Bỗng hôm nay nghe mùa thu mới gọi

Và, vẫn chưa quên, làm sao quên được cơ chứ Mây của ta, trời thắm của ta… Thơ Tố Hữu đấy, tôi vẫn còn nhớ những câu thơ đầy xúc động về Tổ quốc của ông, luôn dạt dào yêu thương và rạo rực lòng người. Vẫn thế, trong mùa thu đầu tiên của Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ của dân tộc, tôi lại muốn đọc lên những câu thơ này: Bỗng hôm nay nghe mùa thu mới gọi/ Bao nhiêu vui chất chứa bấy nhiêu ngày/ Ùa cả dậy, vui tràn đầy chói lọi/ Những trái tim, những ánh mắt, bàn tay…

Những ngày tháng Tám sôi sục ở Thủ đô Hà Nội. Cách mạng Tháng Tám mở ra một thời đại mới ở Việt Nam, thời đại Nhân dân Việt Nam làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh của chính mình. Ảnh: Tư liệu TTXVN.

Ký ức lại ùa về. Ngay từ thời bé, bài học lịch sử của thầy cô giảng trong tầm bom giặc cho tôi hiểu về mùa thu Cách mạng và ngày khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Cuộc Cách mạng Tháng Tám bùng nổ năm 1945, Bắc Trung Nam khắp ba miền / Đứng lên khởi nghĩa chính quyền về tay (thơ Tố Hữu). Thời ấy, tất nhiên là tôi chưa sinh ra và ngay cả bố mẹ tôi cũng chưa bước vào tuổi thanh xuân. Bà nội tôi chấm nước mắt nhắc lại nạn đói kinh hoàng mùa xuân Ất Dậu 1945. Đến cám và rau dại cũng chẳng đủ để lót lòng. Bao người dân Việt sống ngoi ngóp trong bùn.

Từ những Tắt đèn, Bước đường cùng… được học trong nhà trường, tôi hình dung ra đất nước thời lầm than trong xích xiềng thực dân tàn bạo và phong kiến hèn nhát. Cũng vì thế mà chúng tôi đã hào hứng với những ngày vui bất tuyệt của non sông khi mình chưa tượng hình trong vũ trụ. Không thể không tự hào nhắc tới bản Tuyên ngôn Độc lập Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc trước quốc dân đồng bào vào sáng mùa thu mùng 2 tháng 9 năm 1945 như sự tiếp nối những áng hùng văn khẳng định chủ quyền và khai quốc độc lập như Nam quốc sơn hà thời Lý, Bình Ngô đại cáo thời Lê…

Chẳng ngẫu nhiên chút nào khi mở đầu bản Tuyên ngôn Độc lập lịch sử và bất hủ mùa thu năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trích dẫn tuyên ngôn của Mỹ và Pháp. Dân tộc Việt Nam xứng đáng được bình đẳng với mọi dân tộc khác trên thế giới. Người dân Việt Nam xứng đáng được sống hạnh phúc như mọi người khác trên hành tinh. Độc lập, tự do của đất nước gắn với no ấm hạnh phúc của Nhân dân. Yêu nước, thương dân là canh cánh không vơi trong cuộc đời Bác. Đấy chính là cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh. Khi Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh trong lao ngục tối tăm, lúc Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ/ Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà ở chiến khu Việt Bắc…, Bác của chúng ta là thế đó, sâu nặng lòng yêu nước, thương dân.

Thấm thía lịch sử phải bằng những suy xét bình tĩnh và công tâm. Trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (ngày 3/2/1930) đã có nhiều cuộc khởi nghĩa, phong trào chống thực dân Pháp xâm lược song đều thất bại. Sự khủng hoảng về đường lối giải phóng dân tộc chỉ chấm dứt khi Đảng ta ra đời và Cách mạng Tháng Tám thành công, sự ra đời của nước Việt Nam mới là minh chứng hùng hồn đầu tiên cho điều thiêng liêng đó. Đấy chính là mốc son lịch sử cho một sứ mệnh, là thời điểm đánh dấu kỷ nguyên mới của đất nước: Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Trong biếc trời thu mang trong đó những dự cảm mới mẻ, tốt lành. Dẫu rằng hôm nay, đất nước vẫn còn bộn bề bao nhiêu việc phải làm, cần làm, vẫn còn đấy những lo toan, trăn trở không nhỏ nhưng vị thế Việt Nam hôm nay thật đáng tự hào, hy vọng. Ta đủ niềm tin vào Đảng, vào Dân. Bao giờ cũng vậy, vẫn phải trông lại nghìn xưa, trông tới mai sau, để thấm thía hơn phẩm chất, bản lĩnh con người Việt Nam.

Lúc giông bão, chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo. Giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh. Trong cơn hoạn nạn mới hiểu lòng nhau. Lá lành đùm lá rách. Lá rách ít đùm lá rách nhiều. Lòng dân Việt, thương người như thể thương thân… Chẳng nói đâu xa xôi, qua những đận thiên tai và trong những tháng ngày chống dịch như chống giặc mấy năm trước, cái cách đồng bào ta chia sẻ, đùm bọc nhau thật cảm động. Tôi tin dân tộc này sẽ vượt qua được mọi gian nguy, thử thách để đi về phía trước. Phía trước tốt đẹp bắt nguồn từ mấy nghìn năm lịch sử, từ mùa thu Cách mạng có Tân Trào, Hồng Thái, mái đình, cây đa…

Trong những miên man nghĩ về đất nước, tôi không khỏi bâng khuâng nhớ tới miền Kinh Bắc nơi mình đã từng yêu quan họ khi chưa đặt chân tới đây. Và sau đó tôi đã có hơn mười năm gắn bó với mảnh đất trữ tình này. Có phải thế không, trong tư cách là một nhà văn, nhà báo, tôi đã được “bén duyên” cùng Bắc Ninh sau những chuyến đi và gặp gỡ đất và người miền quan họ lừng danh.

Nét duyên quan họ.

Cũng nhờ cái tình Kinh Bắc mà tôi có được “Quan họ chiều nay” Có một lơ thơ lừng danh bởi những vang rền nền nẩy/ từ bao giờ quan họ buộc sông Cầu vào nón thúng chị hai ơi/ tôi mê áo tứ thân từ thuở mười tám tuổi/ mà sao chiều nay mới tới làng Diềm cùng những bài bút ký “Quan họ, người ơi”; “Mộc bản độc nhất vô nhị”; “Yên Thế thấp thoáng bóng xưa”; “Tranh Đông Hồ đâu chỉ là chuyện hôm qua”; “Yên Dũng, đất thơm người lành”; “Tây Yên Tử giữa hai bờ hư thực” và gần đây nhất có “Quan họ Nhà giàn”… Nhưng tôi nghĩ miền đất này vẫn mãi quyến rũ mình bởi những giá trị lịch sử văn hóa vô cùng độc đáo không chỉ mang tầm vóc dân tộc mà cả nhân loại nữa.

Tuy nhiên, Bắc Ninh không chỉ có cái vốn truyền thống đậm đà và đặc sắc mà đây còn là nơi đang phát triển mạnh về kinh tế - xã hội. Trong mùa thu 2026 này, Bắc Ninh sẽ là thành phố trực thuộc Trung ương. Miền Kinh Bắc trữ tình rồi đây sẽ là một đô thị xanh, thông minh, hiện đại, văn minh, giàu bản sắc văn hóa truyền thống; phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng chủ yếu. Đồng thời, tập trung phát triển công nghiệp công nghệ cao, đặc biệt là công nghiệp bán dẫn, sản xuất vi mạch, trí tuệ nhân tạo; xây dựng hệ thống hạ tầng giao thông, logistics đồng bộ hiện đại; phát triển chính quyền đô thị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân, bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh…

Với những gì Bắc Ninh đã có, đang có, ta đủ niềm tin vững chắc và hy vọng tốt đẹp về một thành phố Bắc Ninh ở cửa ngõ phía bắc Thủ đô nghìn năm văn hiến. Cái xưa và nay sẽ hòa quyện vào nhau, bổ sung cho nhau trong hành trình đi tới tương lai tươi sáng. Mùa thu mới dường như đang rạng rỡ cùng sông Thương, sông Cầu, sông Đuống; cùng nét mặt, ánh mắt, nụ cười người Kinh Bắc. Họ cảm nhận được ngày mai lộng lẫy từ mùa thu mang ý nghĩa bước ngoặt này dù biết rất rõ rằng con đường đi tới vẫn còn ngổn ngang bao công việc cần làm và muôn vàn thử thách đang đợi.

Vâng, đúng thế, hạnh phúc đến từ đôi bàn tay và khối óc của con người. Người Bắc Ninh sẽ minh chứng được bản lĩnh, phẩm giá, trí tuệ và tâm hồn của mình như đã có trong mấy nghìn năm dựng nước, giữ nước cùng dân tộc Việt Nam văn hiến. Thành phố Bắc Ninh sẽ cùng đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới chan hòa yêu thương và rạng ngời hạnh phúc.