu thiếu cơ chế chia sẻ thông tin theo thời gian thực, các đối tượng xấu có thể lợi dụng kẽ hở để sử dụng giấy tờ giả, hồ sơ ảo nhằm trục lợi các gói tài trợ.

Do đó, đại diện Bộ Công an đề nghị, ngoài việc liên thông dữ liệu giữa Thuế và bảo hiểm xã hội (BHXH), cần tích hợp, chia sẻ dữ liệu với Hệ thống định danh và xác thực điện tử (VNeID/Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư) để xác thực chính xác danh tính người đại diện theo pháp luật của DNNVV. Đồng thời, quy định rõ cơ chế phối hợp thông tin giữa cơ quan hỗ trợ và cơ quan Công an để kịp thời phát hiện, xử lý các dấu hiệu lừa đảo, trục lợi chính sách ngay trong quá trình "hậu kiểm".

Về lộ trình chuyển đổi hộ kinh doanh lên DN, đại diện Bộ Công an đồng tình việc áp dụng cơ chế "hậu kiểm, nhắc nhở không xử phạt" đối với các vi phạm hành chính vô ý về thuế, kế toán trong năm đầu tiên, để khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi.

Tuy nhiên, Cơ quan chủ trì soạn thảo cần lưu ý để tránh việc các đối tượng lợi dụng chính sách "ân hạn" này để thực hiện các hành vi gian lận thương mại, trốn thuế có hệ thống rồi giải thể doanh nghiệp.

“Đề nghị bổ sung làm rõ phạm vi các hành vi được nhắc nhở không xử phạt. Quy định này chỉ áp dụng đối với các lỗi hành chính thuần túy do chưa cập nhật kịp quy định về số sách, kế toán; không áp dụng cho các hành vi gian lận thuế, buôn lậu, sản xuất kinh doanh hàng giả, hàng cấm hoặc các vi phạm có tổ chức gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh kinh tế” - đại diện Bộ Công an đề xuất.

Kết luận Phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện Hồ sơ Dự án Luật trước khi trình Chính phủ xem xét. Trong đó, Dự thảo Luật cần xác định đúng, chính xác và khả thi phạm vi điều chỉnh cùng nội dung liên quan; đảm bảo phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng; đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, tính khả thi và nguồn lực tài chính.

Dự kiến, Dự án Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10/2026.