Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng: Khuyến mại, giảm giá để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Làm rõ cơ chế độc quyền nhà nước trong hoạt động thương mại

Thảo luận tại hội trường sáng 28/10 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, các đại biểu Quốc hội cơ bản đồng tình với quy định Nhà nước thực hiện độc quyền thương mại đối với một số hàng hóa, dịch vụ hoặc địa bàn nhằm bảo đảm lợi ích quốc gia. Tuy nhiên, các đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế công khai danh mục, rà soát định kỳ và kiểm soát giá, chất lượng để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp).

Tham gia thảo luận tại hội trường, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) cho rằng, việc Nhà nước độc quyền đối với một số hàng hóa, dịch vụ là cần thiết để điều tiết hoạt động kinh tế, giá cả thị trường và những mặt hàng thiết yếu, quan trọng, tránh nguy cơ tư nhân thao túng thị trường.

Đại biểu đề nghị công khai danh mục hàng hóa, dịch vụ thuộc diện độc quyền trên Cổng thông tin điện tử của Chính phủ và chính quyền địa phương để người dân, doanh nghiệp nắm rõ. Đồng thời, cần quan tâm đến giá bán và thực hiện khuyến mại, giảm giá nhằm bảo đảm người tiêu dùng có thể tiếp cận các mặt hàng này.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng), đánh giá quy định công khai danh mục hàng hóa, dịch vụ thuộc phạm vi độc quyền là bước tiến quan trọng, bởi độc quyền có tác động trực tiếp đến quyền tự do kinh doanh, khả năng gia nhập thị trường và lựa chọn của người tiêu dùng.

Để quy định được thực hiện hiệu quả, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế rà soát định kỳ, căn cứ xác lập độc quyền, phạm vi và thời hạn áp dụng, điều kiện tiếp tục duy trì cũng như cơ quan chịu trách nhiệm đánh giá. Trường hợp giao doanh nghiệp thực hiện, cần có cơ chế lựa chọn minh bạch, kiểm soát giá và chất lượng, bảo đảm nghĩa vụ cung ứng và xử lý trách nhiệm khi không đáp ứng yêu cầu.

Đối với lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đại biểu đề nghị việc công khai thông tin phải phù hợp với quy định bảo vệ bí mật nhà nước, đồng thời xác định rõ những nội dung có thể công khai để doanh nghiệp và người dân biết phạm vi hạn chế áp dụng.

Bãi bỏ quy định chồng chéo, bảo đảm quyền lợi doanh nghiệp

Góp ý về việc bãi bỏ các quy định liên quan đến hợp đồng và chế tài thương mại tại khoản 11 Điều 1 dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng, đồng tình với mục tiêu khắc phục sự trùng lặp, mâu thuẫn giữa Luật Thương mại và Bộ luật Dân sự. Tuy nhiên, đại biểu lưu ý việc bãi bỏ đồng loạt các quy định về hợp đồng và toàn bộ Chương VII Luật Thương mại có thể làm thay đổi cơ chế phân bổ quyền, nghĩa vụ và rủi ro giữa các bên trong giao dịch.

Đại biểu dẫn quy định tại Điều 301 Luật Thương mại, theo đó mức phạt vi phạm hợp đồng không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm. Trong khi đó, Bộ luật Dân sự tôn trọng thỏa thuận của các bên, trừ trường hợp luật liên quan có quy định khác. Theo đại biểu, việc bỏ giới hạn này có thể mở rộng quyền tự do thỏa thuận nhưng cũng khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp bất lợi khi đàm phán với đối tác lớn.

Đại biểu cũng cho rằng các quy định về tạm ngừng, đình chỉ, hủy bỏ hợp đồng đã được áp dụng tương đối ổn định. Nếu bãi bỏ khi chưa xác định đầy đủ quy định thay thế, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với chi phí giao dịch và rủi ro tranh chấp gia tăng.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát từng chế định, chỉ bãi bỏ những nội dung thực sự trùng lặp; đồng thời cung cấp bảng đối chiếu giữa quy định bị bãi bỏ và quy phạm thay thế, đánh giá tác động đến quyền, nghĩa vụ và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp. Theo đại biểu, việc thống nhất pháp luật cần nâng cao khả năng dự báo của môi trường kinh doanh, không tạo khoảng trống pháp lý hoặc chuyển rủi ro sang phía doanh nghiệp.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng.

Giải trình về nội dung bãi bỏ các quy định liên quan đến hợp đồng và chế tài thương mại, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết khoản 11 Điều 1 dự thảo nhằm khắc phục sự chồng chéo với Bộ luật Dân sự, thống nhất áp dụng pháp luật, giảm chi phí và thủ tục cho người dân. Quy định này cũng nhằm thực hiện Kết luận 09 của Bộ Chính trị về mở rộng không gian thỏa thuận.

Theo Bộ trưởng, đối với các giao dịch tư, Nhà nước sẽ từng bước không can thiệp vào các thỏa thuận giữa các bên.

Liên quan đến hàng hóa, dịch vụ thuộc lĩnh vực Nhà nước độc quyền, Bộ trưởng nhấn mạnh cần quan tâm đến việc khuyến mại, giảm giá để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

“Khuyến mại thì tất nhiên là có khuyến mãi cho người dân. Ví dụ giảm giá, chúng ta khuyến mại bằng nhiều hình thức khác nhau, miễn sao quyền lợi của người tiêu dùng thích ứng với những mặt hàng Nhà nước độc quyền đó, thì người dân đồng tình ủng hộ. Tôi nghĩ rằng, đây là điều rất cần thiết và cũng nên quan tâm. Khuyến mại, giảm giá để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh.