Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số

Sáng 27/3, Ban Chỉ đạo 35 Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương và Đảng ủy Trung ương Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức Hội nghị “Nâng cao chất lượng lý luận chính trị, kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng số gắn với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng” năm 2026.

Ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh sau thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031; đồng thời hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị xã hội và hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ đang tiếp tục chuẩn bị cho đại hội nhiệm kỳ 2026 - 2031. Trong bối cảnh đó, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, tham gia bảo vệ hệ thống chính trị được đặt ra mạnh mẽ hơn với mỗi tổ chức đảng và các cơ quan báo chí, truyền thông, xuất bản trực thuộc.

Chủ trì hội nghị có ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; ông Nguyễn Minh Chung, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương; cùng sự tham dự của ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam.

Báo chí phải là lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, chỉ ra một thực tế đáng lo ngại: “Ranh giới giữa thật và giả đang trở nên mong manh. Số lượng thông tin xấu độc, xuyên tạc nhắm vào nền tảng tư tưởng của Đảng trên các nền tảng xuyên biên giới gia tăng mạnh mẽ, đặt ra thách thức chưa từng có đối với báo chí cách mạng”.

Ông Lợi đặc biệt nhấn mạnh mô hình “kiềng ba chân” cho báo chí hiện đại: “Lý luận phải có tính chiến đấu, tránh cảm tính; nghiệp vụ phải đổi mới, hướng tới báo chí dữ liệu và báo chí giải pháp để tăng tính thuyết phục; còn công nghệ, đặc biệt là AI, phải được làm chủ để phục vụ hiệu quả công tác tuyên truyền”.

Thông điệp xuyên suốt được ông Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh là: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là phòng ngự bị động, mà là chủ động tấn công bằng sự thật, lẽ phải và sức mạnh của công nghệ hiện đại”.

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, ông Nguyễn Minh Chung, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, khẳng định: “Đây là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, mang ý nghĩa sống còn đối với Đảng và chế độ”.

Theo ông Chung, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải gắn chặt với triển khai Nghị quyết Đại hội XIV, trong đó nhấn mạnh yêu cầu kiên định, đồng thời chủ động đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Ông Nguyễn Minh Chung, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương phát biểu.

Đáng chú ý, ông đặt lại vai trò của báo chí trong giai đoạn mới: “Không chỉ là người đưa tin mà còn là lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng; mỗi tác phẩm báo chí phải là một sản phẩm chính trị, góp phần định hướng dư luận, củng cố niềm tin, lan tỏa cái đúng, đấu tranh với cái sai”.

Từ góc nhìn chiến lược, ông Chung cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ báo chí theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, đa nền tảng, làm chủ không gian mạng và xây dựng dòng thông tin chủ lưu tích cực trong xã hội.

Trong đó, năng lực số được xác định là yếu tố cốt lõi: “Kỹ năng số được xác định là năng lực cốt lõi, song không dừng ở việc sử dụng công cụ mà phải tiến tới làm chủ công nghệ, khai thác dữ liệu, phân tích xu hướng và xử lý kịp thời thông tin xấu độc”.

Không gian mạng đã là mặt trận, báo chí không thể đứng ngoài

Điểm nổi bật của hội nghị là cách tiếp cận vấn đề không chỉ từ góc độ lý luận chính trị, mà từ chính thực tiễn cạnh tranh thông tin. Không gian mạng giờ không còn đơn thuần là nơi giao tiếp, chia sẻ dữ liệu, mà đã trở thành mặt trận tư tưởng quan trọng, nơi hình thành, lan tỏa và chi phối dòng chảy dư luận xã hội. Khi các thế lực thù địch tận dụng AI, thuật toán và dữ liệu lớn để phát tán tin giả, bóp méo sự thật, báo chí chính thống nếu chậm chân sẽ đánh mất vai trò dẫn dắt.

Theo tham luận của ông Nguyễn Hoàng Nhật, Phó Trưởng Ban Nhân dân điện tử, Báo Nhân Dân, báo chí hiện nay đang bước vào kỷ nguyên của “nội dung lỏng”, nơi thông tin không còn tồn tại dưới dạng cố định, đơn tuyến, mà phải vận động linh hoạt trên nhiều nền tảng, dưới nhiều hình thức, từ bài viết dài đến video ngắn, podcast, đồ họa tương tác hay sản phẩm mạng xã hội. Điều đó đòi hỏi các cơ quan báo chí phải chuyển từ tư duy “sản xuất nội dung” sang “tổ chức dòng chảy thông tin”.

Nhìn từ góc độ này, cuộc cạnh tranh hiện nay không chỉ là ai đúng hơn, mà còn là ai truyền tải tốt hơn, chạm đúng hơn và lan tỏa nhanh hơn. Ông Nguyễn Hoàng Nhật cho rằng nếu báo chí chính thống không chủ động tham gia vào dòng chảy thông tin hiện đại, sẽ rất khó giữ vai trò định hướng dư luận; ngược lại, nếu làm chủ công nghệ, dữ liệu và sáng tạo nội dung, báo chí có thể biến dòng chảy thông tin tích cực thành dòng chảy chủ đạo của xã hội.

Ba trụ cột để giữ dòng chảy chính thống

Từ các tham luận và thảo luận tại hội nghị, có thể thấy một khung năng lực mới đang được đặt ra cho đội ngũ báo chí trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Thứ nhất là sức chiến đấu của lý luận. Nhà báo không thể chỉ phản ứng theo cảm tính, mà phải có khả năng phản bác sắc bén trên cơ sở khoa học, lịch sử, lý luận chính trị vững vàng. Đây là điều kiện để mỗi tác phẩm vừa đúng đường lối, vừa có sức nặng thuyết phục.

Thứ hai là độ tinh nhuệ của nghiệp vụ. Hội nghị nhấn mạnh định hướng phát triển báo chí giải pháp và báo chí dữ liệu nhằm chứng minh tính đúng đắn của chủ trương, đường lối bằng luận cứ thực tế. Với công chúng trẻ, nhất là trong môi trường truyền thông số, những nội dung chính trị nếu vẫn trình bày theo lối cũ rất dễ bị bỏ qua. Muốn nội dung xây dựng Đảng đi vào đời sống, báo chí phải biết kể chuyện, biết lựa chọn dữ liệu đắt, biết biến thông tin khô thành sản phẩm có sức đọc, sức xem và sức chia sẻ.

Thứ ba là làm chủ kỹ năng số và công nghệ. AI, dữ liệu độc giả, thuật toán phân phối nội dung, nền tảng số, sản phẩm đa phương tiện không còn là phần phụ trợ, mà trở thành năng lực cốt lõi của báo chí hiện đại. Theo tham luận của Báo Nhân Dân, dữ liệu giờ không chỉ là công cụ đo lường, mà là nền tảng để hiểu độc giả, chọn nền tảng phù hợp, chọn thời điểm phù hợp và thiết kế chiến lược nội dung sát nhu cầu tiếp nhận.

Viết đúng thôi chưa đủ, phải “trúng” và có sức lan tỏa

Một điểm rất đáng chú ý đến từ tham luận của nhà báo Đỗ Phú Thọ, Tổng Biên tập Báo Cựu Chiến binh Việt Nam. Theo ông, tiêu chí đầu tiên của tác phẩm báo chí về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là phải trung thành và thể hiện đúng đường lối, quan điểm của Đảng; đồng thời phải bảo đảm tính đúng đắn, chân thật. Nhưng chỉ đúng thôi chưa đủ. Tác phẩm muốn có sức chiến đấu phải hấp dẫn, ngắn gọn, có tít ngắn, sapo ngắn, ngôn từ sáng rõ, chi tiết chọn lọc và dám cắt bỏ phần thừa.

Nhà báo Đỗ Phú Thọ, Tổng Biên tập Báo Cựu Chiến binh Việt Nam phát biểu

Nhận định này rất gần với yêu cầu của báo chí hiện đại, càng là nội dung chính luận, càng không thể sa vào giáo điều, khẩu hiệu. Nhà báo Đỗ Phú Thọ cũng chỉ ra những rào cản thực tế của người làm báo, nhất là phóng viên trẻ, khi tham gia đề tài này, thiếu thông tin, thiếu cơ chế phối hợp và bảo vệ, sợ sai, sợ bị phản bác lại trên mạng xã hội, sợ tác phẩm khô cứng, thiếu hấp dẫn.

Từ kinh nghiệm nghề nghiệp, ông đúc kết phương châm “10 chữ T”: thông tin, tập thể, thận trọng, tỉnh táo, thẳng thắn. Đó có thể xem là bộ nguyên tắc rất thực chiến cho báo chí khi bước vào mặt trận phản bác quan điểm sai trái, thù địch: phải đủ thông tin để viết, phải có hậu thuẫn tập thể, phải thận trọng trong thẩm định, tỉnh táo trước phản ứng hai chiều và thẳng thắn trong lập luận để bảo vệ lẽ phải.

Đại tá Lê Ngọc Long, Phó Tổng Biên tập Báo Quân đội nhân dân phát biểu

Thực tiễn từ các tòa soạn phải đi trước một bước

Tại hội nghị, ông Nguyễn Đức Thành, Phó Tổng Biên tập Thường trực Báo Lao Động, chia sẻ kinh nghiệm nâng cao chất lượng ấn phẩm truyền thông số trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Theo đó, Báo Lao Động đã đa dạng hóa sản phẩm số với longform, mega story, video, infographic, podcast, tọa đàm; đồng thời gắn chính luận với đời sống người lao động, lấy người lao động làm trung tâm để tăng sức tiếp cận và sức thuyết phục. Cách làm này giúp thông tin chính thống trở nên gần gũi, sinh động hơn, thay vì chỉ dừng ở truyền đạt một chiều.

Báo Lao Động cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế phản ứng nhanh thông tin, theo dõi sát diễn biến trên mạng xã hội, chủ động cung cấp thông tin chính thống và ứng dụng AI để phân tích hành vi độc giả, tối ưu phân phối nội dung. Dù đổi mới công nghệ mạnh mẽ, tòa soạn vẫn xác định giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, không chạy theo giật gân, câu view là nền tảng cốt lõi.

Ở một lát cắt khác, Đại tá Lê Ngọc Long, Phó Tổng Biên tập Báo Quân đội nhân dân, cho biết báo triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như xây dựng hệ thống chuyên mục chuyên sâu, kết hợp đa thể loại từ chính luận, bình luận đến video, podcast; bám sát thực tiễn, phản ứng nhanh, trúng và đúng trước các vấn đề nóng; đồng thời chủ động “đi trước một bước” trong định hướng dư luận. Báo Quân đội nhân dân cũng tổ chức lực lượng “bút chiến” tinh nhuệ, kết hợp phóng viên nòng cốt với chuyên gia, nhà khoa học để tăng chiều sâu lý luận và sức thuyết phục.

Trong bối cảnh tin giả lan nhanh hơn tin thật, nếu báo chí không đủ nhanh, không đủ hấp dẫn và không đủ công nghệ, sẽ mất quyền dẫn dắt. Ngược lại, nếu làm chủ được lý luận, nghiệp vụ và công nghệ, báo chí có thể biến thông tin chính thống thành dòng chảy chủ đạo.

Nói cách khác, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hôm nay không chỉ là nhiệm vụ chính trị, mà còn là bài toán năng lực của báo chí trong kỷ nguyên số, phải đúng nhưng cũng phải nhanh; phải chuẩn nhưng cũng phải hấp dẫn; phải vững nhưng cũng phải hiện đại.

Thùy Trang