Biến thị trường nội địa thành 'trụ đỡ' tăng trưởng

Hình ảnh minh họa được tạo bởi AI

Du lịch kéo sức mua đi lên

Theo số liệu của Cục Thống kê, sau những tháng đầu năm duy trì đà tăng, thị trường bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng tiếp tục cho thấy sức bật đáng kể. Hơn 4,5 triệu tỷ đồng doanh thu trong 7 tháng là con số đáng chú ý, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế đang đứng trước yêu cầu phải tạo thêm các động lực tăng trưởng từ thị trường trong nước.

Điểm đáng chú ý nằm ở sự đóng góp ngày càng rõ của khu vực dịch vụ. Cùng với sức mua hàng hóa được cải thiện, các lĩnh vực lưu trú, ăn uống và du lịch lữ hành tại nhiều địa phương trọng điểm đang tăng tốc. Đây là tín hiệu tích cực bởi một đồng chi tiêu cho du lịch thường không dừng lại ở một dịch vụ duy nhất.

Một du khách đến một địa phương sẽ phát sinh nhu cầu về phòng nghỉ, ăn uống, vận chuyển, tham quan, vui chơi, mua sắm và các sản phẩm đặc trưng. Khi thời gian lưu trú kéo dài, mức chi tiêu tăng lên, hiệu ứng lan tỏa đối với nền kinh tế càng lớn.

Vì thế, nhìn vào mức tăng của tổng bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng cần nhìn rộng hơn câu chuyện “người dân mua sắm nhiều hơn”. Thị trường đang cho thấy sự chuyển dịch đáng kể từ tiêu dùng hàng hóa sang tiêu dùng dịch vụ và trải nghiệm. Đây cũng chính là dư địa lớn để kinh tế nội địa tiếp tục tăng tốc trong những tháng cuối năm.

Trong khi du lịch đang trở thành một trong những “đòn bẩy” quan trọng của sức mua. Nhưng vấn đề đặt ra là làm thế nào để biến lượng khách thành giá trị tiêu dùng thực tế. Nếu khách đến đông nhưng thời gian lưu trú ngắn, mức chi tiêu thấp và phần lớn chi phí chỉ tập trung vào một số dịch vụ cơ bản, hiệu quả lan tỏa sẽ hạn chế.

Do đó, tư duy phát triển du lịch cũng cần thay đổi. Không nên chỉ đặt mục tiêu thu hút thêm bao nhiêu triệu lượt khách mà phải quan tâm khách ở bao nhiêu ngày, chi tiêu bao nhiêu và chi tiêu vào những dịch vụ nào.

Muốn vậy, các địa phương phải tạo được một hệ sinh thái tiêu dùng đủ hấp dẫn. Du lịch đêm, kinh tế ban đêm, ẩm thực, mua sắm, vui chơi giải trí, các sản phẩm văn hóa, chăm sóc sức khỏe, trải nghiệm nông nghiệp và sản phẩm OCOP cần được kết nối thành những chuỗi giá trị hoàn chỉnh.

Một du khách ở thêm một đêm, ăn thêm một bữa, mua thêm một sản phẩm địa phương hay sử dụng thêm một dịch vụ có thể tạo ra giá trị lớn hơn nhiều so với việc chỉ tăng số lượng khách. Đây là cách để du lịch không chỉ là ngành dịch vụ mà trở thành “đầu kéo” cho bán lẻ và tiêu dùng nội địa.

Ở một góc nhìn khác, ông Lê Trương Hiền Hòa, Phó Giám đốc Sở Du lịch TP. Hồ Chí Minh đặc biệt lưu ý, để phát triển du lịch bền vững cần phải duy trì được môi trường du lịch an toàn, văn minh và chuyên nghiệp. Bất kỳ vụ việc nào liên quan đến mất an ninh trật tự, mất an toàn cho du khách hay các hành vi chèo kéo, gian lận, lừa đảo... đều có thể làm suy giảm niềm tin của du khách và ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của ngành.

Kích cầu phải đi cùng niềm tin

Những tháng cuối năm thường là thời điểm sức mua tăng mạnh khi bước vào mùa cao điểm mua sắm. Từ mùa tựu trường, các dịp lễ, Tết đến nhu cầu mua sắm cuối năm, thị trường còn nhiều dư địa để tăng trưởng. Nhưng kích cầu không đồng nghĩa với việc cứ giảm giá, khuyến mại là có thể tạo ra tăng trưởng bền vững.

Điều quyết định sức mua vẫn là thu nhập, niềm tin của người tiêu dùng và chất lượng hàng hóa, dịch vụ. Người dân chỉ sẵn sàng chi tiêu khi họ cảm thấy thu nhập đủ an toàn, giá cả hợp lý và quyền lợi được bảo vệ.

Vì vậy, chính sách kích cầu cần hướng vào những lĩnh vực có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cung ứng. Các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, kích cầu du lịch cần được thiết kế theo hướng tạo ra tiêu dùng thực chất thay vì chỉ tạo ra những đợt giảm giá ngắn hạn. Cùng với đó, việc kiểm soát hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng và gian lận thương mại càng trở nên quan trọng.

Sức mua chỉ bền vững khi người tiêu dùng có niềm tin. Nếu thị trường tràn ngập hàng kém chất lượng, doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc sẽ bị cạnh tranh bất bình đẳng, còn người tiêu dùng sẽ có xu hướng thắt chặt chi tiêu.

Một câu hỏi khác cũng cần được đặt ra là "Sức mua tăng nhưng doanh nghiệp Việt hưởng lợi đến đâu?".

PGS-TS. Phùng Thế Đông, chuyên gia kinh tế chia sẻ, nếu dòng tiền tiêu dùng chủ yếu chảy vào những sản phẩm có giá trị gia tăng thấp hoặc hàng hóa phụ thuộc lớn vào nguồn cung bên ngoài, tác động của tiêu dùng đối với sản xuất trong nước sẽ không đạt được như kỳ vọng.

Do đó, cần tăng cường kết nối giữa sản xuất và phân phối, giữa doanh nghiệp với hệ thống bán lẻ, giữa sản phẩm địa phương với du lịch. Những sản phẩm nông nghiệp, thực phẩm chế biến, đặc sản vùng miền, hàng thủ công, sản phẩm OCOP và các sản phẩm có lợi thế của Việt Nam cần được đưa sâu hơn vào hệ thống khách sạn, nhà hàng, điểm du lịch và các kênh bán lẻ hiện đại.

Du lịch cũng có thể trở thành một “kênh bán hàng” đặc biệt. Một sản phẩm được du khách mua tại điểm đến không chỉ tạo doanh thu tại chỗ mà còn có thể mở ra thị trường mới khi khách tiếp tục tìm mua sản phẩm sau chuyến đi thông qua thương mại điện tử.

Một vấn đề khác của thị trường hiện nay là thương mại điện tử và bán hàng đa kênh đang thay đổi nhanh hành vi tiêu dùng. Người mua có nhiều lựa chọn hơn, tiếp cận hàng hóa thuận tiện hơn và dễ dàng so sánh giá. Đây là cơ hội lớn nhưng cũng tạo sức ép không nhỏ đối với doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp chỉ cạnh tranh bằng giá, doanh thu có thể tăng nhưng biên lợi nhuận bị thu hẹp. Khi đó, sức mua tăng chưa chắc đã chuyển hóa thành năng lực đầu tư mới, mở rộng sản xuất hay tạo thêm việc làm.

Doanh nghiệp vì thế cần chuyển từ tư duy “bán được càng nhiều càng tốt” sang “bán được sản phẩm có giá trị cao hơn”. Dữ liệu khách hàng, thanh toán số, cá nhân hóa dịch vụ, logistics và quản trị đa kênh cần được sử dụng để nâng hiệu quả kinh doanh, ông Phùng Thế Đông cho biết thêm.

Đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chuyển đổi số không nên được hiểu đơn giản là mở thêm một gian hàng trực tuyến. Quan trọng hơn là sử dụng công nghệ để hiểu khách hàng, giảm chi phí, kiểm soát tồn kho và nâng năng suất.

Mức tăng 13,1% trong 7 tháng là một tín hiệu tích cực. Nhưng con số này mới chỉ phản ánh quy mô tăng trưởng của tiêu dùng, chưa nói hết về chất lượng của tăng trưởng.

Trong những tháng cuối năm, mục tiêu cần hướng tới là một vòng tròn tích cực: người dân có thu nhập và niềm tin để chi tiêu; doanh nghiệp cung cấp hàng hóa, dịch vụ tốt hơn; du lịch kéo thêm dòng tiền vào thị trường; bán lẻ và thương mại điện tử mở rộng đầu ra; sản xuất trong nước hưởng lợi từ sức mua; từ đó tạo thêm việc làm và thu nhập.

Với quy mô thị trường gần 100 triệu dân, đây là một lợi thế mà không phải nền kinh tế nào cũng có. Nếu khai thác tốt, tiêu dùng nội địa sẽ không chỉ là nơi hấp thụ hàng hóa, mà có thể trở thành một động lực tăng trưởng độc lập, giúp nền kinh tế giảm bớt sự phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài.