Bớt thủ tục, hướng đến người dân, doanh nghiệp

Từ đầu năm 2026 đến nay, Bộ Xây dựng đã đẩy mạnh cải cách thể chế, thực hiện cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh nhằm tháo gỡ rào cản cho người dân và doanh nghiệp; triệt để phân cấp, phân quyền tạo sự chủ động cho địa phương. Riêng Luật Xây dựng, đã có ít nhất 6 nghị định cùng hàng loạt thông tư được ban hành…

Người dân, doanh nghiệp hài lòng

Sáng 1/8, đưa ô tô đến Trung tâm Đăng kiểm 29.03V kiểm định, chị Kiều Ly (trú tại phường Thanh Xuân, Hà Nội) không phải xuất trình bản chính giấy chứng nhận đăng ký xe. Thay vào đó, chị sử dụng giấy đăng ký xe đã được tích hợp trên ứng dụng VNeTraffic và phương tiện vẫn được tiếp nhận kiểm định theo quy định.

Từ ngày 1/6/2026, thời gian cấp mới giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động kiểm định xe cơ giới giảm từ 20 ngày xuống còn 10 ngày.

Theo ông Trần Quốc Hoan, Giám đốc Chi nhánh Cơ sở đăng kiểm 29.03V, Thông tư 30/2026 của Bộ Xây dựng, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định giấy tờ đăng ký xe phục vụ kiểm định có thể là bản chính, bản sao chứng thực, bản sao điện tử được chứng thực hoặc giấy đăng ký xe, giấy hẹn trả đăng ký xe đã được tích hợp trên tài khoản định danh điện tử VNeID hoặc VNeTraffic.

Quy định mới giúp chủ xe không còn phải mang theo bản chính giấy đăng ký khi đi đăng kiểm, vừa tạo thuận lợi trong quá trình thực hiện thủ tục, vừa hạn chế nguy cơ thất lạc giấy tờ.

Tương tự, trong lĩnh vực xây dựng, ông Chu Quốc Thái, Giám đốc Ban quản lý dự án, Công ty TNHH Khách sạn Kinh Đô cho biết, quá trình triển khai dự án của doanh nghiệp thời gian gần đây thuận lợi hơn. Nhiều thủ tục hành chính trong lĩnh vực xây dựng được đơn giản hóa, thời gian giải quyết được rút ngắn, hồ sơ không còn phải bổ sung nhiều lần như trước.

Theo ông Thái, các cơ quan quản lý đẩy mạnh giải quyết thủ tục trên môi trường điện tử, khai thác dữ liệu đã có trên hệ thống thay vì yêu cầu doanh nghiệp nộp lại nhiều loại giấy tờ giúp giảm đáng kể thời gian đi lại, chi phí thực hiện, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch đầu tư.

"Điều chúng tôi mong muốn không phải là nới lỏng quản lý, mà là quy trình rõ ràng, minh bạch, hồ sơ được giải quyết đúng thời hạn để dự án sớm triển khai, giảm chi phí phát sinh", ông Thái chia sẻ.

Đơn giản thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết

Ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm VN cho biết, việc áp dụng quy định mới theo Thông tư 30/2026 không chỉ góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, mà còn hỗ trợ phát hiện, ngăn chặn các trường hợp sử dụng giấy tờ giả, phương tiện không đúng hồ sơ hoặc xe vi phạm pháp luật.

Không chỉ đơn giản hóa hồ sơ, Bộ Xây dựng còn rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết nhiều thủ tục hành chính trong lĩnh vực đăng kiểm thông qua Thông tư 24/2026.

Từ ngày 1/6/2026, thời gian cấp mới giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động kiểm định xe cơ giới giảm từ 20 ngày xuống còn 10 ngày. Trong đó, thời gian kiểm tra, đánh giá thực tế giảm từ 15 ngày xuống 8 ngày; thời gian cấp giấy chứng nhận giảm từ 5 ngày làm việc xuống còn 2 ngày.

Với thủ tục cấp lại giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động kiểm định xe cơ giới, thời gian giải quyết cũng giảm từ 5 ngày xuống còn 2 ngày làm việc.

Các thủ tục cấp mới, cấp lại giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động kiểm định khí thải mô tô, xe gắn máy cũng được rút ngắn, giúp giảm từ một nửa đến hơn một nửa thời gian giải quyết so với trước đây.

Thời gian cấp giấy chứng nhận và tem kiểm định đối với phương tiện kiểm định ngoài cơ sở đăng kiểm giảm từ 3 ngày xuống còn 2 ngày. Đối với xe mới chỉ có giấy hẹn cấp đăng ký, giấy chứng nhận kiểm định sẽ được cấp trong vòng 4 giờ kể từ khi chủ xe xuất trình giấy tờ hoặc khi dữ liệu đăng ký được chia sẻ từ cơ quan đăng ký xe.

Cùng với rút ngắn thời gian giải quyết, Bộ Xây dựng cũng bãi bỏ nhiều thủ tục hành chính không còn phù hợp. Theo Quyết định 660/QĐ-BXD, thủ tục cấp, cấp đổi và cấp lại giấy chứng nhận cơ sở bảo hành, bảo dưỡng ô tô theo Nghị định 116/2017 đã được bãi bỏ.

Trong khi đó, Quyết định 1329 quy định từ ngày 15/8/2026, thủ tục công nhận đăng kiểm viên phương tiện thủy nội địa được thực hiện theo quy trình mới với thời hạn giải quyết tối đa chỉ 3 ngày làm việc.

Theo Cục Đăng kiểm VN, trong năm 2026, đơn vị đã đề xuất bãi bỏ 24 thủ tục hành chính; xây dựng phương án cắt giảm 43% thời gian thực hiện thủ tục hành chính, giảm 59% chi phí tuân thủ và cắt giảm 75% số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Lĩnh vực kinh doanh có điều kiện do Cục Đăng kiểm VN quản lý hiện chỉ còn duy nhất hoạt động kinh doanh dịch vụ kiểm định xe cơ giới.

Miễn phép nhiều nhóm công trình

Theo ông Bùi Văn Dưỡng, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), Cục đã tham mưu Bộ Xây dựng trình Chính phủ, Quốc hội ban hành Luật Xây dựng số 135/2025/QH15; tham mưu Chính phủ ban hành và ban hành theo thẩm quyền 4 nghị định, 6 thông tư, 2 quyết định, tạo cơ sở pháp lý để đẩy mạnh cải cách thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền và tháo gỡ khó khăn cho hoạt động đầu tư xây dựng.

Thời gian qua, chỉ tính riêng lĩnh vực xây dựng, Bộ Xây dựng đã bãi bỏ 7 thủ tục, đơn giản hóa 19 thủ tục, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Một trong những điểm mới nổi bật của Luật Xây dựng là đổi mới toàn diện công tác quản lý đầu tư xây dựng; hoàn thiện cơ chế quản lý chi phí, hợp đồng xây dựng, quản lý năng lực hoạt động xây dựng và cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng.

Riêng với giấy phép xây dựng, nhiều nhóm công trình được bổ sung vào diện miễn giấy phép; thủ tục được thực hiện theo hướng trực tuyến toàn trình, người dân và doanh nghiệp không phải nộp lại những giấy tờ đã được khai thác từ cơ sở dữ liệu quốc gia. Thời gian cấp giấy phép cũng được rút xuống còn 7 ngày đối với nhà ở riêng lẻ và 9 - 10 ngày đối với các công trình còn lại.

Luật đã bãi bỏ 3 nhóm thủ tục hành chính, gồm: Thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở; cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng đối với tổ chức; công nhận tổ chức xã hội - nghề nghiệp đủ điều kiện cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng đã đơn giản hóa 12 thủ tục hành chính, bãi bỏ 2 thủ tục hành chính và cắt giảm 2 điều kiện kinh doanh, góp phần giảm đáng kể thời gian, chi phí thực hiện thủ tục cho người dân và doanh nghiệp.

Với các thủ tục hành chính còn lại, Luật và các văn bản hướng dẫn đã được sửa đổi theo hướng cắt giảm đối tượng thực hiện, đơn giản hóa trình tự, thủ tục và hồ sơ.

Tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền

Cùng với cải cách thủ tục hành chính, Luật Xây dựng tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý hoạt động xây dựng, giao quyền mạnh hơn cho địa phương đi đôi với phân định rõ trách nhiệm, tăng cường hậu kiểm và ứng dụng chuyển đổi số, bảo đảm nâng cao tính chủ động nhưng không buông lỏng quản lý Nhà nước.

Việc cắt giảm thủ tục, đơn giản hóa hồ sơ và khai thác dữ liệu số khơi thông nguồn lực đầu tư, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trong lĩnh vực xây dựng.

Theo đó, Bộ Xây dựng, các Bộ quản lý công trình xây dựng chuyên ngành chịu trách nhiệm về các nội dung liên quan xây dựng chính sách, quy chuẩn, tiêu chuẩn, giao địa phương chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện thủ tục hành chính và quản lý việc triển khai đầu tư xây dựng tại địa phương. Thực hiện phân cấp triệt để cho chính quyền địa phương đối với nhóm thủ tục về cấp giấy phép xây dựng, cấp chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng.

Với nhóm thủ tục thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi, kiểm tra công tác nghiệm thu, phân cấp tối đa cho cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh, cấp xã, chỉ giữ lại Trung ương đối với các vấn đề mang tính liên tỉnh, liên vùng và liên quốc gia; liên quan đến quốc phòng, an ninh quốc gia, chủ quyền quốc gia; có kỹ thuật chuyên môn sâu...

"Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền được kỳ vọng sẽ tạo nhiều chuyển biến tích cực trong thực tiễn với việc thủ tục hành chính được giải quyết ngay tại cấp cơ sở, gần dân hơn, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm các khâu trung gian và tiết kiệm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp", ông Dưỡng nói.

Chuyển từ tư duy quản lý sang phục vụ

Theo TS Vũ Văn Tiến, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, thời gian qua, Bộ Xây dựng đã có nhiều nỗ lực và đạt được những kết quả tích cực, nhất là trong hoàn thiện thể chế, cải cách hành chính, chuyển đổi số, phát triển nhà ở xã hội và từng bước tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản.

Trong bối cảnh yêu cầu phát triển đất nước ngày càng cao, khối lượng công việc lớn, những chuyển biến của ngành Xây dựng cho thấy tinh thần trách nhiệm, sự chủ động và quyết tâm đổi mới rất đáng ghi nhận.

Một trong những kết quả nổi bật là công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật ngày càng được chú trọng. Bộ Xây dựng đã tích cực rà soát các quy định còn chồng chéo, bất cập; phối hợp với các bộ, ngành nghiên cứu sửa đổi, bổ sung nhiều cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư xây dựng, quy hoạch, phát triển đô thị, nhà ở và kinh doanh bất động sản.

Việc chủ động nhận diện các điểm nghẽn và từng bước tháo gỡ đã góp phần tạo hành lang pháp lý đồng bộ hơn, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và khơi thông các nguồn lực phát triển.

Cùng với hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Việc đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến, kết nối và chia sẻ dữ liệu, chuẩn hóa quy trình giải quyết thủ tục đã giúp hoạt động quản lý Nhà nước ngày càng công khai, minh bạch và thuận tiện hơn.

"Những kết quả này không chỉ góp phần giảm thời gian, chi phí cho người dân, doanh nghiệp mà còn thể hiện rõ sự chuyển dịch từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ", ông Tiến nói.