Bộ Tư pháp tập huấn kỹ năng hỗ trợ người bị thiệt hại thực hiện yêu cầu bồi thường nhà nước

Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ Kế hoạch hoạt động năm 2025 của Dự án Tăng cường pháp luật và tư pháp tại Việt Nam (EU JULE). Chương trình nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếp thực hiện công tác hướng dẫn, hỗ trợ người bị thiệt hại tại địa phương.

Tham dự hội nghị có đại diện lãnh đạo, công chức thuộc Sở Tư pháp, Trung tâm Trợ giúp pháp lý của 4 tỉnh, thành phố gồm TP HCM, Lâm Đồng, Tây Ninh và Đồng Nai. Cùng tham gia còn có đại diện TAND, VKSND, cơ quan Thi hành án dân sự khu vực 11 và công chức tư pháp của một số xã, phường trên địa bàn TP HCM.

Ông Nguyễn Ngọc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước phát biểu tại hội nghị.

Theo chương trình, trong ngày tập huấn thứ nhất, các học viên được giới thiệu các chuyên đề về quy định pháp luật, vai trò và trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong việc hướng dẫn, hỗ trợ người bị thiệt hại thực hiện thủ tục yêu cầu bồi thường nhà nước. Nội dung tập huấn cũng đi sâu vào căn cứ, hình thức, quy trình hướng dẫn, hỗ trợ và việc tiếp nhận, xử lý yêu cầu hướng dẫn, hỗ trợ của người bị thiệt hại. Buổi chiều cùng ngày, học viên tiếp tục được tập huấn về một số quy định chung của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước để phục vụ cho công tác hướng dẫn, hỗ trợ người bị thiệt hại thực hiện thủ tục yêu cầu bồi thường, như: đối tượng được bồi thường, thời hiệu yêu cầu bồi thường, các văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường, phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, các cơ quan có trách nhiệm giải quyết bồi thường trong các lĩnh vực tố tụng, quản lý hành chính và thi hành án. Đây là những nội dung nền tảng, gắn trực tiếp với thực tiễn giải quyết vụ việc tại địa phương. Qua đó, học viên được nâng cao kỹ năng nhận diện, đánh giá tính chất vụ việc và trách nhiệm của các cơ quan trong quá trình giải quyết bồi thường nhà nước.

Bà Nguyễn Thị Long, giảng viên Trường Đại học Luật Hà Nội giảng viên chính tại hội nghị tập huấn.

Trong ngày thứ hai, chương trình tập trung vào các nội dung chuyên sâu như quá trình tiếp nhận, thụ lý hồ sơ yêu cầu bồi thường, xác minh thiệt hại, thương lượng việc bồi thường, kinh phí chi trả, phục hồi danh dự và thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường tại Tòa án. Bên cạnh đó, khóa tập huấn còn dành thời lượng cho các chuyên đề về nguyên tắc, kỹ năng hướng dẫn, hỗ trợ, nhất là đối với các đối tượng yếu thế.

Ngoài phần lý thuyết, hội nghị còn tổ chức thảo luận tình huống, bài tập thực hành, giảng thử và tổng kết, đánh giá cuối khóa. Theo Ban tổ chức, việc tăng cường các nội dung thực hành nhằm giúp học viên nắm chắc quy trình, đồng thời xử lý tốt hơn những tình huống phát sinh trong thực tiễn. Đây cũng là cách tiếp cận thiết thực để nâng cao khả năng áp dụng pháp luật thay vì chỉ dừng ở việc tiếp thu kiến thức chung.

Các chuyên gia tham gia tại hội nghị tập huấn.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Ngọc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, cho biết đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm nâng cao nhận thức pháp luật và năng lực cho đội ngũ công chức tham mưu thực hiện công tác bồi thường nhà nước nói chung, cũng như công tác hỗ trợ, hướng dẫn người bị thiệt hại nói riêng. Theo ông Vũ, chương trình đặc biệt chú trọng đến kỹ năng hỗ trợ các đối tượng yếu thế khi thực hiện thủ tục yêu cầu bồi thường. Đây là nhóm đối tượng thường gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tiếp cận thông tin, chuẩn bị hồ sơ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Ông Nguyễn Ngọc Vũ cho biết, trước ngày 1/7/2025, Bộ Tư pháp có trách nhiệm hỗ trợ người bị thiệt hại thực hiện thủ tục yêu cầu bồi thường, còn UBND cấp tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn, trong đó Sở Tư pháp là cơ quan tham mưu. Nhiệm vụ này được quy định tại Thông tư số 09/2019/TT-BTP ngày 10/12/2019 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp về biện pháp hỗ trợ, hướng dẫn người bị thiệt hại thực hiện thủ tục yêu cầu bồi thường nhà nước.

Tuy nhiên, thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tạo sự chủ động cho địa phương trong thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước, từ ngày 1/7/2025, nhiệm vụ hỗ trợ người bị thiệt hại thực hiện thủ tục yêu cầu bồi thường nhà nước đã được phân quyền cho UBND cấp tỉnh. Nội dung này được quy định tại Nghị định số 121/2025/NĐ-CP ngày 11/6/2025 của Chính phủ về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp. Theo lãnh đạo Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, việc phân quyền không chỉ tạo thuận lợi hơn cho người dân mà còn giúp địa phương chủ động nắm bắt, theo dõi tình hình yêu cầu bồi thường trên địa bàn.

Các học viên tại hội nghị tập huấn.

Lãnh đạo Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước cho biết, qua theo dõi và tiếp nhận thông tin, về cơ bản các địa phương đã nắm được quy định, có kiến thức và kỹ năng nhất định trong thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ, hướng dẫn người bị thiệt hại. Dù vậy, vẫn còn một số địa phương ít phát sinh vụ việc yêu cầu bồi thường nên còn lúng túng, thiếu kinh nghiệm và kỹ năng để thực hiện nhiệm vụ hiệu quả. Bên cạnh đó, việc sắp xếp tổ chức bộ máy trong thời gian qua cũng khiến đội ngũ công chức tham mưu thực hiện công tác bồi thường nhà nước ở nhiều nơi có sự thay đổi, dẫn tới nhu cầu tập huấn, bồi dưỡng càng trở nên cần thiết.

Ông Nguyễn Ngọc Vũ bày tỏ tin tưởng, với sự hỗ trợ của Dự án EU JULE và sự tham gia giảng dạy của TS. Nguyễn Thị Long, giảng viên Trường Đại học Luật Hà Nội, hội nghị sẽ mang lại nhiều kiến thức bổ ích cho học viên. Theo ông, lực lượng tham gia tập huấn lần này còn có thể trở thành giảng viên nguồn, tiếp tục bồi dưỡng kỹ năng cho đội ngũ làm công tác bồi thường nhà nước tại địa phương. Đây được xem là hướng đi quan trọng để mở rộng hiệu quả của chương trình sau khi khóa tập huấn kết thúc.

Học viên tham gia thuyết trình tại hội nghị tập huấn.

Theo tài liệu tập huấn dành cho học viên, chương trình được xây dựng trong khuôn khổ Dự án Tăng cường pháp luật và tư pháp tại Việt Nam (EU JULE) do Liên minh châu Âu tài trợ, với sự phối hợp của Bộ Tư pháp, UNDP và UNICEF. Tài liệu không chỉ trang bị kiến thức pháp luật mà còn chú trọng đến kỹ năng thực hành, xử lý tình huống thực tế trong công tác hướng dẫn, hỗ trợ người bị thiệt hại. Nội dung được thiết kế thành 4 phần lớn, gồm những vấn đề về hướng dẫn, hỗ trợ người bị thiệt hại; các quy định cơ bản của pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; nguyên tắc, kỹ năng hướng dẫn, hỗ trợ; và phần tình huống thực tiễn, bài tập thực hành.

Một điểm đáng chú ý là tài liệu đã hệ thống tương đối đầy đủ cơ sở pháp lý của công tác bồi thường nhà nước, trong đó có Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017, Thông tư số 09/2019/TT-BTP, Nghị định số 121/2025/NĐ-CP cùng các văn bản liên quan. Tài liệu cũng làm rõ vai trò của UBND cấp tỉnh, Sở Tư pháp, TAND, VKSND, Công an và cơ quan thi hành án dân sự trong việc phối hợp hỗ trợ người bị thiệt hại. Ngoài yêu cầu tuân thủ pháp luật, tài liệu còn nhấn mạnh các nguyên tắc kịp thời, chính xác, trung thực, khách quan và kỹ năng lắng nghe, thấu hiểu, cảm thông với người bị thiệt hại, nhất là các đối tượng yếu thế.

Theo Ban tổ chức, việc tập huấn lần này được kỳ vọng sẽ góp phần giúp đội ngũ cán bộ nắm chắc quy trình, nâng cao hiệu quả hỗ trợ, hướng dẫn người bị thiệt hại thực hiện thủ tục yêu cầu bồi thường, qua đó bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thiệt hại trong quá trình thực hiện yêu cầu bồi thường nhà nước. Trong bối cảnh nhiệm vụ này đã được phân quyền mạnh hơn cho địa phương, việc chuẩn hóa kỹ năng và tăng cường năng lực cho đội ngũ thực thi càng trở nên cấp thiết. Hội nghị vì vậy không chỉ mang ý nghĩa bồi dưỡng nghiệp vụ mà còn góp phần củng cố hiệu quả thực thi pháp luật về bồi thường nhà nước trong thực tiễn.

Tiến Dũng