Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân gian
Lạng Sơn là tỉnh biên giới miền núi sở hữu nền văn hóa dân gian đa dạng, giàu bản sắc của các dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Dao, H'Mông... Những năm qua, ngành văn hóa tỉnh đã thực hiện nhiều giải pháp quan trọng nâng cao hiệu quả bảo tồn văn hóa dân gian, qua đó phát huy các giá trị bản địa trong phát triển kinh tế-xã hội.
Lễ hội đền Kỳ Cùng-đền Tả Phủ là lễ hội lớn nhất xứ Lạng.
Nền văn hóa dân gian đa dạng
Xứ Lạng là nơi lưu giữ nhiều loại hình dân ca, dân vũ truyền thống như hát Then đàn tính, hát Sli, múa sư tử mèo của đồng bào Tày, Nùng; hát Páo dung của đồng bào Dao; dân ca đồng bào H’Mông đen (Tú sỉ Na Mỉeo)... Trong đó, di sản “thực hành Then” của người Tày, Nùng Lạng Sơn, nhóm dân cư bản địa, là loại hình diễn xướng dân gian vừa phản ánh đời sống tâm linh vừa gắn với sinh hoạt văn nghệ của nhân dân. Hiện, toàn tỉnh có hơn 600 nghệ nhân thực hành Then, trong đó có 34 nghệ nhân được phong tặng Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú với hai loại hình: Thực hành tín ngưỡng; nghệ thuật trình diễn dân gian.
Nghệ nhân Nhân dân Hà Mai Ven, xã Đồng Đăng cho biết: Một trong những điểm đặc sắc của Then là ngôn ngữ chứa đựng chiều sâu văn hóa. Nội dung các khúc hát Then toát lên tư tưởng nhân văn sâu sắc, thể hiện tình yêu thiên nhiên, tình yêu đôi lứa, nghĩa vợ chồng, đạo lý làm người, lòng yêu làng bản, quê hương...
Khác với hát Then, hát Sli gắn bó với sinh hoạt hằng ngày của đồng bào. Sli trong tiếng Nùng nghĩa là “thơ”, hát Sli là hình thức hát giao duyên đối đáp nam nữ qua các câu thơ. Sli có ba lối hát cơ bản là hát nói (đọc thơ), xướng Sli (ngâm thơ) và dằm Sli hoặc nhằm Sli (lên giọng hát). Tại Lạng Sơn phổ biến Sli slình làng của tộc Nùng Cháo, tộc Nùng Phàn Slình có Sli sloong hao, tộc Nùng Inh có Sli Inh và tộc Nùng An có hát Hèo phưn.
Năm 2019, hát Sli của người Nùng tỉnh Lạng Sơn đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Mỗi dịp lễ, Tết, sự kiện lớn, không khó bắt gặp nhiều đồng bào Nùng gặp gỡ, giao lưu qua những câu Sli giữa nhịp sống sôi động tại trung tâm tỉnh.
Theo các tài liệu lịch sử, tín ngưỡng thờ Mẫu xuất hiện ở Lạng Sơn từ khoảng cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, qua sự giao lưu và tiếp nhận với tín ngưỡng dân gian bản địa, khi một bộ phận người Kinh lên định cư, giao thương và mang theo tín ngưỡng của mình. Đến nay, tín ngưỡng thờ Mẫu đã hòa quyện cùng đời sống văn hóa tâm linh của người dân Lạng Sơn, song hành với các tín ngưỡng bản địa của đồng bào các dân tộc thiểu số.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tân Văn, chuyên gia cao cấp về Công viên địa chất, Lạng Sơn từ lâu đã là vùng đất thuận lợi cho các hoạt động kinh tế biên mậu. Điều này cùng với các biến thiên của lịch sử đã dẫn đến quá trình một bộ phận người Việt (Kinh) lên định cư, giao thương và đem theo tín ngưỡng của họ. Tại Lạng Sơn, một số di tích có đối tượng thờ phụng gắn với thần linh Tứ phủ đã đi vào lời ca chầu văn, như đền Bắc Lệ thờ Chầu Bé Bắc Lệ; đền Mỏ Ba thờ Chầu Mười; đền Suối Ngang, Suối Lân thờ Mẫu Liễu Hạnh và các thánh trong hệ thống Tứ phủ…
Lạng Sơn hiện có chín di sản được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia; hai di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (thực hành Then của người Tày, Nùng và tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt). Những giá trị văn hóa dân gian này là niềm tự hào của người dân xứ Lạng, chứa đựng nguồn sức mạnh nội sinh to lớn.
Múa sư tử mèo là nét văn hóa đặc trưng của đồng bào Tày, Nùng, tỉnh Lạng Sơn.
Gắn bảo tồn với phát triển du lịch
Tỉnh Lạng Sơn xác định bảo đảm hài hòa, hợp lý giữa công tác gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân gian với phát triển du lịch, từ đó tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội. Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Nguyễn Đặng Ân cho biết, từ năm 2016 đến nay, tỉnh đã triển khai thực hiện nhiều dự án, đề án có hiệu quả…
Cụ thể, năm 2019, tỉnh ban hành Kế hoạch số 117/KH-UBND về thực hiện Đề án “Bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống các dân tộc thiểu số Việt Nam” với tổng kinh phí khoảng 35,3 tỷ đồng; năm 2021, ban hành Quyết định số 741/QĐ-UBND về thực hiện Đề án “Bảo tồn, phát huy giá trị múa sư tử dân tộc Tày, Nùng tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2021-2030”; năm 2022, ban hành Kế hoạch số 42/KH-UBND về thực hiện Đề án “Bảo tồn, phát huy giá trị dân ca, dân vũ, dân nhạc của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch giai đoạn 2021-2030” với tổng kinh phí hơn 80 tỷ đồng...
“Thực hiện Dự án 6 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021- 2030, từ năm 2022 đến nay, Sở đã phối hợp các ngành chức năng, các địa phương tích cực triển khai một số tiểu dự án thành phần. Sở cũng đã thành lập 12 câu lạc bộ văn nghệ quần chúng theo mô hình sinh hoạt văn hóa dân gian dân tộc, truyền dạy kiến thức, thực hành trình diễn một số loại hình sinh hoạt văn hóa dân gian... qua đó tạo các sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng”, ông Ân chia sẻ.
Việc Công viên địa chất Lạng Sơn được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu cũng đánh dấu mốc quan trọng trong phát triển văn hóa của tỉnh. Tỉnh đặt mục tiêu trung bình mỗi năm bảo quản, tu bổ, phục hồi ít nhất năm di tích; tổ chức ba lớp truyền dạy văn hóa phi vật thể; tiếp tục nghiên cứu và phục dựng các lễ hội truyền thống của đồng bào trong vùng công viên địa chất, từ đó xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng.
Ông Hoàng Xuân Thuận, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh cho biết, đơn vị đã xây dựng các tuyến, điểm du lịch trong vùng công viên với chủ đề “Dòng chảy sự sống nơi miền đất thiêng” trên nền tảng gắn kết các địa điểm tiêu biểu về lịch sử tiến hóa và tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, các di sản văn hóa đặc sắc và cảnh quan thiên nhiên. Các tuyến du lịch chủ yếu đi qua trục Quốc lộ 1A, 1B, 4B và 279, thuận tiện cho du khách di chuyển.
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 7/1/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam được coi là quyết sách chiến lược cho các địa phương mở rộng không gian, xác định nguồn lực nội sinh, động lực phát triển văn hóa bản địa trong giai đoạn phát triển mới. Để thực hiện Nghị quyết có hiệu quả, tỉnh Lạng Sơn cần chuyển hóa quyết tâm chính trị thành chính sách cụ thể; bố trí đủ và đúng trọng tâm các nguồn lực hiện có; cần coi việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa bản địa không chỉ là nhiệm vụ của ngành văn hóa, mà là trách nhiệm gắn với tình yêu quê hương xứ Lạng của mỗi cán bộ, đảng viên và người dân trong tỉnh.
Nguồn Nhân Dân: https://nhandan.vn/bao-ton-va-phat-huy-gia-tri-van-hoa-dan-gian-post950242.html
Tin nóng
Đến hẹn lại lên, ngày 4/2 âm lịch hàng năm, đông đảo người dân địa phương và du khách thập phương lại nô nức về trẩy hội và tham dự 'Lễ xôi - gà' nhập đình cho người bước vào tuổi 50 tại khu phố Nghi Khúc, phường Mão Điền, tỉnh Bắc Ninh.
Sau khi bức ảnh 'Fish Eyes' gây tranh luận tại Việt Nam về ý tưởng 'cá che mắt', tác giả Sophia Spurgin chia sẻ quá trình tác nghiệp và quan điểm cá nhân về nhiếp ảnh.
Bánh mille crêpes chocolate Dubai của Lady M gây sốt tại Đài Loan, khiến nhiều người chen lấn mua, giá bị đẩy từ 200.000 lên hơn 1,2 triệu đồng/miếng.
Là vùng đất bãi ven sông Đáy, người dân xã Hát Môn, Hà Nội từ lâu đã gắn bó với cây dâu và nghề nuôi tằm truyền thống. Những năm gần đây, nhiều hộ dân đã chuyển hướng sang trồng dâu lấy quả, việc chuyển đổi này giúp nâng cao giá trị cây trồng và giúp người dân địa phương tăng thêm thu nhập.
Phóng sự ghi lại không khí rộn rã tại Ngày hội Bắp nếp Cẩm Nam thuộc Hội An, Đà Nẵng. Sự kiện không chỉ tôn vinh loại nông sản 400 năm tuổi mà còn mang đến trải nghiệm du lịch sinh thái độc đáo.
Nguyễn Thị Quý (nghệ danh Thanh Quý), Phó Giám đốc Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh, là nghệ sĩ duy nhất trong lĩnh vực âm nhạc truyền thống trúng cử đại biểu Quốc hội khóa 16.
Tin mới
Một chi tiết 'nhỏ mà đắt' là dấu hiệu chuẩn hóa diễn ngôn (mốc 1963) như một 'modernization marker'(Tạm dịch: Chỉ dấu của tiến trình hiện đại hóa), cho thấy văn bản ghi chép không chỉ lưu sự kiện mà còn phản ánh chuyển pha quy ước.
Lễ giỗ lần thứ 649 năm Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu (1377- 2026) tại đền Eo Bạch đang được phường Vũng Áng (Hà Tĩnh) khẩn trương chuẩn bị với nhiều hoạt động văn hóa tâm linh đặc sắc.
Không quen biết, không họ hàng thân thích, nhưng với tấm lòng nhân ái, Hội Người cao tuổi xã Cẩm Lạc (Hà Tĩnh) đang lặng lẽ trông coi, hương khói 1.158 ngôi mộ vô chủ trên địa bàn.
Ẩn sâu dưới mặt nước hồ Kẻ Gỗ (xã Cẩm Duệ, tỉnh Hà Tĩnh) phẳng lặng là một tọa độ lửa năm xưa, sân bay dã chiến Libi - nơi ghi dấu khúc tráng ca bi hùng của bộ đội, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và người dân địa phương trong những năm tháng chống Mỹ cứu nước.
Từ giữa năm 1907, khi ra Hà Nội, Phan Châu Trinh nhận lời mời làm chủ bút tờ báo chữ Hán và chữ Quốc ngữ đầu tiên ở Bắc Kỳ là Đại Việt tân báo.
Hòn ngọc vùng Vịnh đang học cách sống chung với chiến tranh ngay trước cửa nhà thay vì chỉ là một người quan sát từ xa. Người dân ở đây vẫn tiếp tục cuộc sống thường nhật, số lượng khách du lịch ít ỏi còn lại đang tận hưởng những gì khách sạn cung cấp, và tất cả chờ đợi cảnh báo tên lửa để tìm nơi trú ẩn.
Trở lại thung lũng Tà Lọt, xã Núi Cấm vào cao điểm mùa khô, tôi vẫn cảm nhận đầy đủ vẻ đẹp của phong cảnh và con người nơi đây.
Nằm cách thủ đô Phnom Penh khoảng 450km, Stung Treng là tỉnh cao nguyên có cảnh quan thiên nhiên đa dạng ở Đông Bắc Campuchia, có hai huyện tiếp giáp biên giới với Lào.