Biến động chuỗi cung ứng: Dệt may Việt Nam đối diện nhiều thách thức

Nhiều áp lực

Những thay đổi trong hoạt động vận tải quốc tế thời gian qua đang tạo ra áp lực nhất định đối với ngành dệt may. Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), một số tuyến hàng hải quan trọng bị gián đoạn khiến tàu phải điều chỉnh hành trình, kéo dài thời gian vận chuyển thêm khoảng 14–20 ngày. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến các đơn hàng thời trang có vòng đời ngắn.

Ngành dệt may đỗi diện khó khăn và đang nỗ lực để tận dụng cơ hội. Ảnh: Khắc Kiên

Cùng với đó, chi phí logistics có xu hướng tăng. Giá cước container đi Mỹ và EU hiện cao hơn đáng kể so với trước, trong khi một số tuyến phát sinh thêm phụ phí liên quan đến rủi ro vận tải. Việc kéo dài thời gian quay vòng tàu cũng dẫn đến tình trạng thiếu hụt container rỗng tại một số cảng lớn trong nước.

Ở chiều đầu vào, ngành dệt may Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu. Khi giá năng lượng tăng, chi phí sợi tổng hợp và hóa chất nhuộm cũng chịu tác động, kéo theo chi phí sản xuất gia tăng. Đồng thời, biến động tỷ giá khiến chi phí nhập khẩu nguyên liệu cao hơn, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Không chỉ dừng lại ở chi phí, hoạt động xuất khẩu sang một số thị trường cũng phát sinh rủi ro nhất định. Một số đơn hàng có thể bị điều chỉnh tiến độ hoặc gặp khó khăn trong thanh toán quốc tế. Trong khi đó, các nhà nhập khẩu có xu hướng điều chỉnh phương thức đặt hàng theo hướng thận trọng hơn, yêu cầu rút ngắn thời gian sản xuất để bù đắp cho khâu vận chuyển kéo dài.

Trong bối cảnh đó, cạnh tranh trên thị trường quốc tế cũng có sự thay đổi. Xu hướng sản xuất gần thị trường tiêu thụ và đa dạng hóa chuỗi cung ứng đang được đẩy mạnh. Một số quốc gia như Mexico, Ấn Độ hay Bangladesh gia tăng lợi thế nhờ khoảng cách địa lý, chính sách thuế và khả năng chủ động nguyên liệu.

Chủ động điều chỉnh chiến lược

Đối với Việt Nam, lợi thế vẫn nằm ở khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), cũng như kinh nghiệm tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, để duy trì sức cạnh tranh, doanh nghiệp cần chủ động điều chỉnh chiến lược.

Khu công nghiệp Rạng Đông của Cát Tường Group đồng bộ, hiện đại để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất chủ động nguồn nguyên phụ liệu trong nước cho ngành dệt may. Ảnh: Khắc Kiên

Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu thay đổi điều kiện giao hàng, chia sẻ rủi ro vận tải với đối tác, đồng thời đa dạng hóa phương thức vận chuyển, trong đó có việc tận dụng tuyến đường sắt liên vận sang châu Âu. Bên cạnh đó, việc tăng tỷ lệ sử dụng nguyên liệu trong nước hoặc trong khu vực cũng được chú trọng nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Ở góc độ quản trị, doanh nghiệp tích cực đàm phán lại tiến độ giao hàng, tăng cường quản lý rủi ro và tìm kiếm các giải pháp tài chính phù hợp. Song song với đó là đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và xây dựng thương hiệu riêng để nâng cao giá trị gia tăng.

Theo VITAS, mục tiêu xuất khẩu của ngành dệt may trong năm 2026 vẫn có thể đạt được nếu doanh nghiệp linh hoạt thích ứng với bối cảnh mới. Để hỗ trợ quá trình này, các cơ quan quản lý được đề xuất tăng cường cung cấp thông tin thị trường, cập nhật tình hình các tuyến vận tải và có chính sách hỗ trợ kịp thời về tín dụng, năng lượng.

Trong bối cảnh nhiều biến động, việc chủ động điều chỉnh chiến lược, nâng cao năng lực nội tại và tận dụng các lợi thế sẵn có sẽ là yếu tố quan trọng giúp ngành dệt may Việt Nam duy trì ổn định và tiếp tục phát triển trong thời gian tới.

Khắc Kiên