Bảo vệ quần thể chim yến trước tác động biến đổi khí hậu và nạn săn bắt

Nhiều hộ dân ở xã Thuận Nam đầu tư xây dựng nhà nuôi chim yến.

Lãnh đạo Công ty TNHH Một thành viên Yến sào Khánh Hòa cho biết, điều kiện khí hậu và môi trường ở Khánh Hòa rất thích nghi với sự sống và phát triển của loài chim yến. Song song với sự đầu tư khai thác của công ty, nhiều hộ dân ở các địa phương trong tỉnh cũng đầu tư xây dựng các nhà nuôi chim yến bài bản, quy mô lớn để khai thác tiềm năng này.

Theo thống kê sơ bộ của Công ty TNHH Một thành viên Yến sào Khánh Hòa, đến thời điểm này, toàn tỉnh đã có 61/65 xã, phường, đặc khu nuôi chim yến với 1.425 nhà yến (Ninh Thuận cũ có 594 nhà; Khánh Hòa cũ có 831 nhà). Ngoài ra, tỉnh còn có 33 đảo yến với 173 hang yến do công ty quản lý. Riêng năm 2025, sản lượng tổ yến khai thác đạt 19.358 kg, tăng bình quân 2,29% so với cùng kỳ.

Đặc biệt, trong quý I/2026, doanh thu từ Yến sào đạt 1.042 tỷ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ năm 2025, hoàn thành hơn 30% kế hoạch năm. Không những chiếm lĩnh thị trường nội địa, Yến sào Khánh Hòa còn xuất khẩu sang thị trường trọng điểm các nước như: Trung Quốc, Mỹ… và chuẩn bị ký kết hợp đồng xúc tiến thương mại sang thị trường Đài Loan.

Khánh Hòa có lợi thế rất lớn đó là tài nguyên rừng khá phong phú, diện tích rừng bao phủ rộng với 403.700 ha, tỷ lệ che phủ rừng đạt trên 47%. Không gian rộng, tài nguyên thiên nhiên đa dạng đã tạo nền tảng thuận lợi để loài chim yến sinh sôi, nảy nở phát triển thành bầy đàn, tạo lợi thế khai thác, chế biến các sản phẩm từ chim yến mang lại giá trị kinh tế cao.

Dẫu vậy, thời gian gần đây, do tác động của biến đổi khí hậu, rừng bị cháy nhiều cộng với nạn phá rừng ngày càng tăng đã gây ảnh hưởng đến tính da dạng sinh học nói chung, tác động đến môi trường sống và sự phát triển của loài chim yến.

Tình trạng giăng lưới bẫy bắt chim yến diễn ra khó kiểm soát.

Tại hội nghị Chuyên đề về công tác quản lý, bảo vệ rừng; ngăn chặn lấn chiếm đất rừng và phòng, chống săn bắt chim yến diễn ra tại Khánh Hòa mới đây, bà Hoàng Thị Thanh Nhàn - Phó Cục trưởng Cục Bảo tồn đa dạng sinh học (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, muốn giữ được chim yến thì phải có rừng, bởi có rừng mới có diệp lục, có côn trùng phát triển và đó là thức ăn không thể thiếu của chim yến, như thế chim yến mới sống và phát triển thành bày đàn. Vì vậy, tỉnh Khánh Hòa muốn phát triển nghề này phải có giải pháp hữu hiệu để quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.

Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Khánh Hòa, mặc dù, số vụ vi phạm lâm luật có xu hướng giảm (235 vụ vi phạm, giảm 13 vụ, giảm 5,24% so với năm 2024 là 248 vụ), nhưng chưa đáng kể. Vào mùa khô hay xảy ra tình trạng cháy rừng. Để rừng phát triển lại như cũ (trước khi bị xâm hại) thì phải mất rất nhiều năm, gây ảnh hưởng rất lớn đến sự sống của các loài động, thực vật. Vì lẽ đó, công tác quản lý, bảo vệ rừng rất được sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo UBND tỉnh. Ngành Lâm nghiệp của tỉnh sẽ tiếp tục bám rừng, giữ rừng, quyết tâm bảo vệ và giữ độ che phủ rừng đạt trên 47% theo chỉ tiêu UBND tỉnh giao.

Thời gian qua, tình trạng săn bắt chim yến trái phép ngày càng diễn biến phức tạp, tinh vi, có tổ chức đã xảy ra, xâm hại nghiêm trọng đến quần thể chim yến, gây mất cân bằng sinh thái, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của quần thể chim yến Việt Nam nói chung và của ngành Yến sào Khánh Hòa nói riêng.

Bà Trịnh Thị Hồng Vân, Chủ tịch Hội đồng thành viên - Công ty TNHH Một thành viên Yến sào Khánh Hòa cho biết, do lợi ích kinh tế nên những năm gần đây, nạn săn bắt chim yến trái phép có xu hướng lan rộng. Vấn nạn này đã đe dọa trực tiếp đến sự sinh tồn và phát triển bền vững của quần thể chim yến, làm suy giảm nguồn tài nguyên yến sào, ảnh hưởng đến hoạt động khai thác và nuôi yến của người dân và các doanh nghiệp.

Phải thấy rõ, những năm qua khi nói tới yến sào thì hầu như người tiêu dùng và du khách thập phương đều biết đến Khánh Hòa với đa dạng dòng sản phẩm được chế biến từ tổ yến. Những sản phẩm của yến sào còn vươn mình và chiếm lĩnh thị trường ở nhiều nước trên thế giới và rất được ưa chuộng, mang lại giá trị kinh tế cao, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng GRDP chung của tỉnh. Vì lẽ đó, bảo vệ quần thể chim yến để khai thác lâu dài và hiệu quả đó không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước, mà còn của tất cả mọi người dân vì sự phát triển bền vững trong tương lai.

Chim yến bị dính lưới tàng hình của các đối tượng giăng bẫy.

Để quản lý, bảo vệ chim yến, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 595/CĐ-TTg ngày 30/6/2023 về tăng cường triển khai các giải pháp ngăn chặn tình trạng săn bắt trái phép, quản lý nuôi chim yến và đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm tổ yến.

Thực hiện công điện trên, UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Công văn 13474/UBND-KT ngày 20/12/2023, Công văn 4601/UBND-KT về tăng cường quản lý và triển khai các giải pháp ngăn chặn tình trạng săn bắt chim yến trái phép. Theo đó, UBND tỉnh Khánh Hòa đề nghị các sở, ban, ngành và địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm túc, đầy đủ các chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh trong quản lý hoạt động nuôi và phòng, chống săn bắt chim yến trái phép.

Ông Trịnh Minh Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết, UBND tỉnh đã chỉ đạo các địa phương khẩn trương thành lập, kiện toàn và vận hành hiệu quả Tổ phản ứng nhanh tại tất cả các xã, phường, thị trấn; đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong cộng đồng, vận động tổ dân phố, thôn, xóm và người dân ký cam kết thực hiện “3 không”: không săn bắt; không buôn bán; không tiêu thụ chim yến trái phép; từng bước đưa nội dung giáo dục bảo vệ tài nguyên chim yến, bảo vệ đa dạng sinh học vào trường học và trong sinh hoạt cộng đồng, góp phần năng cao nhận thức cùng chung tay bảo vệ, ngăn chặn hiệu quả tình trạng săn bắt chim yến trái phép như vừa qua.