Bảo tồn nghề thêu, dệt thổ cẩm truyền thống

Phụ nữ bản Ten (phường Mường Thanh) tham gia tập huấn khôi phục nghề thêu, dệt thổ cẩm.

Phường Mường Thanh là nơi cộng đồng người Thái sinh sống từ lâu đời, lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc. Trong đó, dệt vải, thêu thùa từ lâu đã trở thành nghề gắn bó với đời sống của phụ nữ Thái, tạo nên những sản phẩm phục vụ sinh hoạt hằng ngày và các nghi lễ truyền thống. Thế nhưng, trong nhịp sống hiện đại, nghề thêu, dệt cùng nhiều giá trị văn truyền thống đứng trước nguy cơ bị lãng quên. Ông Trần Văn Sinh, Phó Chủ tịch UBND phường Mường Thanh trăn trở: “Nghề thêu, dệt thủ công truyền thống của đồng bào Thái trên địa bàn đang có nguy cơ mai một. Vì vậy, việc khôi phục, gìn giữ và phát huy giá trị nghề truyền thống là nhiệm vụ cần thiết và có ý nghĩa”.

Từ thực tế đó, phường Mường Thanh tổ chức tập huấn khôi phục, bảo tồn nghề thêu, dệt thổ cẩm truyền thống dân tộc Thái với 15 học viên là người dân bản Ten. Trong 12 ngày, học viên được 2 nghệ nhân trực tiếp hướng dẫn quy trình dệt, thêu và hoàn thiện các sản phẩm truyền thống như: Khăn piêu, khăn mặt, túi đeo chéo, túi cầm tay... Học viên còn được hướng dẫn thiết kế nhiều mẫu sản phẩm có tính ứng dụng cao, phù hợp làm quà lưu niệm.

Những ngày diễn ra lớp học, tại Nhà văn hóa bản Ten luôn rộn ràng tiếng trò chuyện bên khung cửi. Sau nhiều năm rời xa nghề, những đôi bàn tay có phần lúng túng đã dần lấy lại sự khéo léo qua từng đường kim, mũi chỉ. Kết thúc khóa học, mỗi học viên đều tự hoàn thiện từ 3 đến 5 sản phẩm mang họa tiết đặc trưng của cộng đồng dân tộc Thái. Với nhiều người, lớp học còn là dịp tìm lại ký ức. Bà Quàng Thị Hoa, chia sẻ: “Khi còn trẻ, thêu thùa, dệt vải là công việc quen thuộc mỗi ngày. Nhưng ngày nay, hàng may sẵn có nhiều, gia đình tôi không còn tự dệt vải, thêu khăn, váy áo như trước. Hơn 30 năm rồi tôi không còn thêu thùa, khung cửi trong nhà cũng hỏng. Khi biết phường mở lớp, tôi đăng ký tham gia để học lại nghề, góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa của dân tộc”.

Chung tâm trạng ấy, bà Lò Thị Hiên cho biết những ngày đầu trở lại lớp học, bà đã quên nhiều kỹ thuật, từng mũi thêu đều phải học lại từ đầu. Dẫu vậy, bà vẫn kiên trì học nghề với mong muốn gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và tạo thêm sinh kế từ chính nghề truyền thống. Là chủ một nhà hàng kinh doanh ẩm thực dân tộc tại bản Ten, bà Hiên dự định sau khóa học sẽ đặt khung cửi ngay trong không gian của nhà hàng, để dệt các sản phẩm phục vụ gia đình, làm quà lưu niệm và giới thiệu nghề truyền thống cho du khách.

Đồng hành với lớp học, các nghệ nhân tập trung truyền dạy những kỹ thuật cốt lõi của nghề truyền thống. Theo nghệ nhân Tống Thị Vượng (bản Noong Chứn, phường Mường Thanh), phần lớn học viên đều từng biết thêu, dệt, nên chỉ cần được hướng dẫn và rèn luyện lại các kỹ thuật cơ bản là có thể nhanh chóng lấy lại tay nghề. Bên cạnh đó, bà hướng dẫn học viên làm nhiều sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường như: Khăn mặt, túi đeo chéo, túi cầm tay thêu tên bản, tên phường hay khăn rằn phối hoa văn thổ cẩm, phục vụ nhu cầu mua sắm của du khách.

Theo ông Trần Văn Sinh, sau lớp tập huấn, phường Mường Thanh tiếp tục tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về giá trị nghề thêu, dệt thổ cẩm; quảng bá các sản phẩm truyền thống, từng bước gắn bảo tồn nghề với phát triển du lịch cộng đồng, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân trên địa bàn.

Trên từng tấm khăn, tấm áo thổ cẩm, mỗi đường kim, mũi chỉ đều lưu giữ nhiều nét đẹp văn hóa được trao truyền và sự khéo léo của người phụ nữ Thái ở phường Mường Thanh. Khi nghề truyền thống được trao truyền và tiếp nối, những giá trị ấy sẽ tiếp tục hiện diện trong đời sống, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và tạo thêm sức hút cho du lịch Điện Biên.