Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Đẩy mạnh cơ chế đặt hàng theo đầu ra

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn phát biểu thảo luận tại tổ.

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ về tình hình kinh tế - xã hội, chiều 18/10, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn bày tỏ sự nhất trí cao với quyết tâm chính trị trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, phấn đấu đạt mức tăng trưởng hai con số đi đôi với việc kiểm soát lạm phát, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân cũng như bảo đảm an ninh, quốc phòng.

Tuy nhiên, đây là một thách thức rất lớn trong những tháng cuối năm cũng như giai đoạn đến năm 2030. Theo quy luật kinh tế, tăng trưởng cao thường kéo theo áp lực về chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Bài toán đặt ra là vừa phải kiềm chế lạm phát vừa tăng trưởng, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển lâu dài, tránh tình trạng chỉ quan tâm đến tăng trưởng "nóng" trước mắt mà gây ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài của nền kinh tế.

Đề cập đến yếu tố con người trong chiến lược tăng trưởng bền vững và không thâm dụng vốn, Bộ trưởng chỉ ra nghịch lý tại cấp xã: Dù tổng số lượng công chức cấp xã chiếm số đông và việc phân cấp từ các bộ, ngành xuống không quá lớn, nhưng cấp xã vẫn đối mặt với tình trạng quá tải.

Nguyên nhân của thực trạng này đến từ hai yếu tố chính: Số lượng biên chế chưa thực sự phù hợp, có nơi thừa, nơi thiếu, có nơi nguồn vốn đầu tư công lên đến hàng nghìn tỷ đồng nhưng có nơi lại không có; Năng lực đội ngũ nhân lực cần có thời gian thích nghi trong quá trình chuyển đổi. Công tác đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao năng lực là vô cùng cấp thiết.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã được giao nhiệm vụ xây dựng chương trình, tài liệu học tập và bồi dưỡng cho 6 lĩnh vực, đồng thời chuẩn bị nghiệm thu, thành lập các hội đồng phản biện và thẩm định để ban hành. Vấn đề đặt ra là các địa phương có sẵn sàng gắn kết với các trường đại học trên địa bàn để tổ chức đào tạo, bồi dưỡng hiệu quả hay không.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng chỉ ra một mâu thuẫn lớn giữa tình trạng thiếu nhân lực kỹ thuật trầm trọng (làm tăng chi phí đầu tư xây dựng do mức lương trả rất cao) với việc một bộ phận lớn thanh niên vẫn thiếu việc làm. Nguyên nhân chính là do sự gắn kết giữa doanh nghiệp, địa phương với công tác đào tạo chưa thực sự chặt chẽ.

Thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị định quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy tự chủ và cơ chế tài chính: Đưa các trường cao đẳng, trung cấp về địa phương quản lý nhằm giúp các cơ sở đào tạo gắn chặt hơn với nhu cầu thị trường nhân lực của địa phương và doanh nghiệp; Nghị định 179 về học bổng các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt cho nền kinh tế mới và công nghệ cao; Nghị định 334 về tự chủ đại học, giáo dục nghề nghiệp, cơ chế tài chính và đặt hàng theo đầu ra.

Bộ trưởng nhấn mạnh, đặt hàng theo đầu ra là một cơ chế hết sức tiến bộ và hiện đại. Thay vì cách làm truyền thống học xong không gắn với việc làm, cơ chế đặt hàng theo đầu ra (ví dụ như đào tạo nhân lực du lịch tại Hà Nội hay nhân lực công nghệ cao tại Hòa Lạc) sẽ giao nhiệm vụ và trả kinh phí cho các trường đại học, cao đẳng dựa trên việc làm cụ thể mà người học nhận được. Điều này giúp loại bỏ rủi ro, tạo động lực cạnh tranh giữa các cơ sở đào tạo để cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao.

Từ thực tiễn phát triển của Thủ đô Hà Nội – nơi ngành dịch vụ chiếm khoảng hai phần ba tỷ trọng và du lịch gắn liền với sức khỏe, văn hóa, Bộ trưởng chỉ ra rằng chất lượng dịch vụ hiện nay vẫn phụ thuộc vào chất lượng nguồn nhân lực. Do đó, cần chú trọng công tác đào tạo lại đối với cả lực lượng lao động đang làm việc tại các cơ sở kinh doanh vừa và nhỏ, cửa hàng ẩm thực để nâng cao chất lượng dịch vụ chung.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn một lần nữa nhấn mạnh trách nhiệm của các địa phương trong việc thực hiện hiệu quả các chính sách, cơ chế đặt hàng và giao nhiệm vụ đào tạo nhân lực theo đầu ra; Chủ động tạo điều kiện kết nối chặt chẽ các trường đại học, cao đẳng với doanh nghiệp và nhu cầu thực tiễn trên địa bàn. Đây là giải pháp mang lại hiệu quả cao, không tốn kém nhiều nhưng tập trung trực tiếp vào con người, vừa tạo việc làm vừa nâng cao giá trị gia tăng trong nền kinh tế, đảm bảo phát triển bền vững.