Bí ẩn hang động lưu dấu tích tộc người Arem và rừng cổ quý hiếm

Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị) nằm trong vùng sinh thái Bắc Trường Sơn. Vườn được UNESCO hai lần công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới vào năm 2003 và 2015 dựa trên tiêu chí địa chất - địa mạo và hệ sinh thái - đa dạng sinh học.

Những đặc điểm độc đáo về địa chất, địa mạo, khí hậu và hệ sinh thái đã kiến tạo nên nơi đây một quần thể cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ, tráng lệ. Nổi bật nhất là hệ thống hang động huyền bí, quy mô đồ sộ, được ví như “Vương quốc hang động” của thế giới. Qua khảo sát, các chuyên gia đã phát hiện hơn 400 hang động lớn nhỏ, đồng thời nhận định khu vực này vẫn còn tiềm ẩn nhiều hang động chưa được khám phá, hứa hẹn những giá trị khoa học và du lịch đặc sắc trong tương lai.

Tháng 10/2025, UBND tỉnh Quảng Trị chấp thuận thực hiện Dự án du lịch sinh thái "Khám phá bách xanh đá và hang Kling" thuộc Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Dự án hướng tới khai thác hiệu quả tiềm năng Di sản thiên nhiên thế giới, phát triển sản phẩm du lịch sinh thái bền vững, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân và đóng góp ngân sách.

Trong hành trình này, du khách sẽ được chiêm ngưỡng nét hoang sơ và kỳ vĩ của các hang động Kling, Rục Cà Roòng, A Cu và hiểu hơn về đời sống, các nét văn hóa đặc biệt của tộc người Arem (dân tộc Chứt).

Sau hành trình hàng chục km bằng xe trên tuyến đường 20 Quyết Thắng dưới tán rừng nguyên sinh, du khách dừng chân ở bản làng của đồng bào Arem để được nhìn và nghe những câu chuyện về vùng đất và con người nơi đây.

Từ Bản Arem, du khách bắt đầu chặng leo núi, men theo sườn đá vôi với địa hình dốc xen kẽ các đoạn rừng rậm để tới đỉnh núi nơi quần thể bách đá xanh cổ thụ tuổi đời trên 500 năm đang sinh trưởng.

Trong vùng lõi Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng hiện còn phân bố quần thể bách xanh đá (Calocedrus rupestris) nguyên sinh quý hiếm. Đây được xem là “hóa thạch sống” cổ sơ của nhóm thực vật hạt trần, đồng thời là loài đặc hữu của Việt Nam, có lịch sử tiến hóa kéo dài hàng triệu năm. Quần thể bách xanh đá chủ yếu sinh trưởng trên các sườn và đỉnh núi đá vôi ở độ cao từ 600–700m, tạo nên một kiểu hệ sinh thái đặc thù, có giá trị khoa học và bảo tồn đặc biệt.Hiện nay, loài này được xếp vào nhóm IIA theo Nghị định 06/2019/NĐ-CP – nhóm thực vật rừng nguy cấp, quý hiếm, hạn chế khai thác và sử dụng vì mục đích thương mại; đồng thời có tên trong Phụ lục II của Công ước CITES. Theo Sách đỏ IUCN, bách xanh đá đang ở tình trạng EN (nguy cấp), cần được bảo vệ nghiêm ngặt.

Sau hành trình khám phá rừng bách xanh đá, du khách tiếp tục di chuyển sâu vào vùng lõi để chinh phục hệ thống hang động kỳ bí. Kết thúc ngày đầu tiên, điểm dừng chân là khu vực Cửa hang Kling – một không gian cắm trại lý tưởng giữa đại ngàn. Hang Kling là dạng hang xuyên núi với chiều dài khoảng 1km, cửa hang rộng, trần hang vươn cao, điểm cao nhất đạt khoảng 50m. Bên trong hang có dòng suối ngầm len lỏi, tạo nên cảnh quan vừa hùng vĩ vừa huyền ảo. Đặc biệt, khu vực cửa hang mở ra một khoảng không gian rộng lớn, với bãi cát mịn trải dài dưới vòm đá khổng lồ – nơi du khách có thể nghỉ ngơi, cắm trại và tận hưởng trọn vẹn vẻ đẹp hoang sơ của thiên nhiên.

Không gian bên trong hang Kling với những khối thạch nhũ đồ sộ, nhũ đá rủ xuống từ trần hang và các măng đá vươn lên từ nền đá, tạo nên một bức tranh địa chất kỳ vĩ, vẫn giữ trọn nét nguyên sơ.

Điểm nhấn của hành trình là thử thách với bức tường Arem cao khoảng 30m. Du khách có cơ hội chinh phục vách đá tự nhiên với sự hỗ trợ của hướng dẫn viên và trang thiết bị an toàn.

Hang Acu nằm không xa hang Kling, thuộc vùng lõi Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Ngay từ cửa hang, làn không khí mát lạnh đã lan tỏa, như một ranh giới tự nhiên mở ra không gian tĩnh lặng, nguyên sơ và đầy bí ẩn của lòng đất.

Bên trong hang, du khách được chiêm ngưỡng hệ thống thạch nhũ, măng đá và nhũ đá với nhiều hình thù tự nhiên độc đáo, được hình thành qua hàng triệu năm kiến tạo địa chất.

Hang Rục Cà Roòng gây ấn tượng bởi không gian tĩnh lặng gần như tuyệt đối, nơi dòng nước tự nhiên len lỏi chảy xuyên qua lòng hang, ôm trọn những khối đá vôi nguyên khối sừng sững. Tất cả hòa quyện tạo nên một vẻ đẹp hoang sơ, trầm mặc và đầy sức cuốn hút.

Len lỏi dưới tán rừng già trên hành trình trở về Bản Arem, du khách dừng chân ghé thăm hang Vòm – nơi còn lưu giữ những dấu tích sinh hoạt xưa của tộc người Arem. Qua lời kể của hướng dẫn viên, câu chuyện về một cộng đồng từng nương tựa vào hang đá, rừng núi để sinh tồn dần hiện lên sống động. Ngày nay, hang Vòm không chỉ là điểm dừng chân trong hành trình khám phá mà còn là nơi nghỉ tạm quen thuộc của bà con mỗi khi đi rừng, như một sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại giữa đại ngàn Trường Sơn.

Hành trình ấy không chỉ đưa du khách chạm đến vẻ đẹp hoang dã của thiên nhiên, mà còn mở ra những trải nghiệm sâu sắc, giúp mỗi người thêm hiểu và thêm yêu vùng đất, con người nơi lõi Di sản thiên nhiên thế giới.

Hùng Trần