Bluechip trở lại 'ghế lái', dòng tiền đầu cơ bắt đầu hạ nhiệt

Từ mức đỉnh 1.902 điểm hồi tháng 1/2026 đến đáy 1.591 điểm hồi tháng 3/2026, chỉ số VN-Index đã chiết khấu khoảng 16% (tương ứng với nhóm VN30). Nhóm cổ phiếu vừa và nhỏ còn chiết khấu mạnh hơn, lần lượt ở mức 23% và 41%.

Khi Bluechip lấy lại vai trò dẫn dắt

Có thể thấy, các cổ phiếu thuộc rổ VN30 liên tục duy trì trạng thái tích cực, với thanh khoản cải thiện đáng kể so với giai đoạn trước. Không chỉ ngân hàng, nhóm cổ phiếu đầu ngành (Bluchip) ở nhiều lĩnh vực khác cũng bắt đầu hút tiền trở lại khi nhà đầu tư ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững chắc và triển vọng tăng trưởng ổn định.

Các mã vốn hóa lớn đang dần lấy lại vai trò dẫn dắt chỉ số, trong khi nhiều cổ phiếu midcap và penny bắt đầu suy yếu.

Giới phân tích cho rằng sự dịch chuyển này phản ánh tâm lý thận trọng đang quay lại trên thị trường sau giai đoạn đầu cơ mạnh ở nhóm vốn hóa nhỏ. Khi mặt bằng giá nhiều cổ phiếu penny đã tăng cao trong thời gian ngắn, rủi ro điều chỉnh trở nên lớn hơn. Nhà đầu tư có xu hướng chuyển sang các mã có tính an toàn cao hơn, thanh khoản tốt hơn và được hưởng lợi trực tiếp từ triển vọng phục hồi kinh tế cũng như chu kỳ tăng trưởng lợi nhuận.

Một yếu tố quan trọng khác là sự quay lại của dòng vốn tổ chức. Trong bối cảnh nhiều quỹ đầu tư cơ cấu danh mục cho giai đoạn cuối năm, các cổ phiếu vốn hóa lớn thường là lựa chọn ưu tiên nhờ khả năng hấp thụ dòng tiền mạnh và mức độ minh bạch cao hơn. Điều này giúp nhóm bluechip duy trì được sức bật ngay cả khi thị trường xuất hiện rung lắc.

Đáng chú ý, nhóm ngân hàng tiếp tục giữ vai trò “xương sống” của thị trường. Hàng loạt cổ phiếu ngân hàng lớn ghi nhận mức tăng tích cực nhờ kỳ vọng tăng trưởng tín dụng cải thiện, mặt bằng lãi suất duy trì thấp và chất lượng tài sản ổn định hơn so với lo ngại trước đó. Bên cạnh đó, thông tin liên quan đến đẩy mạnh đầu tư công, thúc đẩy giải ngân hạ tầng cũng hỗ trợ cho nhóm xây dựng, vật liệu và bất động sản khu công nghiệp.

Chiều ngược lại, dòng tiền đầu cơ có dấu hiệu suy giảm rõ rệt. Nhiều mã từng tăng mạnh nhờ hiệu ứng thị trường hoặc câu chuyện riêng bắt đầu chịu áp lực bán lớn. Không ít cổ phiếu giảm sâu chỉ sau vài phiên giao dịch khi lực cầu không còn đủ mạnh để hấp thụ lượng hàng chốt lời. Thanh khoản ở nhóm này cũng suy yếu đáng kể, cho thấy tâm lý nhà đầu tư đã trở nên thận trọng hơn.

Theo các chuyên gia, việc dòng tiền quay lại nhóm vốn hóa lớn là tín hiệu tích cực về chất lượng tăng trưởng của thị trường. Thay vì phụ thuộc vào các nhịp tăng mang tính đầu cơ ngắn hạn, thị trường đang có xu hướng vận động dựa trên kỳ vọng lợi nhuận và nền tảng cơ bản của doanh nghiệp. Đây cũng là điều kiện cần để VN-Index duy trì xu hướng tăng bền vững trong trung và dài hạn.

Ông Nguyễn Minh Hoàng, Trưởng phòng Phân tích của VFS nhận định, thị trường hiện không còn bước vào giai đoạn “tiền rẻ” đại trà như các chu kỳ trước. Dư địa nới lỏng tiền tệ đang thu hẹp khi tăng trưởng tín dụng ở mức cao, mặt bằng lãi suất có xu hướng nhích lên trong bối cảnh dư nợ tín dụng đã vượt huy động.

"Điều này đồng nghĩa dòng tiền sẽ có xu hướng chọn lọc hơn, tập trung vào những doanh nghiệp có năng lực tăng trưởng thực chất thay vì lan tỏa đồng đều trên diện rộng”, ông Hoàng nhận định.

Áp lực gia tăng với nhóm vốn hóa vừa và nhỏ

Sự thay đổi cấu trúc dòng tiền cũng khiến nhóm vốn hóa vừa và nhỏ đối mặt với nhiều áp lực hơn. Sau thời gian dài thu hút dòng tiền đầu cơ nhờ biên độ tăng mạnh và khả năng sinh lời nhanh, nhiều cổ phiếu midcap và penny đang bước vào giai đoạn điều chỉnh. Áp lực bán gia tăng khi nhà đầu tư ngắn hạn đồng loạt hiện thực hóa lợi nhuận, trong khi dòng tiền mới không còn mạnh như trước.

Thực tế cho thấy nhiều cổ phiếu vốn hóa nhỏ đã tăng hàng chục, thậm chí hàng trăm phần trăm chỉ trong vài tháng. Đà tăng quá nhanh khiến định giá bị đẩy lên cao, vượt xa nền tảng cơ bản của doanh nghiệp. Khi thị trường xuất hiện rung lắc hoặc tâm lý thận trọng gia tăng, nhóm cổ phiếu này thường là đối tượng bị bán mạnh đầu tiên.

Không ít doanh nghiệp vốn hóa nhỏ hiện vẫn đối mặt với khó khăn về dòng tiền, hiệu quả kinh doanh suy giảm hoặc áp lực nợ vay lớn. Trong giai đoạn dòng tiền đầu cơ dồi dào, những yếu tố này phần nào bị bỏ qua. Tuy nhiên, khi khẩu vị rủi ro giảm xuống, nhà đầu tư bắt đầu quay lại đánh giá kỹ hơn về chất lượng tài sản, lợi nhuận và triển vọng tăng trưởng thực tế của doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý là thanh khoản của nhóm vốn hóa nhỏ đang có dấu hiệu co hẹp. Giá trị giao dịch ở nhiều mã giảm mạnh so với giai đoạn cao điểm, cho thấy lực cầu suy yếu rõ rệt. Điều này làm gia tăng rủi ro cho nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu đầu cơ, bởi khả năng thoát hàng sẽ khó khăn hơn khi thị trường đảo chiều.

Giới chuyên môn đánh giá, xu hướng hiện tại có thể còn kéo dài trong thời gian tới nếu môi trường vĩ mô tiếp tục ổn định và kỳ vọng nâng hạng thị trường được củng cố. Khi đó, các cổ phiếu bluechip sẽ là nhóm hưởng lợi trực tiếp nhờ khả năng thu hút dòng vốn ngoại và đáp ứng tiêu chí của các quỹ đầu tư lớn.

Dù vậy, điều này không đồng nghĩa toàn bộ nhóm vốn hóa vừa và nhỏ sẽ mất cơ hội. Thị trường vẫn sẽ xuất hiện những cổ phiếu riêng lẻ có câu chuyện tăng trưởng tích cực, đặc biệt ở các ngành được hưởng lợi từ đầu tư công, xuất khẩu phục hồi hoặc tiêu dùng nội địa tăng tốc. Tuy nhiên, sự chọn lọc sẽ khắt khe hơn nhiều so với giai đoạn trước.

Theo bà Đỗ Hồng Vân, Trưởng phòng Phân tích Dữ liệu, Khối Dịch vụ Thông tin Tài chính, FiinGroup, nếu loại bỏ ảnh hưởng từ các doanh nghiệp như VHM, BSR, HPG hay VPL, tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường chỉ còn khoảng 15,4%, thấp hơn đáng kể so với mức công bố 38,4%. Điều này phản ánh dòng tiền hiện chủ yếu tập trung vào một số nhóm ngành và doanh nghiệp đầu ngành.

“Nhóm vốn hóa lớn nhiều khả năng sẽ quay trở lại vai trò dẫn dắt thị trường nhờ động lực từ ngân hàng, thép và hệ sinh thái Vingroup. Ngược lại, nhóm vốn hóa vừa và nhỏ có thể đối mặt nhiều áp lực hơn trong bối cảnh chi phí vốn gia tăng, lãi suất có xu hướng tăng trở lại và sức cầu phục hồi chậm hơn kỳ vọng”, bà Đỗ Hồng Vân nói.

Sự dịch chuyển của dòng tiền từ nhóm đầu cơ sang các doanh nghiệp đầu ngành cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn chọn lọc hơn, nơi tăng trưởng lợi nhuận và chất lượng tài sản dần trở thành yếu tố quyết định thay cho tâm lý “đánh nhanh thắng nhanh” của giai đoạn trước.