Bộ trưởng Quốc phòng Estonia từ chức sau 'lô đạn pháo vô dụng' cho Ukraine

Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur ngày 2/9 tuyên bố từ chức, sau khi Cơ quan Kiểm toán Quốc gia Estonia công bố những vấn đề trong hoạt động mua sắm trang thiết bị quân sự của Bộ Quốc phòng.

Ông Pevkur cho biết, lãnh đạo phải có trách nhiệm chính trị đối với lĩnh vực mình phụ trách, ngay cả khi bộ trưởng không trực tiếp kiểm đếm từng viên đạn hoặc tham gia đàm phán hợp đồng.

Ông cho rằng những đánh giá của cơ quan kiểm toán đã đặt ra câu hỏi về trách nhiệm chính trị và vì vậy quyết định chuyển giao trách nhiệm của mình cho Thủ tướng.

Bộ trưởng Estonia khẳng định ông rời chức vụ với "niềm tin vững chắc" rằng chính phủ đã đưa ra những quyết định đúng đắn nhằm củng cố năng lực quốc phòng. Ông cũng cho rằng Estonia hiện được bảo vệ tốt hơn trước và kêu gọi tiếp tục duy trì sự hỗ trợ dành cho Ukraine.

Quyết định từ chức được đưa ra vài ngày sau khi cơ quan kiểm toán công bố báo cáo về chi tiêu quốc phòng.

Báo cáo tập trung vào hoạt động mua sắm của Bộ Quốc phòng trong những năm gần đây và làm dấy lên tranh cãi về hợp đồng trị giá 70 triệu euro, tương đương khoảng 81,1 triệu USD.

Năm 2024, Estonia ký thỏa thuận với Datasel S.R.L., một doanh nghiệp đăng ký tại Italy và thuộc sở hữu của công ty Ấn Độ Neco Defense Munitions, để mua đạn pháo cung cấp cho Ukraine. Khoản tiền được lấy từ Cơ chế Hòa bình châu Âu của Liên minh châu Âu (EU).

Trung tâm Đầu tư Quốc phòng Estonia (RKIK) đã chuyển trước hàng triệu euro cho Datasel. Tuy nhiên, doanh nghiệp này liên tục thông báo chậm giao hàng và các lô đạn không được chuyển đến trong nhiều tháng.

Khi lô hàng cuối cùng được giao vào năm 2025, báo Eesti Ekspress đưa tin số đạn pháo có vấn đề và bị đánh giá là "bị lỗi và vô dụng".

Tổng giám đốc RKIK Elmar Vaher cho rằng, giới chức Estonia ngay từ đầu không nên ký hợp đồng với doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm trong lĩnh vực này.

Vụ việc trở thành một phần trong những chỉ trích rộng hơn đối với hoạt động chi tiêu quốc phòng của Estonia. OECD cho biết, ngân sách quân sự của nước này tăng từ 2% GDP năm 2022 lên 3,4% năm 2025. Năm 2026, Estonia nâng mục tiêu chi tiêu quốc phòng lên 5,4% GDP và tăng ngân sách quân sự thêm 42%.

Tallinn cũng cam kết dành hơn 117 triệu USD viện trợ quân sự cho Ukraine trong năm 2026. Trong khi đó, Cơ quan Kiểm toán Quốc gia Estonia cảnh báo khoảng 70 triệu euro có nguy cơ phải lấy từ ngân sách nhà nước, qua đó làm giảm nguồn lực dành cho những khoản chi đã được lên kế hoạch.

Thủ tướng Estonia Kristen Michal dự kiến triệu tập cuộc họp nội các ngày 3/9 để thảo luận về quyết định từ chức của ông Pevkur và những phát hiện trong báo cáo kiểm toán

. Văn phòng Công tố Estonia cũng đã mở cuộc điều tra hình sự liên quan các vấn đề được đề cập trong những báo cáo công bố năm 2025 và 2026.