Các bác sĩ ung thư mong bạn ngừng dùng sản phẩm thông dụng này

Ảnh minh họa: Getty Images

Mùi lavender dịu nhẹ, hương cam quýt tươi mát từ các loại xịt thơm phòng từ lâu đã trở thành một phần quen thuộc trong nhiều gia đình. Tuy nhiên, đằng sau cảm giác dễ chịu ấy, các bác sĩ ung thư đang đưa ra lời cảnh báo đáng chú ý: nhiều sản phẩm làm thơm không khí có thể chứa các hóa chất tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe, thậm chí liên quan đến ung thư.

Theo các chuyên gia, nguy cơ ung thư không chỉ đến từ những yếu tố lớn như di truyền hay hút thuốc lá, mà còn có thể tích tụ từ những tiếp xúc hóa chất nhỏ diễn ra mỗi ngày trong chính môi trường sống.

“Phần lớn mọi người nghĩ về nguy cơ ung thư dưới góc độ di truyền hoặc những yếu tố lối sống lớn như hút thuốc”, bác sĩ Amar Rewari, Trưởng khoa xạ trị ung thư tại Luminis Health và giảng viên trợ lý tại Trường Y Johns Hopkins cho biết. “Nhưng những gì chúng ta tiếp xúc mỗi ngày trong nhà cũng rất quan trọng. Nguy cơ ung thư thường được hình thành từ các phơi nhiễm nhỏ tích tụ theo thời gian”.

Chất làm thơm không khí bị “điểm tên”

Các bác sĩ ung thư được phỏng vấn cho rằng chất làm thơm không khí, bao gồm dạng xịt, dạng cắm điện hoặc tạo mùi trong ô tô là sản phẩm nên hạn chế sử dụng.

“Bước vào hầu hết ngôi nhà, văn phòng hay xe hơi, bạn đều dễ dàng cảm nhận mùi hương dễ chịu như lavender, cam quýt hay hương thơm sạch sẽ”, bác sĩ Michael J. Levitt, chuyên gia huyết học và ung thư học tại Hackensack Meridian Jersey Shore University Medical Center, nói. “Những mùi hương đó khiến không gian trở nên thân thiện hơn. Nhưng câu hỏi đáng lo ngại là: chúng ta thực sự đang hít phải cái gì?”.

Ảnh: Getty Images

Theo giới chuyên gia, nhiều sản phẩm tạo mùi chứa các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) - nhóm hóa chất có thể phát tán vào không khí và tồn tại trong thời gian dài sau khi sử dụng.

Một số chất thuộc nhóm này như benzene hay formaldehyde đã được nghiên cứu về khả năng gây hại sức khỏe. Các chuyên gia cảnh báo rằng khi tiếp xúc ở nồng độ cao hoặc trong thời gian dài, VOCs có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp và một số dạng ung thư.

“Các hóa chất này không đơn giản biến mất sau khi được xịt ra”, bác sĩ Levitt cho biết. “Chúng có thể tồn tại trong không khí, phản ứng với các chất khác và tạo thêm các chất ô nhiễm trong nhà”.

Dù hiện chưa có bằng chứng khoa học kết luận trực tiếp rằng chất làm thơm không khí gây ung thư ở người, các bác sĩ cho rằng việc giảm phơi nhiễm vẫn là lựa chọn hợp lý, đặc biệt trong không gian kín hoặc kém thông gió.

“Chúng ta chưa có bằng chứng khẳng định chất làm thơm không khí gây ung thư ở người”, bác sĩ Lee Hong, chuyên gia ung thư nội khoa tại City of Hope Orange County nói. “Tuy nhiên, xét dưới góc độ giảm tiếp xúc hóa chất, việc hạn chế sử dụng các sản phẩm này, nhất là trong phòng kín, là điều hợp lý.”

Những thành phần đáng lo ngại

Theo bác sĩ Adeel Khan, chuyên gia huyết học - ung thư và dịch tễ học tại Đại học Texas Southwestern, nhiều loại chất làm thơm không khí chứa hỗn hợp hóa chất tự nhiên và tổng hợp, trong đó có những thành phần gây tranh cãi.

• Terpenes: Đây là hợp chất có nguồn gốc thực vật tạo nên mùi hương như thông hoặc lavender. Dù thường được xem là “tự nhiên”, terpenes vẫn có thể gây kích ứng đường hô hấp.

• Formaldehyde: Một số terpenes có thể phản ứng với các chất khác trong không khí để tạo ra formaldehyde - chất đã được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư.

• Phthalates: Các chất này giúp mùi hương lưu lại lâu hơn nhưng bị nghi ngờ liên quan đến rối loạn nội tiết và một số loại ung thư, trong đó có ung thư vú.

Ngoài ra, các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi tổng hợp khác trong sản phẩm tạo mùi cũng đang được tiếp tục nghiên cứu để đánh giá tác động lâu dài tới sức khỏe con người.

Không cần hoảng sợ, nhưng nên thay đổi thói quen

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng mục tiêu không phải khiến mọi người lo lắng quá mức về môi trường sống, mà là giúp nâng cao nhận thức để đưa ra những lựa chọn an toàn hơn.

“Việc tập trung vào những phơi nhiễm trong quá khứ không giúp ích nhiều”, bác sĩ Rewari nói. “Điều bạn có thể làm là thay đổi những thói quen nhỏ từ bây giờ”.

Giải pháp đơn giản nhất được khuyến nghị là tăng cường thông gió tự nhiên. Bên cạnh đó là một số phương pháp thay thế an toàn hơn như:

• Dùng baking soda hoặc than hoạt tính để hút mùi

• Thường xuyên đổ rác và kiểm soát độ ẩm trong nhà

• Sử dụng máy lọc không khí

• Tạo hương thơm tự nhiên bằng hoa tươi, vỏ cam quýt đun sôi hoặc đinh hương

Giảm nguy cơ ung thư từ những thay đổi nhỏ

Bên cạnh việc hạn chế các sản phẩm chứa hóa chất bay hơi, các bác sĩ ung thư cho rằng việc duy trì lối sống lành mạnh vẫn là yếu tố quan trọng nhất trong phòng ngừa bệnh. Những khuyến nghị cơ bản bao gồm:

• Ăn nhiều rau xanh, trái cây và thực phẩm tươi

• Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn

• Không hút thuốc hoặc thuốc lá điện tử

• Sử dụng kem chống nắng và tránh tia UV quá mức

• Tầm soát ung thư định kỳ theo độ tuổi và nguy cơ cá nhân

“Ung thư thường không đến từ một nguyên nhân duy nhất”, bác sĩ Lee Hong nhấn mạnh. “Những thay đổi nhỏ nhưng duy trì đều đặn theo thời gian mới là điều tạo nên khác biệt lớn”.