Bảo tàng 'thức giấc', đánh thức di sản về đêm

Đưa di sản ra khỏi không gian trưng bày

Đồng hồ điểm 19 giờ, cũng là lúc Bảo tàng TP Hồ Chí Minh không còn vẻ tĩnh lặng như mọi khi. Trong khuôn khổ Tuần lễ Kết nối di sản (27/6 - 5/7), sân bảo tàng đã trở thành không gian của hát bội, đờn ca tài tử, vọng cổ, múa bóng rỗi, trình diễn áo dài, áo bà ba, cùng nhiều hoạt động trải nghiệm nghề thủ công truyền thống.

Không gian Bảo tàng TP Hồ Chí Minh như biến thành sân khấu nghệ thuật chuyên nghiệp.

Khách tham quan không chỉ được ngắm nhìn các hiện vật, mà còn trực tiếp tham gia vẽ nón lá, trang trí gốm dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân, thưởng thức trà đạo và các chương trình nghệ thuật ngay trong không gian di sản. Song song với đó là chuyên đề "TP Hồ Chí Minh - 50 năm vinh dự, tự hào mang tên Bác" cùng hệ thống trưng bày về hành trình hơn 300 năm hình thành và phát triển của vùng đất Sài Gòn - TP Hồ Chí Minh.

Một điểm nhấn khác là chương trình "Trà, ẩm và thực", nơi nghệ nhân ẩm thực Nguyễn Dzoãn Cẩm Vân giới thiệu các món ăn sáng tạo từ trà như gỏi trà tiểu tử nha, xôi trà móng rồng, nấm hầu thủ hầm trà phổ nhĩ cung đình, tàu hủ hồng ý Nhật Nguyệt Hồ; trà sư Ngô Thị Thanh Tâm chia sẻ về văn hóa thưởng trà trong không gian bảo tàng.

Theo bà Đoàn Thị Trang, Giám đốc Bảo tàng TP Hồ Chí Minh, đây là hoạt động thử nghiệm, nhằm từng bước hình thành những sản phẩm văn hóa phù hợp với không gian bảo tàng, hướng tới mục tiêu xây dựng nơi đây thành điểm đến vừa lưu giữ ký ức đô thị, vừa mang lại trải nghiệm mới cho người dân và du khách.

Các tiết mục biểu diễn đờn ca tài tử kết hợp trình diễn áo dài, áo bà ba truyền thống khiến du khách trong và ngoài nước thích thú, bắt trọn từng khoảnh khắc.

Trong khi đó, Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh cũng mở ra hướng tiếp cận mới thông qua chuỗi chương trình Museum Moon (Trăng bảo tàng). Sau khi tham quan các phòng trưng bày, khán giả được thưởng thức những đêm nhạc trong không gian bảo tàng với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ như Hiền Thục, Ôn Vĩnh Quang, Phương Phương Thảo, Nguyễn Đình Tuấn Dũng và gần đây là đêm nhạc của nhạc sĩ Việt Anh cùng các ca sĩ Mỹ Linh, Quang Dũng, Lê Hiếu, Trọng Bắc...

Tiết mục biểu diễn hát bội mang lại nhiều cảm xúc cho khán giả.

Theo ông Trần Minh Công, Phó Giám đốc phụ trách điều hành và quản lý Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh, việc kết hợp tham quan với âm nhạc, nghệ thuật và trải nghiệm là cách đưa di sản đến gần công chúng hơn. Sau giai đoạn thí điểm, các hoạt động sẽ tiếp tục được hoàn thiện, để từng bước hình thành sản phẩm văn hóa đặc trưng của Thành phố.

Hướng đến sản phẩm văn hóa của kinh tế đêm

Theo ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh, việc mở cửa bảo tàng vào buổi tối không chỉ giúp kéo dài thời gian phục vụ, mà còn đáp ứng nhu cầu của nhiều người dân, du khách không có điều kiện tham quan vào ban ngày.

Chương trình "Di sản kết nối tinh hoa"- nơi các loại hình văn hóa đặc trưng của Nam Bộ được giới thiệu đến gần hơn với công chúng.

Trước mắt, ngành văn hóa lựa chọn đêm rằm hằng tháng để thí điểm chuỗi hoạt động Museum Moon, từ đó từng bước hình thành thói quen đến bảo tàng vào ban đêm.

Ông Nguyễn Minh Nhựt cho rằng bảo tàng không nên chỉ dừng lại ở chức năng lưu giữ, trưng bày hiện vật mà cần trở thành không gian trải nghiệm văn hóa, nơi công chúng có thể tương tác với di sản bằng nhiều hình thức khác nhau.

"Nâng cao công năng của bảo tàng không chỉ là lưu giữ hiện vật, kiến trúc hay ký ức đô thị mà còn là tạo ra không gian trải nghiệm văn hóa, miễn là bảo đảm tính phù hợp, văn minh và đúng quy định pháp luật", ông Nguyễn Minh Nhựt nhấn mạnh.

Không gian trưng bày về lịch sử hình thành và phát triển của 50 năm Thành phố mang tên Bác.

Đạo diễn Binh Hùng cho biết, chương trình "Di sản kết nối tinh hoa" được xây dựng với mong muốn đưa những loại hình văn hóa đặc trưng của Nam Bộ như đờn ca tài tử, hát bội, múa bóng rỗi... đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ.

"Chúng tôi muốn kể câu chuyện về dòng chảy văn hóa vẫn hiện diện trong một Thành phố năng động. Không gian bảo tàng giúp công chúng cảm nhận di sản bằng nhiều giác quan, thay vì chỉ ngắm nhìn hiện vật", đạo diễn Binh Hùng chia sẻ.

Cùng quan điểm đó, ông Hoàng Tấn, Trưởng Phòng Tổ chức biểu diễn Nhà hát Kịch TP Hồ Chí Minh, cho biết, việc đưa các chương trình nghệ thuật vào bảo tàng là cách tái hiện dòng chảy di sản văn hóa phương Nam, góp phần thu hút người dân và đặc biệt là khách quốc tế.

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh, Thành phố sẽ tiếp tục vừa làm vừa đánh giá hiệu quả, chưa đặt nặng một mô hình cố định, mà khuyến khích các bảo tàng mạnh dạn thử nghiệm những sản phẩm phù hợp như thưởng trà, nghệ thuật trình diễn, chương trình theo chủ đề hay các trải nghiệm thiết kế riêng cho từng nhóm khách.

Các hoạt động trải nghiệm dành cho công chúng vào các buổi tối tại Bảo tàng TP Hồ Chí Minh được các em nhỏ và du khách quốc tế yêu thích.

Nếu các mô hình này được duy trì thường xuyên, bảo tàng sẽ không chỉ là nơi lưu giữ ký ức mà còn trở thành một "thiết chế văn hóa sống", góp phần tạo thêm sản phẩm cho kinh tế đêm, mở rộng không gian hưởng thụ văn hóa của người dân và từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa của TP Hồ Chí Minh.