Bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu là cơ hội đổi mới mô hình tăng trưởng

Bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu là lựa chọn chiến lược để nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia. Ảnh minh họa

Trong bối cảnh các hiện tượng thời tiết cực đoan, nước biển dâng và thiên tai tiếp tục gia tăng, việc thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, nâng cao khả năng chống chịu của hệ sinh thái và cộng đồng dân cư trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững và cam kết NetZero vào năm 2050.

Hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới và Tháng Hành động vì Môi trường, sáng ngày 5/6/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng UBND tỉnh Nghệ An tổ chức Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu: "Từ chính sách đến hành động".

Diễn đàn làm rõ các định hướng hoàn thiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường, đặc biệt là sửa đổi, bổ sung Luật bảo vệ môi trường năm 2020, thảo luận thực trạng và giải pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí, đồng thời chia sẻ các quy định về giảm phát thải khí nhà kính. Những khuyến nghị, giải pháp được chia sẻ tại diễn đàn góp phần tạo động lực cho tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế theo hướng bền vững.

TẠO HÀNH LANG PHÁP LÝ CHO CHUYỂN ĐỔI XANH, TĂNG TRƯỞNG XANH

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Lê Công Thành, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, “đây là hoạt động trọng tâm hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới (5/6), Ngày Đại dương Thế giới (8/6), Tháng Hành động vì Môi trường và Tuần lễ Biển và Hải sản Việt Nam năm 2026.

Diễn đàn cũng là đối thoại chính sách quan trọng nhằm kết nối các cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế và các chuyên gia, nhà khoa học cùng trao đổi, đề xuất các giải pháp thực chất cho công tác bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Thế giới đang phải đối mặt với những thách thức ngày càng nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, suy giảm đa dạng sinh học và cạn kiệt tài nguyên. Các hiện tượng này đang tác động trực tiếp đến sự phát triển bền vững của mọi quốc gia.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành: môi trường không thể tiếp tục là lĩnh vực “đi sau” xử lý hệ quả, mà phải trở thành nền tảng và động lực của phát triển bền vững.

Áp lực đối với công tác bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục gia tăng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn mới của đất nước. Những vấn đề như ô nhiễm không khí, quản lý chất thải, suy giảm chất lượng môi trường, phát thải khí nhà kính và các rủi ro khí hậu đang tác động ngày càng trực tiếp đến chất lượng tăng trưởng, sức khỏe người dân và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc lựa chọn chủ đề Ngày Môi trường Thế giới năm 2026 là "Toàn cầu chung tay hành động vì khí hậu". Theo ông Thành, “đây không chỉ là lời hiệu triệu mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với mỗi quốc gia trong việc chuyển mạnh từ cam kết sang hành động thực chất”.

Thứ trưởng Lê Công Thành

Đối với Việt Nam, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là lựa chọn chiến lược để nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Những năm qua, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong hoàn thiện thể chế chính sách về môi trường và khí hậu. Tuy nhiên, theo Thứ trưởng, khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn triển khai vẫn còn lớn, trong khi nhiều vấn đề môi trường tiếp tục đặt ra ngày càng cấp bách.

Hiện nay Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước, đồng thời tạo hành lang pháp lý cho chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, quản lý chất thải, khí nhà kính và phát triển thị trường carbon trong nước.

Những vấn đề này có tác động sâu rộng tới địa phương, doanh nghiệp và người dân, đòi hỏi phải tiếp tục được đánh giá, hoàn thiện từ thực tiễn triển khai.

Ông Tăng Thế Cương, Cục trưởng Cục Môi trường thông tin về những điểm mới đáng chú ý trong dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường 2020

Thông tin những điểm mới đáng chú ý của dự thảo, ông Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường cho biết dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 82/171 điều của Luật hiện hành, tập trung vào 4 nhóm nội dung chính gồm: cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp; hoàn thiện hành lang pháp lý cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn; tăng cường quản lý chất lượng môi trường; tháo gỡ các điểm nghẽn để thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội.

Theo ông Cường, một trong những nội dung đáng chú ý là việc cải cách mạnh thủ tục hành chính trong lĩnh vực môi trường. Dự thảo đề xuất bãi bỏ 9 thủ tục hành chính, giúp giảm hơn 52% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp. Số dự án phải thực hiện đánh giá tác động môi trường và xin giấy phép môi trường cũng được cắt giảm trên 90% thông qua việc đơn giản hóa phân loại dự án theo tiêu chí môi trường.

Dự thảo tiếp tục đẩy mạnh phân cấp cho địa phương, với 96% hoạt động thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường và 95% việc cấp giấy phép môi trường được giao cho cấp địa phương thực hiện.

Trong quản lý chất lượng môi trường, dự thảo bổ sung các quy định về dự báo ô nhiễm môi trường không khí, kiểm kê khí thải, kiểm soát phát thải từ giao thông; đồng thời chuyển phương thức quản lý từ “cảnh báo khi ô nhiễm đã xảy ra” sang “dự báo để chủ động phòng ngừa”…

CHUYỂN ĐỔI TỪ TƯ DUY SANG HÀNH ĐỘNG, TỪ CAM KẾT SANG THỰC THI HIỆU QUẢ

Tại Diễn đàn, Thứ trưởng Lê Công Thành đã nhấn mạnh những chỉ đạo mới nhất của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong bài viết “vì một nền văn minh sinh thái, một Việt Nam xanh và một đại dương hòa bình, bền vững” trong đó chỉ đạo "bảo vệ môi trường phải được nhìn nhận như một nội dung cốt lõi của an ninh quốc gia và an ninh con người”.

Để thực hiện tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, ông Thành nêu 5 vấn đề lớn cần tập trung trao đổi.

Thứ nhất, tiếp tục góp ý hoàn thiện thể chế chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, đặc biệt là quá trình nghiên cứu sửa đổi, bổ sung luật bảo vệ môi trường.

Ông Thành yêu cầu tập trung đánh giá làm rõ các nội dung sửa đổi đã thực sự đáp ứng yêu cầu chuyển từ tiền kiểm sang quản lý rủi ro có kiểm soát, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát dựa trên dữ liệu số, thời gian thực, thúc đẩy chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển thị trường carbon.

Thứ hai, trao đổi, nhận diện đầy đủ các vấn đề môi trường cấp bách hiện nay, nhất là ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn, phân tích nguyên nhân, những tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý và đề xuất những giải pháp đồng bộ, hiệu quả.

Ông Thành cho rằng “đây không chỉ là vấn đề môi trường mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe của cộng đồng, chất lượng sống và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế”. Vì vậy, cần tập trung các giải pháp về quy hoạch đô thị, giao thông xanh, kiểm soát phát thải công nghiệp, chuyển đổi năng lượng, tăng cường quan trắc và cảnh báo môi trường, cũng như thay đổi hành vi, sản xuất và tiêu dùng theo hướng bền vững hơn.

Thứ ba, các giải pháp thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính hướng tới Net Zero vào năm 2050, trong đó làm rõ vai trò trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa nhà nước, địa phương, doanh nghiệp, các tổ chức tài chính, các nhà khoa học và cộng đồng. Đồng thời đề xuất các giải pháp huy động nguồn lực, chuyển giao công nghệ, phát triển thị trường carbon và thúc đẩy chuyển đổi xanh trong các ngành, lĩnh vực.

Thứ tư, trao đổi các giải pháp tăng cường sự phối hợp và tham gia thực chất của các chủ thể, làm rõ vai trò và trách nhiệm của các địa phương trong tổ chức thực hiện, sự chủ động, tiên phong của cộng đồng doanh nghiệp trong chuyển đổi công nghệ, thực hiện ESG và giảm phát thải...

Thứ năm, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, các mô hình hiệu quả, cách làm hay của địa phương, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế, đồng thời đề xuất các giải pháp thúc đẩy hợp tác quốc tế, huy động nguồn lực tài chính, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ Việt Nam thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường mong muốn qua diễn đàn đưa ra nhiều khuyến nghị, chính sách thiết thực, góp phần thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi từ tư duy sang hành động, từ cam kết sang thực thi hiệu quả.