Bộ Xây dựng đề xuất truy xuất nguồn gốc bắt buộc với 9 nhóm vật liệu xây dựng

Bổ sung quy định truy xuất nguồn gốc bắt buộc đối với 9 nhóm vật liệu xây dựng

Theo Công văn số 18285/BXD-KHCNMT&VLXD ngày 12/11, Bộ Xây dựng cho biết, đang xây dựng dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 41/2026/TT-BXD ngày 26/6/2026 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Dự thảo thông tư cụ thể hóa danh mục và lộ trình truy xuất nguồn gốc bắt buộc (Ảnh minh họa).

Dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định về định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng theo Nghị định số 372/2026/NĐ-CP ngày 29/9/2026 của Chính phủ quy định về hoạt động định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa, trên cơ sở phân nhóm rủi ro đã được quy định tại Thông tư số 41/2026/TT-BXD.

Theo Bộ Xây dựng, Thông tư số 41/2026/TT-BXD đã quy định về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng theo mức độ rủi ro. 

Tuy nhiên, các quy định về danh mục áp dụng truy xuất nguồn gốc bắt buộc, đơn vị truy xuất, sự kiện trọng yếu và giấy tờ, dữ liệu chuyên ngành cần liên kết chưa được cụ thể hóa đầy đủ theo cơ chế mới.

Việc sửa đổi, bổ sung nhằm tăng cường minh bạch thông tin, hỗ trợ quản lý chất lượng, hậu kiểm, cảnh báo và thu hồi hàng hóa theo lô/mẻ; đồng thời tận dụng dữ liệu và hệ thống đã có, tránh phát sinh thủ tục và yêu cầu kê khai trùng lặp.

Về phạm vi điều chỉnh, dự thảo sửa đổi khoản 2 Điều 4, bổ sung Điều 5a về truy xuất nguồn gốc; bổ sung Phụ lục V về danh mục, đơn vị và lộ trình truy xuất bắt buộc đối với 9 nhóm sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng có mức độ rủi ro cao; bổ sung Phụ lục VI về sự kiện trọng yếu và giấy tờ, dữ liệu chuyên ngành cần liên kết.

Đối với sản phẩm, hàng hóa thuộc nhóm rủi ro trung bình và thấp, dự thảo khuyến khích thực hiện tự nguyện, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. 

Việc truy xuất nguồn gốc không thay thế yêu cầu thử nghiệm, chứng nhận, công bố hợp quy, kiểm tra chất lượng hoặc nghiệm thu theo pháp luật liên quan.

Dự thảo xác định đơn vị truy xuất theo tính chất sản phẩm như lô/mẻ, đợt xuất kho, chuyến hàng hoặc kiện sản phẩm, phù hợp với vật liệu rời, phụ phẩm công nghiệp và sản phẩm đóng kiện.

Việc chia tách, phối trộn hoặc chuyển giao hàng hóa cần bảo đảm khả năng nhận diện lô hàng gốc, chủ thể có liên quan và phạm vi hàng hóa khi cảnh báo, thu hồi.

Lộ trình trong hồ sơ dự thảo được phân kỳ theo các mốc năm 2028 - 2029, tùy nhóm sản phẩm. Đây là các mốc đề xuất trong dự thảo, tiếp tục được rà soát về khả năng kết nối dữ liệu, năng lực thực hiện và chi phí tuân thủ trước khi ban hành.

Kế thừa dữ liệu, không phát sinh thủ tục hành chính riêng

Một nội dung đáng chú ý của dự thảo là quy định sử dụng, kế thừa thông tin, hồ sơ chất lượng, hệ thống truy xuất và mã định danh được tạo lập hợp pháp; không yêu cầu kê khai lại dữ liệu đã được kết nối, chia sẻ hợp pháp. 

Đồng thời, không thiết lập thủ tục hành chính riêng về đăng ký, cấp hoặc xác nhận mã truy xuất nguồn gốc.

Giấy chứng nhận hợp quy, phiếu kết quả thử nghiệm, hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu và hồ sơ môi trường chỉ được liên kết khi pháp luật hiện hành có quy định tương ứng. 

Dữ liệu truy xuất được sử dụng hỗ trợ nhận diện và kiểm soát nguồn gốc nhưng không phải là chứng nhận chất lượng sản phẩm.

Về quy định chuyển tiếp, dự thảo kế thừa dữ liệu truy xuất, hệ thống và mã số, mã vạch được tạo lập hợp pháp trước thời điểm Thông tư có hiệu lực. 

Đối với sản phẩm, hàng hóa đã sản xuất hoặc nhập khẩu hợp pháp trước thời điểm bắt buộc áp dụng truy xuất nguồn gốc, dự thảo không đặt nghĩa vụ khai báo mới theo hướng hồi tố.

Việc ban hành Thông tư dự kiến hỗ trợ cơ quan quản lý trong hoạt động thanh tra, hậu kiểm, khoanh vùng lô hàng cần cảnh báo hoặc thu hồi; giúp doanh nghiệp và người sử dụng tiếp cận thông tin rõ ràng hơn. 

Tuy nhiên, việc số hóa và kết nối dữ liệu có thể phát sinh chi phí, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vật liệu rời. Các yếu tố này tiếp tục được đánh giá trong hồ sơ dự thảo.

Nhằm bảo đảm hiệu quả truyền thông chính sách trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, các ý kiến góp ý tiếp nhận qua Cổng thông tin điện tử sẽ được chuyển đến Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng để nghiên cứu, tổng hợp, hoàn thiện dự thảo Thông tư trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành.