Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh: Bản quyền là 'mấu chốt' trong phát triển công nghiệp văn hóa
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền là vấn đề quan trọng, mấu chốt trong phát triển công nghiệp văn hóa. Đây là chính sách cốt lõi của luật nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận công cụ sáng tạo cho người dân, nhất là đối tượng hạn chế về nguồn lực, công nghệ, thị trường.
Sáng 10/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về các dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo, Luật Báo chí.
Tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, chỉnh lý theo hướng bao quát đầy đủ các hoạt động và chủ thể tham gia phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời làm rõ vai trò kiến tạo dẫn dắt, hỗ trợ của nhà nước.
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh. Ảnh: Như Ý.
Chính phủ sẽ xây dựng Luật Bản quyền
Bộ trưởng nhấn mạnh các chính sách về thuế, tín dụng đất đai, hợp tác công tư, khai thác sử dụng tài sản công được thiết kế để huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư, đồng thời có chính sách ưu đãi đối với các sản phẩm có giá trị bản sắc văn hóa Việt Nam và sản phẩm trọng điểm.
Theo Bộ trưởng, bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền là vấn đề quan trọng, mấu chốt trong phát triển công nghiệp văn hóa. Đây là chính sách cốt lõi của luật, nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận công cụ sáng tạo cho người dân, nhất là đối tượng hạn chế về nguồn lực, công nghệ, thị trường.
Bộ trưởng cho rằng đặc trưng của công nghiệp văn hóa Việt Nam là sáng tạo cộng đồng và luật sẽ hỗ trợ cho năng lực sáng tạo của nhân dân thông qua công nghệ do nhà nước cung cấp, góp phần bảo vệ quyền tác giả và các quyền liên quan.
Cùng với Luật Sở hữu trí tuệ, bà Thanh cho biết, Chính phủ sẽ xây dựng Luật Bản quyền trong giai đoạn 2027-2028. Đây sẽ là cơ sở rất quan trọng để cụ thể hóa vấn đề bảo vệ sở hữu trí tuệ, bản quyền chặt chẽ, đúng quy định.
Đề xuất lập sàn giao dịch ý tưởng tiềm năng
Phát biểu thảo luận trước đó, đại biểu Lê Thị Thúy Sen (Hưng Yên) dẫn chứng từ giá trị thương hiệu bộ truyện Harry Potter khoảng 25 tỷ USD và tài sản cá nhân của tác giả khoảng 1,2 tỷ USD.
Theo bà, số tiền khổng lồ đó được hình thành từ việc nhà xuất bản Bloomsbury mua quyền xuất bản cuốn đầu với khoản tạm ứng 1.500 bảng Anh. Sau đó Hội đồng nghệ thuật Scotland cấp 8000 bảng Anh để JK Rowling có điều kiện hoàn thành cuốn thứ 2.
Bộ sách tiếp tục phát triển thành phim, trò chơi, công viên và nhiều sản phẩm thương mại khác và trở thành thương hiệu quốc gia.
Đại biểu Lê Thị Thúy Sen. Ảnh: Như Ý.
“Một câu hỏi ngược lại nếu không có sự đầu tư để tác giả tiếp tục phát triển ý tưởng, biết đâu có lẽ không có truyện Harry Potter tập 2 vì đó không chỉ là giá trị vật chất mà còn có ý nghĩa động viên tinh thần cho tác giả cống hiến”, nữ đại biểu là tác giả các ấn phẩm về giáo dục tài chính, tiền tệ cho hay.
Từ phân tích trên, theo bà Sen, tại điểm 4 điều 2 về chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa, cần bổ sung công đoạn phát hiện, đầu tư ý tưởng tiềm năng có khả năng phát triển thành sản phẩm và tại điểm 4, điều 4 cần bổ sung quy định “phát triển thị trường ý tưởng tiềm năng”.
Về thử nghiệm có kiểm soát trong ngành công nghiệp văn hóa (điều 9), theo đại biểu, cần bổ sung phạm vi thử nghiệm bao gồm cả công đoạn phát hiện, đầu tư ý tưởng tiềm năng thành sản phẩm văn hóa. Đây được coi là hình thức đầu tư mạo hiểm và chấp nhận rủi ro.
Bên cạnh đó, nữ đại biểu cũng đề nghị bổ sung thành lập sàn giao dịch ý tưởng tiềm năng và thành lập Quỹ đầu tư phát triển ý tưởng tiềm năng thành sản phẩm, thúc đẩy sự tham gia của tư nhân và thu hút đầu tư quốc tế.
Ngoài ra, đại biểu cũng đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quy định rõ hơn cơ chế để thu hút nguồn vốn tư nhân, doanh nghiệp đầu tư cho các công trình văn hóa theo mô hình tư nhân đầu tư - Chuyển giao nhà nước và nhân dân thụ hưởng trên cơ sở những danh mục công trình cần đầu tư do Nhà nước công bố.
Đề cập đến việc bảo vệ trẻ em khi xem phim trên không gian mạng, đại biểu Nguyễn Thị Kim Thoa (Vĩnh Long) cho biết Nghị định 131 của Chính phủ đã quy định biện pháp hỗ trợ của cha mẹ có thể kiểm soát việc xem phim của trẻ. Tuy nhiên, điều bà quan tâm là các biện pháp này đã phát huy hiệu quả hay không và quản lý đến đâu?
Từ đó, bà Thoa đề nghị cụ thể hóa việc thực hiện điều 14 của Nghị định 131, đảm bảo giới hạn độ tuổi được áp dụng kể cả phim do nền tảng đề xuất hoặc tự động phát, cần làm rõ các biện pháp kiểm tra hiệu quả để bảo vệ trẻ em khi xem phim trên không gian mạng.