Bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan mạnh nhất

Theo thông tin từ Bệnh viện Nhi Trung ương, từ đầu năm đến ngày 10/6, đơn vị này đã tiếp nhận 740 trẻ mắc sởi đến khám và điều trị. Mặc dù con số này đã giảm so với cùng kỳ năm ngoái, trung bình mỗi tuần, bệnh viện vẫn ghi nhận khoảng 30 trường hợp đến khám hoặc nhập viện vì căn bệnh này.

Đáng lưu ý, nhiều bệnh nhi trước khi chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương đã từng khám hoặc điều trị tại các cơ sở y tế khác. Một số trẻ được xác định có mặt tại cùng một cơ sở y tế trong cùng khoảng thời gian, cho thấy nguy cơ lây truyền bệnh sởi vẫn hiện hữu tại những nơi tập trung đông người, đặc biệt đối với trẻ chưa có miễn dịch bảo vệ.

Qua điều tra dịch tễ, phần lớn trẻ mắc bệnh sởi đều chưa được tiêm vaccine hoặc chưa hoàn thành lịch tiêm theo khuyến cáo. Vì vậy, khi đưa trẻ đến khám, cha mẹ cần chủ động cung cấp thông tin về tiền sử tiếp xúc, đặc biệt trong trường hợp trẻ từng đến các cơ sở y tế trong vòng 21 ngày trước đó. Đây là thông tin quan trọng giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ phơi nhiễm, phát hiện sớm ca bệnh và triển khai các biện pháp phòng chống lây nhiễm phù hợp.

Bệnh sởi vẫn ghi nhận các ca mắc mới hàng tuần, trong đó có nhiều trẻ chưa được tiêm chủng. Ảnh: BVCC.

Trẻ nên được tiêm vaccine sởi như thế nào?

TS.BS. Lê Kiến Ngãi, Trưởng Khoa Dự phòng và Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết sởi là bệnh có khả năng lây lan rất mạnh. Trong điều kiện cộng đồng chưa có miễn dịch bảo vệ, một người mắc bệnh sởi có thể lây cho 12-18 người khác. Vì vậy, trẻ cần được tiêm ít nhất hai mũi vaccine phòng sởi để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu, trong đó:

- Mũi thứ nhất (miễn dịch cơ bản): Được tiêm khi trẻ 9-12 tháng tuổi nhằm tạo miễn dịch cơ bản chống lại virus sởi. Tuy nhiên sau mũi tiêm đầu tiên vẫn có một tỷ lệ nhỏ trẻ chưa tạo được miễn dịch đầy đủ.

- Mũi thứ hai (củng cố miễn dịch): Được tiêm khi trẻ khoảng 15-18 tháng tuổi để củng cố miễn dịch và duy trì khả năng bảo vệ lâu dài, giảm nguy cơ mắc bệnh trong cộng đồng.

- Mũi thứ ba (nhắc lại): Tiêm trong giai đoạn 4-6 tuổi nhằm củng cố miễn dịch và duy trì khả năng bảo vệ lâu dài.

Lưu ý đặc biệt: Tại các vùng có nguy cơ cao hoặc trong bối cảnh dịch bùng phát, trẻ có thể được tiêm mũi bổ sung (mũi 0) sớm từ lúc 6 tháng tuổi. Những trẻ có tiền sử tiếp xúc với ca bệnh tại bệnh viện sẽ được chỉ định tiêm bổ sung vaccine sớm theo hướng dẫn của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Trì hoãn tiêm chủng làm gia tăng nguy cơ biến chứng

Thời gian qua, Bộ Y tế đã triển khai chiến dịch tiêm chủng vaccine phòng, chống dịch sởi tại nhiều địa phương, đặc biệt trong các năm 2024-2025. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn một bộ phận lớn trẻ chưa được tiêm chủng đầy đủ, tiêm muộn hoặc bỏ lỡ các mũi vaccine quan trọng, làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh và hình thành các "khoảng trống miễn dịch" trong cộng đồng.

Đặc biệt, nhiều phụ huynh vẫn có tâm lý trì hoãn tiêm chủng cho trẻ sinh non, suy dinh dưỡng hoặc mắc bệnh nền vì lo ngại ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên, đây lại là nhóm trẻ có nguy cơ gặp biến chứng nặng nếu mắc bệnh sởi.

Trong hầu hết trường hợp, trẻ có bệnh nền vẫn có thể được tiêm chủng an toàn sau khi được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và đánh giá tình trạng sức khỏe. Việc chậm hoặc bỏ lỡ các mũi tiêm sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh cũng như đối mặt với các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, suy hô hấp, viêm não hay bội nhiễm.

Hiện nay vaccine phòng bệnh sởi gồm các vaccine sởi đơn (MVVAC), sởi - rubella (MR), sởi - quai bị - rubella (MMR), sởi - quai bị - rubella - thủy đậu (MMRV). Mỗi loại vaccine có hướng dẫn sử dụng phù hợp theo từng nhóm, độ tuổi và thời gian.

Các chuyên gia nhấn mạnh sởi hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng vaccine. Khi tỷ lệ miễn dịch trong cộng đồng đạt từ 95% trở lên, nguy cơ bùng phát dịch sẽ giảm đáng kể. Vì vậy, cha mẹ cần theo dõi sát lịch tiêm chủng của con, không tự ý trì hoãn hoặc bỏ qua các mũi tiêm để bảo vệ trẻ trước căn bệnh truyền nhiễm có tốc độ lây lan rất cao này.