Bỏ việc kỹ sư lương 20 triệu về nối nghiệp làm đèn long phụng ở TP.HCM

Giữa lúc đèn cầy cưới truyền thống, chạm khắc tỉ mỉ tụt lại trong thị trường cạnh tranh khốc liệt, Hoàng Nguyên quyết định bỏ việc kỹ sư, cùng vợ giữ lại ngọn lửa nghề của bố.

Một buổi chiều cuối năm 2024, khi về thăm nhà, Nguyễn Hoàng Nguyên (sinh năm 1999) thấy bố - ông Nguyễn Anh Dũng (sinh năm 1970) - ngồi trầm ngâm bên những khuôn đèn cầy long phụng của xưởng gia đình vì ít đơn hàng. Là nguồn nuôi sống cả nhà nhiều năm qua, đôi đèn truyền thống chạm khắc tỉ mỉ của gia đình dần khó cạnh tranh với những sản phẩm "mì ăn liền" của nước ngoài trên thị trường.

Khi đó, chàng trai TP.HCM nhận ra: nếu mình không về tiếp quản, ngọn lửa nghề của bố hơn 30 năm qua sẽ dừng lại ở thế hệ này. 10 cô chú thợ gắn bó từ thời trẻ cũng sẽ không còn nơi đi làm mỗi sáng. Cùng thời điểm, Nguyên cảm nhận bản thân không thực sự phù hợp với công việc kỹ sư xây dựng đang làm, dù đem lại mức lương khoảng 20 triệu đồng/tháng và có lộ trình thăng tiến rõ ràng.

Kết hợp nhiều yếu tố, Nguyên đưa ra quyết định nghỉ việc, về gìn giữ nghề làm đèn cầy cưới truyền thống của gia đình vào giữa năm 2025.

"Nói không tiếc nuối chút nào thì không đúng, vì mức lương cùng sự ổn định của công việc kỹ sư là thành quả phấn đấu suốt nhiều năm. Nhưng cảm giác đó chỉ xuất hiện rất thoáng qua ở những tháng đầu tiên khi công việc ở xưởng còn bỡ ngỡ. Đến bây giờ, nhìn lại hành trình đã qua, tôi chưa bao giờ hối hận về lựa chọn của mình", Nguyên nói với Tri Thức - Znews.

Vợ chồng cùng nghỉ việc

Khi quyết định nghỉ việc hẳn, Hoàng Nguyên ban đầu không nhận được sự ủng hộ từ chính cha mẹ. Ông Dũng lo nhất vì là người trong nghề, ông hiểu sự vất vả, bấp bênh và cảnh sản phẩm truyền thống đang bị lép vế trên thị trường.

"Vợ chồng tôi chỉ mong con không phải vất vả chân tay", người cha bày tỏ.

Chưa kể, Ngọc Dung (sinh năm 2000), vợ Nguyên, cũng bày tỏ ý định nghỉ việc ngang để cùng chồng dồn tâm sức. Khi đó, cô làm công việc tư vấn pháp lý và cộng tác viên tại tòa án được hơn 2 năm.

Vợ chồng Nguyên cùng nghỉ việc về làm đèn cầy cưới truyền thống.

Sau đó, vợ chồng trẻ ngồi lại nói chuyện chân thành với bố mẹ. Hai người phân tích rõ kế hoạch: không chỉ về làm tay chân đơn thuần, mà sẽ áp dụng tư duy quản lý, cải tiến quy trình và tìm hướng tiếp thị mới cho xưởng.

"Khi thấy được sự quyết tâm, tình yêu nghề và mong muốn giữ lại tâm huyết cho bố cũng như lo cho các cô chú thợ lâu năm, bố mẹ rất xúc động. Bố gật đầu ủng hộ và bắt đầu dốc hết tâm huyết truyền lại từng bí quyết nghề cho hai đứa", Dung kể.

Dù tự tin và đầy tâm huyết, với hai người trẻ đang quen công việc văn phòng, việc chuyển hẳn sang ngồi đúc từng khuôn nến, tô từng họa tiết không phải chuyện dễ. Trước đó, cả hai chỉ dừng ở mức quen thuộc với mùi sáp, biết quy trình nhưng chưa nắm kỹ thuật cốt lõi để làm ra một sản phẩm hoàn chỉnh.

Mỗi cây đèn dù chỉ tốn khoảng 15-20 phút thực hiện, nhưng khâu khó nhất là chạm khắc và đắp nổi họa tiết long phụng, đòi hỏi bàn tay tỉ mỉ và cái "hồn" của nghệ nhân. Hai vợ chồng phải tập luyện rất nhiều mới có thể làm cho đường nét long phụng sống động, uyển chuyển đúng chuẩn truyền thống.

Nguyên mong muốn giữ gìn được công việc đã theo bố 30 năm.

Bên cạnh đó, khi bắt tay vào làm, Nguyên và Dung nhận ra sự khác biệt lớn giữa kỹ thuật hiện đại và nghề thủ công truyền thống. Đó là độ chính xác đo bằng cảm nhận chứ không chỉ có công thức, phụ thuộc rất nhiều vào "cảm giác nghề": canh nhiệt độ sáp quá nóng hoặc quá nguội thì màu nến đều không chuẩn, hoặc sơn, phối màu phải quen tay sơn mới lên đều và nhìn thẩm mỹ.

Song cũng vì vậy, mỗi sản phẩm thủ công này đều là duy nhất, mang dấu ấn riêng của người thợ, "cái hồn" mà mà máy móc không thể thay thế.

Thử thách

Ngoài học nghề, cặp vợ chồng Gen Z còn phải đối mặt với bài toán kinh doanh khi về tiếp quản xưởng làm đèn cầy cưới của gia đình. Đó là áp lực duy trì dòng tiền ổn định để trả lương cho 10 cô chú thợ trong những tháng thấp điểm cưới hỏi, bài toán cạnh tranh gay gắt về giá từ các loại nến công nghiệp nhập khẩu.

Nguyên cho biết so với các sản phẩm nhập nước ngoài, đèn cầy xưởng gia đình anh có giá trung bình rẻ hơn 1/3, các chi tiết cũng được làm sắc nét, cầu kỳ. Song trước đây, bố anh chỉ tập trung vào làm nghề, ít quảng cáo nên không tiếp cận được nhiều tệp khách. Trong khi đó, các cửa hàng nhập nến nước ngoài sớm phát triển mảng bán online và đẩy mạnh quảng cáo. Hiện, một hộp nến bán lẻ ở xưởng gia đình anh có giá 89.000-345.000 đồng tùy loại, đường kính (2,5-5,5 cm) và chiều cao (27-56 cm), nến đặt làm màu riêng tính thêm 30.000 đồng/hộp.

Một trong những kỷ niệm, cũng là bài học, với hai vợ chồng là đợt đầu nhận đơn hàng online giao ngoại tỉnh. Do chưa có kinh nghiệm đóng gói chống sốc cho sản phẩm chạm khắc thủ công, khi hàng đến nơi, họa tiết long phụng bị gãy mẻ, khách buồn và sốt ruột vì hôm sau đã là ngày cưới.

Cặp đèn cầy cưới được làm ra bằng sự tỉ mỉ, tâm huyết của nghệ nhân.

Ngay lập tức, hai người chọn lại cặp đèn đẹp nhất tại xưởng, bọc xốp chống sốc dày gấp 3 lần và gửi hỏa tốc chuyến xe khách sớm nhất trong đêm để kịp giờ cho khách. Xưởng cũng chịu hoàn toàn phí vận chuyển hỏa tốc, kèm theo lời xin lỗi chân thành và tặng thêm một phần quà nhỏ chúc phúc.

"Đó thực sự là một bài học đáng nhớ cho chúng tôi", Nguyên chia sẻ.

Dần dần, khi quen nghề, Dung và Nguyên bắt đầu thực hiện một số cải tiến cho sản phẩm. Cả hai đa dạng hóa kích thước nến để phù hợp từ bàn thờ gia tiên lớn đến các không gian cưới nhỏ gọn, đổi mẫu họa tiết long phụng chạm khắc hiện đại hơn.

Bao bì, diện mạo cũng được thiết kế lại hộp đựng sang trọng, chỉn chu hơn để cặp đèn cầy không chỉ là vật cúng/cưới mà còn là món quà trang trọng, ý nghĩa.

Những thay đổi này đến từ việc hai vợ chồng quan sát nhu cầu của khách hàng trẻ, khi nhiều người chú trọng tính thẩm mỹ, sự tiện lợi, muốn không gian gia tiên tân thời nhưng vẫn giữ nét truyền thống, tinh tế.

"Vợ chồng tôi cũng muốn đưa sản phẩm của bố thoát khỏi hình ảnh đơn điệu ngày xưa, giúp nâng tầm giá trị thương hiệu để sản phẩm đi xa hơn trên thị trường", Dung nói, cho biết những cải tiến nhận được nhiều phản hồi tích cực từ khách hàng, lượng khách hiện cũng tăng khoảng 20% so với thời bố chồng cô còn vận hành.

Bên cạnh đó, vợ chồng trẻ cũng quảng bá mạnh sản phẩm trên mạng xã hội, mở bán qua các kênh mới. Riêng mảng online khiến nguồn thu cải thiện hơn trước khoảng 10%, giúp xưởng bớt bị phụ thuộc vào mối buôn truyền thống và bảo đảm việc làm đều cho thợ.

Xưởng đèn cầy của gia đình Nguyên dần đi vào ổn định sau khi vợ chồng anh tiếp quản.

Cặp vợ chồng trẻ tâm sự tiếp nối nghề của bố không đơn thuần là giữ lại một công việc hay kế sinh nhai, mà đó là giữ lại một phần ký ức, tâm huyết của gia đình và một nét đẹp văn hóa. Với riêng Nguyên, sự ổn định bây giờ không còn nằm ở một con số tiền lương cố định hàng tháng, mà là sự an yên trong tâm hồn và niềm tự hào khi thắp sáng lại một nét nghề truyền thống.

Trong tương lai, cả hai muốn phát triển xưởng theo mô hình doanh nghiệp di sản/thương hiệu thủ công bản địa, theo đó vừa duy trì sản xuất đôi đèn long phụng chuẩn truyền thống, vừa ứng dụng truyền thông để đưa sản phẩm trở thành một nét đẹp văn hóa không thể thiếu trong đám cưới Việt hiện đại.

Đặc biệt, Nguyên và Dung đều muốn truyền nghề lại cho thế hệ tiếp theo, có thể là con cái hoặc những bạn trẻ thực sự yêu, trân trọng văn hóa dân tộc.

"Điều đầu tiên chúng tôi muốn dạy họ không phải là kỹ thuật pha sáp hay đắp nổi long phụng, mà là sự chỉn chu và lòng kính ngưỡng với nghề. Bởi vì cặp đèn cưới không chỉ thắp sáng, mà còn mang lời chúc phúc cả đời cho một gia đình mới, phải làm bằng cả cái tâm thì sản phẩm mới có 'hồn'", Dung bày tỏ.

Nhìn lại hành trình tiếp quản nghề của con trai và con dâu, ông Dũng bày tỏ sự tự hào và hạnh phúc với những gì hai con đã làm được. Nhường chỗ cho những lo lắng ban đầu, ông hiện có thể tạm yên tâm khi diện mạo xưởng đèn cầy thay đổi từng ngày. Khi truyền nghề, ông Dũng cũng bất ngờ khi thấy Nguyên tiếp thu khá nhanh và có tư duy tốt. Trong khi đó, Dung thể hiện năng khiếu thẩm mỹ cùng sự nhanh nhạy, khéo léo khi giao tiếp với khách hàng.

"Tôi mừng vì hai con đã dần giữ được cái nghề tôi theo từ năm 19 tuổi. Mong rằng các con sẽ tiếp tục phát huy, phát triển thêm xưởng đèn cầy", ông chia sẻ.

Đèn cầy (nến) cưới truyền thống chạm khắc thủ công là sản phẩm mang đậm nét văn hóa tâm linh và nghi lễ truyền thống, phổ biến ở các tỉnh thành miền Nam. Còn gọi là đèn long phụng (rồng phụng), sản phẩm này được dùng trong nghi thức lễ gia tiên ngày cưới hỏi. Đôi đèn chạm hình rồng và phụng tượng trưng cho sự hòa hợp âm dương, mong ước cho cô dâu chú rể gắn kết bền chặt và hạnh phúc trọn đời.