Chủ tịch Quốc hội lưu ý kiểm soát chặt cơ chế đặc biệt trong xây dựng pháp luật

Cho ý kiến đối với dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận Chính phủ và cơ quan soạn thảo đã nghiêm túc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo, song cho rằng vẫn còn những vấn đề lớn cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.

Về cơ chế cho phép Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ ban hành văn bản để điều chỉnh quy định của luật, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cần xem xét thận trọng, bảo đảm phù hợp với nguyên tắc hiến định về thẩm quyền lập pháp của Quốc hội. Nếu bổ sung cơ chế đặc biệt, cần thiết kế chặt chẽ, xác định rõ điều kiện áp dụng, tránh ảnh hưởng đến tính ổn định và khả năng dự báo của hệ thống pháp luật.

“Cơ chế đặc biệt là van an toàn, không thể thành lối đi thường xuyên. Ngoại lệ mà thành thông lệ thì kỷ cương lập pháp bị bào mòn”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu

Đối với quy trình xây dựng pháp luật, Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc lược bỏ một số khâu, giảm yêu cầu đánh giá tác động chính sách cần được cân nhắc kỹ.

Trong giai đoạn cấp bách vừa qua, Quốc hội đã cho phép rút gọn một số thủ tục để đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, triển khai chính quyền địa phương hai cấp và phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, với các dự án luật có tác động lớn, cần thực hiện đầy đủ việc đánh giá chính sách, lấy ý kiến chuyên gia, nhà khoa học và các đối tượng chịu tác động.

Đặc biệt, các dự án luật liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân như pháp luật về đất đai, hình sự phải được lấy ý kiến rộng rãi, bảo đảm tính khoa học, khách quan và thực chất. “Rút gọn thủ tục không có nghĩa là rút gọn trách nhiệm”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị quy định rõ tiêu chí áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn; tiếp tục duy trì thẩm định chính sách và nghiên cứu quy trình kết hợp các khâu nhưng phải bảo đảm chất lượng.

Những dự án luật chưa đánh giá đầy đủ tác động, chưa làm rõ đối tượng chịu ảnh hưởng và hệ quả phát sinh cần tiếp tục hoàn thiện, không vì tiến độ mà trình thông qua khi chưa đủ điều kiện. “Không đánh đổi chất lượng để lấy tốc độ”, Chủ tịch Quốc hội khẳng định.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện quy định về giá trị pháp lý của án lệ, tập quán, lẽ công bằng; nguyên tắc ưu tiên áp dụng pháp luật chuyên ngành; mục đích ban hành văn bản; việc hạn chế quyền, đặt ra nghĩa vụ mới và chế tài.

Quy định về đánh giá hiệu quả thi hành pháp luật cũng cần xác định rõ chu kỳ, tiêu chí, công khai kết quả và gắn với trách nhiệm sửa đổi, bổ sung pháp luật.

Thảo luận tại Tổ

Chủ tịch Quốc hội đồng thời yêu cầu rà soát trách nhiệm báo cáo của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước, bảo đảm phù hợp với vị trí hiến định của từng cơ quan; giữ vững tính độc lập, khách quan trong hoạt động tham vấn, thẩm tra chính sách.

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, Chủ tịch Quốc hội cho rằng khi những điểm nghẽn về thể chế cơ bản được tháo gỡ, cần tập trung khắc phục hạn chế trong khâu thực thi.

Khi quy định pháp luật đã rõ ràng, các cơ quan phải chủ động triển khai, không tiếp tục lấy vướng mắc pháp luật làm lý do cho những hạn chế trong tổ chức thực hiện.

“Lần này không nhằm vào làm luật nhanh hơn nữa, mà theo tôi là nhằm vào làm luật tốt hơn, ổn định hơn, đi từ tốt trong văn bản đến tốt trong cuộc sống”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan soạn thảo phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, tiếp thu tối đa ý kiến đại biểu Quốc hội; với những nội dung còn ý kiến khác nhau, cần xây dựng phương án cụ thể, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi trình Quốc hội quyết định.

Đồng thời, việc tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu phải thực chất, làm rõ nội dung nào được tiếp thu, nội dung nào không tiếp thu và lý do cụ thể, tránh tình trạng chỉ ghi nhận ý kiến nhưng vẫn giữ nguyên dự thảo.

“Luật về làm luật phải là đạo luật mẫu mực nhất, chuẩn nhất về thẩm quyền, chặt chẽ về quy trình, rõ trách nhiệm”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đồng thời khẳng định việc nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, ổn định, khả thi, phục vụ phát triển đất nước và lợi ích của Nhân dân.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật

Sáng 23/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Tờ trình dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật, nhấn mạnh mục tiêu thể chế hóa chủ trương của Đảng, khắc phục vướng mắc từ thực tiễn, đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Dự thảo Luật gồm 9 chương, 68 điều, tập trung vào các nội dung: tinh gọn hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL), giảm từ 22 xuống còn 17 hình thức văn bản; đổi mới quy trình xây dựng chính sách, soạn thảo luật, pháp lệnh; cắt giảm khoảng 30% thành phần hồ sơ trong từng giai đoạn; hoàn thiện quy trình thông qua luật, pháp lệnh và cơ chế ban hành văn bản trong trường hợp đặc biệt.

Dự thảo đồng thời hoàn thiện quy định về hiệu lực, nguyên tắc áp dụng VBQPPL, tăng cường trách nhiệm tổ chức thi hành pháp luật, bổ sung cơ chế đánh giá hiệu quả thi hành và phản ứng chính sách nhằm kịp thời phát hiện, xử lý những bất cập phát sinh.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật, đánh giá dự thảo cơ bản phù hợp với chủ trương của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất của hệ thống pháp luật.

Ủy ban nhất trí việc tinh gọn hệ thống VBQPPL, bổ sung quy định về thứ bậc hiệu lực pháp lý và các nguyên tắc xây dựng, ban hành, thi hành pháp luật; đồng thời đề nghị làm rõ nguyên tắc áp dụng khi các văn bản cùng thứ bậc có quy định khác nhau, rà soát các nguyên tắc theo hướng ngắn gọn, khả thi.

Đối với cơ chế giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), Chính phủ ban hành VBQPPL để điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách khi Quốc hội không thể họp, nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục cân nhắc kỹ lưỡng. Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ sự cần thiết, đánh giá tác động và nghiên cứu phương án giao UBTVQH xem xét, quyết định nếu cơ chế này được xác định là cần thiết.