Dịch sởi bùng phát, lây lan mạnh từ Mỹ sang Mexico

Người dân xếp hàng chờ tiêm vắc-xin sởi tại một trung tâm y tế ở bang Chihuahua (Mexico). Ảnh: AP

Trong cùng thời gian này, Mexico ghi nhận hơn 17.000 ca nhiễm. Sởi phần lớn có thể phòng ngừa bằng hai mũi vắc-xin phổ biến. Tuy nhiên, đa số những người nhiễm bệnh đều chưa được tiêm phòng.

Giới chức cho biết ca bệnh đầu tiên được phát hiện tại khu dân cư của cậu bé 9 tuổi ở Mennonite - khu vực lập chuyên canh tác táo, lúa mì và ngô ở bang Chihuahua, phía nam Texas.

Sau đó, dịch bệnh lan sang các lao động nông nghiệp, nhiều người trong số họ thuộc các cộng đồng bản địa.

Đến cuối năm 2025, bang này đã ghi nhận khoảng 4.500 ca mắc, nhiều hơn tổng số ca của toàn nước Mỹ.

Việc xác định chính xác đường đi của một mầm bệnh siêu nhỏ là điều không dễ dàng. Tuy nhiên, giới chức Mexico tin rằng virus sởi có thể đã xâm nhập vào cổ họng hoặc phổi của cậu học sinh lớp ba chưa tiêm vắc-xin này, rồi sau đó lây lan mạnh mẽ.

Từ Canada đến Mexico rồi tới Chihuahua

Tại Chihuahua, giới chức đã tiến hành xét nghiệm gene trên hơn 100 ca bệnh. Tất cả đều cho kết quả mang dấu hiệu của chủng virus sởi từng xuất hiện tại Canada vào năm 2024 và sau đó lan sang bang Texas. Kể từ đó, virus đã lan ra khắp 32 bang của Mexico.

“Mọi thứ đều bắt nguồn từ ổ dịch ở Chihuahua,” Tiến sĩ Miguel Nakamura, Giám đốc thông tin dịch tễ của Bộ Y tế Mexico, cho biết.

Tại Mỹ, hàng loạt đợt bùng phát sởi bắt đầu từ Seminole đã làm dấy lên lo ngại về dịch bệnh lây lan.

Trường hợp của Mexico có phần khác biệt. Theo các nhà dịch tễ học, điều khiến các đợt bùng phát ở hai quốc gia láng giềng này giống nhau lại là một yếu tố khác: sự chủ quan.

Bệnh sởi đã được tuyên bố xóa sổ tại cả hai quốc gia hơn 1/4 thế kỷ trước, được xem là một thành tựu lịch sử của y tế công cộng. Tuy nhiên, theo các nhà dịch tễ học, chương trình tiêm chủng từng rất hiệu quả của Mexico đã dần suy yếu giữa lúc hệ thống y tế do chính phủ điều hành rơi vào tình trạng rối ren.

Nhờ thành công của vắc-xin, trẻ em không còn có dấu hiệu bại liệt hay biến chứng của bệnh sởi như điếc hoặc viêm màng não nữa.

Người dân xếp hàng tiêm vắc-xin sởi tại thị trấn Salinas Victoria, bang Nuevo Léon, Mexico vào năm 2025. Ảnh: AFP

Lây lan mạnh hơn cả Covid-19

Sởi là một trong những bệnh truyền nhiễm dễ lây lan nhất trên thế giới, mạnh hơn Covid-19 rất nhiều. Bệnh lây qua việc người nhiễm ho, hắt hơi hoặc thậm chí chỉ nói chuyện. Virus có thể tồn tại trong không khí tới hai giờ. Một người mắc bệnh có thể lây cho tới 18 người khác.

Nhiều ca bệnh có triệu chứng nhẹ. Cậu bé 9 tuổi trở về từ thành phố Seminole thuộc bang Texas (Mỹ) bị sốt cao và nổi ban đỏ nhưng nhanh chóng hồi phục rồi quay lại trường học.

Bệnh sởi có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, thậm chí gây tử vong do gây viêm phổi hoặc sưng não.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ít nhất 95% người dân trong cộng đồng phải được tiêm đủ hai liều vắc-xin sởi, quai bị và rubella (MMR) mới có thể ngăn chặn dịch bệnh sởi lây lan.

Khi bệnh sởi vẫn còn lưu hành tại nhiều khu vực ở châu Phi, châu Á và Trung Đông, đồng thời bùng phát tại một số thị trấn ở Canada và Mỹ, việc thỉnh thoảng có người mang mầm bệnh từ nước ngoài trở về là điều khó tránh khỏi.

Theo Tiến sĩ Carlos del Rio, nhà dịch tễ học gốc Mexico tại Đại học Emory ở Atlanta, nếu tỷ lệ tiêm chủng đạt 96%, virus sẽ không thể lây lan. Nhưng ngay cả khi tỷ lệ bao phủ đạt 90%, cộng đồng vẫn phải đối mặt với “phép toán tàn nhẫn” của sự tăng trưởng theo cấp số nhân của virus.

Tại Mỹ, số ca sởi ghi nhận hằng tuần cũng đã giảm trong thời gian gần đây sau các đợt bùng phát ở các bang Utah, Arizona, South Carolina và Florida, theo dữ liệu y tế liên bang.

Tuy nhiên, Tiến sĩ William Moss, nhà dịch tễ học tại Trường Y tế Công cộng Bloomberg thuộc Đại học Johns Hopkins cho rằng còn quá sớm để kết luận mối đe dọa từ bệnh sởi ở Mỹ đã chấm dứt.

“Mọi chuyện sẽ phụ thuộc vào việc một người mang mầm bệnh có di chuyển đến hoặc xuất hiện trong một cộng đồng dễ bị lây nhiễm hay không. Hiện có ngày càng nhiều cộng đồng như vậy trên khắp nước Mỹ, nơi người dân lựa chọn không tiêm vắc-xin”, Tiến sĩ William Moss nói thêm.

Hậu quả của các đợt bùng phát dịch có thể vẫn tiếp tục gia tăng. Virus sởi có thể gây tổn thương lâu dài, bao gồm làm suy yếu hệ miễn dịch của trẻ em. Trong những trường hợp hiếm gặp, bệnh còn có thể gây tổn thương não hoặc hệ thần kinh rất lâu sau lần nhiễm ban đầu.