Thanh Hóa: Tháo gỡ vướng mắc quyền sử dụng đất cho 14 hộ dân

Đời sống của người dân làng 327, bản Năng Cát đang gặp nhiều khó khăn vì không được cấp sổ đỏ.

Làng kinh tế mới sống trên đất rừng phòng hộ

“Làng 327” - ngôi làng được hình thành từ 30 năm trước, do 14 hộ dân đã đăng ký đi vùng kinh tế mới theo Quyết định 327-CT, ngày 15/9/1992 về một số chủ trương, chính sách sử dụng đất trống, đồi núi trọc, rừng, bãi bồi ven biển và mặt nước của Hội đồng Bộ trưởng (gọi tắt là Dự án 327).

Anh Vi Văn Đạt - Trưởng bản Năng Cát cho biết, hơn 30 năm trước, khi anh còn là một đứa trẻ đã theo cha mẹ đến đây xây dựng kinh tế mới, từ những ngày đầu dựng làng. Ngày đó chỉ có 14 hộ dân thuộc diện đặc biệt khó khăn, thiếu đất sản xuất đăng ký đi đến vùng kinh tế mới này. Họ chủ yếu là những gia đình đông con, muốn tách hộ để có cuộc sống ổn định hơn. Mỗi hộ đều được nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí dựng nhà.

Theo anh Đạt, “làng 327” ngày ấy vẫn còn là khu đất hoang vu, phải phát cây dọn đá để mở đường. Những mái nhà sàn đầu tiên dựng lên giữa bạt ngàn lau lách. Theo quy hoạch, mỗi hộ được giao một khoảng đất để sản xuất trồng cây theo dự án. Xa hơn là chủ trương xây dựng trường học, trạm y tế, nhà văn hóa... để hình thành một khu dân cư mới, giúp các hộ dân định canh, định cư lâu dài.

“Ngày đầu đến đây, bà con trồng quế, trồng mơ theo định hướng của dự án. Sau nhiều năm, khi cây trồng không còn phù hợp, họ chuyển sang trồng keo, trồng sắn, trồng ngô để mưu sinh. Thế nhưng, điều họ không ngờ là mảnh đất gắn bó suốt hơn 30 năm ấy vẫn chưa một lần được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Bởi vì họ đang là những công dân sống trên đất rừng phòng hộ. Diện tích khai hoang cũng bị thu hồi; mỗi hộ chỉ còn khoảng 1ha để trồng lâm sản. Việc sửa nhà hay thu hoạch keo, luồng... đều phải báo cáo ban quản lý rừng phòng hộ. Cũng có nhiều cuộc họp, tiếp xúc cử tri, bà con kiến nghị nhiều về chính sách. Mong được cấp đất ở, có sổ đỏ để vay vốn sản xuất, ổn định cuộc sống, nhưng đến nay, câu trả lời vẫn là... chờ” - anh Đạt nói và cho biết, không có giấy tờ đối với đất ở, đất sản xuất cũng do ban quản lý rừng phòng hộ tiếp quản, mọi ý tưởng đầu tư, phát triển sản xuất, mở rộng sinh kế đều trở nên dè dặt.

Bà Lò Thị Bun - một người dân ở đây cũng cho biết: Những năm đầu, bên cạnh diện tích trồng rừng theo dự án, bà con còn xen canh ngô, sắn, lúa nương và nhiều loại cây ngắn ngày để lấy lương thực, từng bước ổn định cuộc sống trên vùng kinh tế mới. Thế nhưng, khi những quy định về quản lý rừng được siết chặt, diện tích khai hoang cũng lần lượt phải trả lại. Việc chăn thả gia súc dưới tán rừng không còn được phép, trong khi quyền sử dụng hợp pháp đối với phần đất ở của người dân đến nay vẫn chưa được giải quyết.

Tìm hướng xử lý

Tìm hiểu thêm từ phía người dân, chúng tôi được biết, khi không được cấp quyền sử dụng đất, đời sống của bà con “làng 327” đang gặp nhiều khó khăn. Không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đồng nghĩa với việc không thể thế chấp vay vốn ngân hàng để đầu tư sản xuất. Nhiều chính sách hỗ trợ vì thế cũng khó tiếp cận. Nằm giữa vùng được quy hoạch phát triển du lịch sinh thái, không ít hộ gia đình từng tính chuyện sửa lại nhà sàn, làm thêm vài phòng nghỉ để đón khách, bán đặc sản địa phương nhằm tạo thêm sinh kế, nhưng rồi mọi dự định đều phải dừng lại...

Bên cạnh đó, những bất cập này còn ảnh hưởng đến quá trình triển khai Dự án Khu Du lịch sinh thái thác Ma Hao. Do khu dân cư chưa được xác lập đầy đủ quyền sử dụng đất, trong khi một phần quy hoạch phát triển du lịch lại chồng lấn, việc xác định phương án giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư gặp không ít khó khăn, khiến dự án nhiều năm chưa đạt tiến độ như kỳ vọng.

Nói về những vấn đề nêu trên, ông Lê Xuân Điệp - Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Lang Chánh cho biết: Vấn đề của “làng 327” đã nhiều lần được phản ánh và đưa ra bàn bạc. Tuy nhiên, do vướng các quy định về quản lý đất lâm nghiệp và quy hoạch rừng nên đến nay vẫn chưa thể xử lý dứt điểm. Hiện Ban Quản lý rừng phòng hộ Lang Chánh đang phối hợp với UBND xã Linh Sơn rà soát hiện trạng sử dụng đất, đối chiếu hồ sơ pháp lý để có phương án xử lý phù hợp. Mục tiêu là từng bước tách khu dân cư ra khỏi diện tích đất rừng phòng hộ, bàn giao cho địa phương quản lý, tạo cơ sở giải quyết quyền sử dụng đất cho người dân, đồng thời mở ra dư địa phát triển kinh tế và du lịch.

Trao đổi với phóng viên Báo Đại đoàn kết, ông Nguyễn Ngọc Sơn - Chủ tịch UBND xã Linh Sơn cho biết, hiện nay, không riêng gì 14 hộ dân tại làng 327 mà ngay cả chính quyền địa phương cũng mong muốn các cơ quan chức năng của tỉnh, nhanh chóng tiến hành rà soát lại diện tích đất rừng và sớm có kế hoạch giao lại đất cho người dân yên tâm sinh sống và tạo sinh kế.

Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, cũng cho biết: Để giải quyết các vướng mắc như tại “làng 327”, tỉnh Thanh Hóa đang triển khai rà soát diện tích các loại đất rừng, đất do các nông, lâm trường; các ban quản lý rừng; khu bảo tồn, vườn quốc gia, để xem xét điều chỉnh, bàn giao những diện tích không còn phù hợp về các địa phương quản lý, tạo điều kiện để người dân có đất. Đây được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài nhiều năm về đất ở, đất sản xuất cho người dân vùng lõi, vùng đệm rừng đặc dụng.