Bộ trưởng Bộ Tài chính: 'Nguyên tắc tính thuế là phải đơn giản và hiệu quả'

Tại phiên thảo luận Tổ của Quốc hội chiều 23/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định có thể thiết kế chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hoạt động cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện, vừa hỗ trợ người dân, vừa bảo đảm tính đơn giản, hiệu quả trong quản lý thuế.

Phân bổ lợi nhuận theo doanh thu để miễn thuế suất ăn trường học, bệnh viện

Trao đổi tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội chiều 23/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh nguyên tắc cơ bản của thuế là khoản đóng góp bắt buộc của tổ chức, cá nhân vào ngân sách nhà nước và không hoàn trả trực tiếp. Do đó, khi thiết kế chính sách thuế, yêu cầu quan trọng là "bảo đảm tính đơn giản, hiệu quả, dễ thực hiện, dễ kiểm tra và dễ giám sát".

Theo Bộ trưởng, hiện nay Việt Nam đang thực hiện cơ chế người nộp thuế tự khai, tự nộp và cơ quan thuế hậu kiểm. Cùng với quá trình chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin, xu hướng quản lý thuế trên thế giới đang tiến tới mức độ cao hơn là ấn định thuế.

Muốn làm được như vậy, cơ quan thuế phải kết nối với cơ sở dữ liệu của người nộp thuế và có thể nắm bắt được giao dịch phát sinh, có thể tính thuế theo từng ngày, từng giờ, từng loại. "Xu hướng là tiến tới là như vậy", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại tổ (Ảnh: Hữu Thắng).

Bộ trưởng cũng làm rõ các ý kiến đại biểu nêu liên quan đến chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ hoạt động cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám chữa bệnh. Đại biểu băn khoăn trường hợp 1 cơ sở vừa cung cấp suất ăn cho bệnh viện, trường học vừa bán thức ăn bình thường.

"Cái quan trọng nhất của chúng ta bây giờ là giá cả hợp lý, đủ dinh dưỡng và đặc biệt là an toàn", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng, thực hiện Nghị quyết số 71, 72 và các chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu phương án miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập từ hoạt động cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện, nhằm giảm bớt gánh nặng cho học sinh, sinh viên, bệnh nhân và người nhà bệnh nhân.

Đối với đề xuất này, Bộ trưởng khẳng định hoàn toàn thực hiện được. Bộ trưởng cho biết trong nguyên tắc kế toán đã có phương pháp tính giá thành từng sản phẩm, cho phép xác định chi phí biến đổi và phân bổ chi phí chung, chi phí cố định. Chẳng hạn, chi phí nguyên liệu như gạo, thịt... có thể tính theo số lượng suất ăn; còn các khoản chi phí quản lý chung, khấu hao, chiếu sáng được phân bổ theo nguyên tắc kế toán.

Trên cơ sở đó, doanh nghiệp có thể xác định giá thành và lợi nhuận của hoạt động cung cấp suất ăn. Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, chính sách thuế cần được thiết kế theo hướng đơn giản, tránh phát sinh chi phí quản lý quá lớn so với hiệu quả thu được.

"Nguyên tắc tính thuế là phải đơn giản và hiệu quả. Nếu chính sách có chi phí cao thì không đáp ứng yêu cầu của thuế là phải hiệu quả", Bộ trưởng phân tích.

Từ yêu cầu này, Bộ Tài chính đang tính toán phương án thu nhập được miễn thuế theo tỉ trọng doanh thu của từng hoạt động, trên cơ sở kê khai của đơn vị.

Bộ trưởng nêu ví dụ, nếu 1 doanh nghiệp có lợi nhuận trong quý là 10 tỷ đồng, trong đó doanh thu từ cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện chiếm 30%, còn doanh thu từ bán thức ăn ra bên ngoài chiếm 70%, thì phần lợi nhuận tương ứng với hoạt động cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh viện được miễn thuế sẽ là 3 tỷ đồng. Phần lợi nhuận còn lại 7 tỷ đồng vẫn thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định thông thường.

Theo Bộ trưởng, cách tính này giúp xác định phần thu nhập được hưởng ưu đãi mà không phải bóc tách quá phức tạp từng khoản chi phí của từng hoạt động. Qua đó, bảo đảm tính khả thi khi triển khai chính sách.

"Tất cả những việc này vừa đảm bảo hỗ trợ cho người yếu thế và vừa đảm bảo an sinh xã hội nói chung", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Giữ vững tăng trưởng, kiểm soát lạm phát để người dân được thụ hưởng

Từ chính sách thuế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề cập đến yêu cầu bảo vệ thu nhập của hộ gia đình trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động. Theo Bộ trưởng, tại Hội nghị Tiến trình Bộ trưởng Tài chính APEC 2026, vấn đề chống xói mòn thu nhập hộ gia đình đã được đưa ra thảo luận, cho thấy đây là mối quan tâm chung của nhiều nền kinh tế.

Bộ trưởng cho rằng, để hỗ trợ thu nhập của người dân, 2 nhiệm vụ quan trọng là duy trì tăng trưởng cao và kiểm soát lạm phát ở mức hợp lý.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, để góp phần kiểm soát mặt bằng giá trong nước, Việt Nam đã triển khai nhiều giải pháp về tài khóa và an sinh xã hội (Ảnh: Hữu Thắng).

Đánh giá về kết quả điều hành kinh tế của Việt Nam, Bộ trưởng bày tỏ tự hào khi nền kinh tế vừa duy trì tăng trưởng cao, vừa kiểm soát được lạm phát. Theo đó, tăng trưởng 9 tháng năm 2026 đạt 9,01%, trong khi lạm phát ở mức hơn 4,52%.

Bộ trưởng cũng dẫn dự báo của Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) về tăng trưởng kinh tế thế giới năm nay khoảng 3,1%, trong khi lạm phát khoảng 4,7% và dự kiến giảm xuống khoảng 4,1% vào năm 2027. Theo Bộ trưởng, biến động giá dầu là một trong những yếu tố tác động đáng kể đến lạm phát toàn cầu.

Để góp phần kiểm soát mặt bằng giá trong nước, Việt Nam đã triển khai nhiều giải pháp về tài khóa và an sinh xã hội.

Trong đó, Bộ trưởng nêu các chính sách giảm thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống 8%; miễn các sắc thuế đối với xăng dầu theo chính sách đang áp dụng, ngoại trừ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng còn ở mức 7%; đồng thời thực hiện chính sách miễn 30% thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh số dưới 10 tỷ đồng.

Theo Bộ trưởng, tổng tác động giảm thu ngân sách từ các chính sách được nêu vào khoảng 240.000 tỷ đồng, bên cạnh khoảng 125.000 tỷ đồng được giãn. Các giải pháp này góp phần hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, giảm áp lực chi phí trong bối cảnh giá cả chịu tác động từ diễn biến bên ngoài.

Bên cạnh chính sách thuế, Việt Nam tiếp tục thực hiện miễn học phí đối với học sinh các trường công lập đến lớp 9, đồng thời khuyến khích các địa phương có điều kiện cung cấp suất ăn miễn phí cho học sinh.

Trong lĩnh vực y tế, Bộ trưởng cho biết chương trình khám sức khỏe định kỳ đang được triển khai trên diện rộng. Theo Bộ trưởng, khoảng 67 triệu người trên tổng số khoảng 110 triệu người dân đã được khám sức khỏe định kỳ. Chính sách bảo hiểm y tế miễn phí cho người nghèo, người cận nghèo và người trên 75 tuổi cũng tiếp tục được thực hiện theo thông tin Bộ trưởng nêu.

Về thu nhập, Bộ trưởng cho biết thu nhập bình quân 9 tháng năm nay đạt khoảng 9,1 triệu đồng, tăng gần 10% so với cùng kỳ. Theo đánh giá của Bộ trưởng, mức tăng này cao hơn tỉ lệ lạm phát, góp phần cải thiện thu nhập thực tế của người lao động.

Khẳng định định hướng điều hành, Bộ trưởng nhấn mạnh: "Đây là những việc mà chúng ta làm và chính là chúng ta theo đuổi để đảm bảo tăng trưởng nhưng người dân phải được thụ hưởng từ tăng trưởng đó".