Bổ sung nhiều cơ chế ưu đãi vượt trội để thu hút dòng vốn mới

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Bổ sung 4 hình thức hỗ trợ đầu tư mới và cơ chế ưu đãi vượt trội

Bộ trưởng cho biết Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư nhằm hoàn thiện đồng bộ, thống nhất hệ thống pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo cao, kịp thời tháo gỡ chồng chéo, mâu thuẫn, điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện.

Tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định, nhất quán, phù hợp với thông lệ quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực và toàn cầu, phấn đấu môi trường đầu tư của Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới vào năm 2028.

Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước theo hướng phân cấp, phân quyền rõ ràng đi đôi với tăng cường điều phối quốc gia, liên kết vùng, thanh tra, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Dự thảo Luật gồm 3 Điều, tập trung vào 4 nhóm nội dung cơ bản nhằm hoàn thiện chính sách đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Thứ nhất, hoàn thiện quy định về ngành, nghề và điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài nhằm mở rộng việc tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Theo đó, rà soát, mở rộng việc tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo lộ trình phù hợp trên cơ sở đánh giá đầy đủ, toàn diện các tác động, bảo đảm công khai, minh bạch, áp dụng thống nhất, không phân biệt đối xử giữa các nhà đầu tư. Nâng cao khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài, đẩy nhanh lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán trên cơ sở cải cách thực chất về khả năng tiếp cận thị trường; đồng thời, khắc phục hạn chế hiện nay tại danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Ảnh: quochoi.vn

Thứ hai, hoàn thiện quy định về chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư nhằm đổi mới định hướng đầu tư nước ngoài, xây dựng cơ chế ưu đãi vượt trội, cạnh tranh, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số.

Dự thảo Luật bổ sung 4 hình thức hỗ trợ đầu tư mới bao gồm: Hỗ trợ phát triển chuỗi cung ứng; hỗ trợ sản xuất sản phẩm công nghệ cao; hỗ trợ đầu tư tạo tài sản cố định; hỗ trợ hợp tác, liên kết giữa doanh nghiệp với các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ.

Ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt được áp dụng có thời hạn, gắn với cam kết về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo lao động Việt Nam, phát triển nhà cung ứng trong nước và chuyển đổi xanh. Nếu không đáp ứng cam kết, nhà đầu tư có thể bị điều chỉnh hoặc thu hồi ưu đãi, hỗ trợ.

Việc hỗ trợ được thực hiện thông qua Quỹ hỗ trợ đầu tư, căn cứ chi phí hợp lệ thực tế phát sinh trong phạm vi dự toán ngân sách nhà nước Trung ương do Quốc hội quyết định hằng năm. Dự thảo cũng đề xuất cho phép khấu hao nhanh tài sản cố định tại khu công nghiệp sinh thái với mức tối đa bằng 2 lần mức khấu hao theo quy định, đồng thời kéo dài thời gian hoạt động của dự án đầu tư hạ tầng lên tối đa 70 năm.

Thứ ba, hoàn thiện quy định về thủ tục đầu tư để tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Dự thảo mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt đối với một số dự án thuộc ngành, lĩnh vực ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt thực hiện ngoài các khu chức năng tập trung khi đáp ứng điều kiện về đất đai. Các quy định về lựa chọn nhà đầu tư và thủ tục đối với dự án đề nghị Nhà nước giao khu vực biển cũng được hoàn thiện để bảo đảm thống nhất với pháp luật liên quan.

Thứ tư, hoàn thiện quy định nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Dự thảo định hướng phát triển Cổng một cửa đầu tư quốc gia thành nền tảng số thống nhất, kết nối dữ liệu và từng bước thực hiện thủ tục đầu tư trực tuyến toàn trình, giảm thời gian và chi phí tuân thủ.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dự thảo đồng thời phân định trách nhiệm quản lý nhà nước: Bộ Tài chính quản lý nhà nước về khu kinh tế; Bộ Công Thương chủ trì quản lý nhà nước về khu công nghiệp, khu chế xuất. Một số quy định của pháp luật về thi hành án dân sự cũng được đề xuất sửa đổi, bổ sung nhằm bảo đảm tính đồng bộ…

Chính phủ đề xuất Luật này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 31/3/2027.

Quy định rõ tiêu chí ưu đãi, tránh giao quá nhiều cho văn bản dưới luật

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban UBKTTC Phan Văn Mãi cho biết: Đa số ý kiến UBKTTC cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng, nhất là Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và Kết luận số 18-KL/TW, đồng thời tháo gỡ các rào cản, điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách.

Tuy nhiên, do Luật Đầu tư vừa được sửa đổi, bổ sung tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất (tháng 8/2026), một số ý kiến đề nghị Chính phủ thuyết minh đầy đủ, thuyết phục hơn về sự cần thiết của lần sửa đổi này để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Đa số ý kiến UBKTTC cơ bản thống nhất với định hướng mở rộng tiếp cận thị trường, phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, cần cân nhắc kỹ quy định giao Chính phủ “xem xét, quyết định việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường” để bảo đảm tính hợp pháp, tính thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật và không trái với điều ước quốc tế.

Bên cạnh đó, việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, nhất là tác động đối với các ngành, lĩnh vực nhạy cảm và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Về Quỹ hỗ trợ đầu tư và ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, đa số ý kiến Ủy ban KTTC đề nghị giữ quy định hiện hành. Theo đó, Chính phủ báo cáo UBTVQH cho ý kiến trước khi ban hành, nhằm bảo đảm giám sát đối với việc quản lý, sử dụng nguồn tài chính quốc gia, trong bối cảnh Quỹ có quy mô tài chính lớn và phạm vi tác động rộng.

Đối với ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, đa số ý kiến UBKTTC đề nghị làm rõ ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản để xác định dự án được hưởng ưu đãi, hỗ trợ đặc biệt, nhất là các tiêu chí về “tác động lan tỏa”, “tạo động lực phát triển” và đóng góp nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, hạn chế giao quá nhiều nội dung có tính quyết định cho văn bản dưới luật. Đặc biệt, cần làm rõ cơ chế gắn ưu đãi, hỗ trợ với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo cần rà soát mối quan hệ giữa thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) trong việc quyết định ưu đãi, hỗ trợ vượt trội; làm rõ trường hợp nào là vượt thẩm quyền của Chính phủ, giới hạn về nội dung và nguồn lực ngân sách, cũng như căn cứ xác định vấn đề thuộc thẩm quyền của UBTVQH.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị quy định rõ ngay trong Luật phạm vi, tiêu chí và nguyên tắc xác định các trường hợp không phải đấu giá, đấu thầu; hạn chế các quy định dẫn chiếu mở như “theo quy định của pháp luật”, tránh mở rộng phạm vi ngoại lệ tại văn bản dưới luật. Đồng thời, cần rà soát thống nhất với pháp luật về đất đai, đấu thầu và tài nguyên, môi trường biển và hải đảo…

Về điều khoản chuyển tiếp, đề nghị tiếp tục rà soát để không tạo khoảng trống pháp lý và không ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư./.