Các hãng xe Nhật Bản ghi nhận lợi nhuận suy giảm mạnh

Nissan hiện đang cố gắng thu gọn hoạt động để đảm bảo lợi nhuận, đồng thời tích cực đầu tư vào các thị trường có lợi thế. Ảnh: Hoàng Linh

Trong dự báo kết quả kinh doanh năm tài khóa 2025-2026, Toyota cho biết lợi nhuận ròng dự kiến giảm khoảng 25% so với cùng kỳ, xuống còn khoảng 3.570 tỷ yên (tương đương 23,8 tỷ USD), dù doanh số toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao.

Năm qua, hãng xe lớn nhất thế giới đã ghi nhận doanh số toàn cầu kỷ lục 10,5 triệu xe. Doanh thu hợp nhất cả năm tài khóa được dự báo tăng khoảng 4%, đạt 50.000 tỷ yên (333,3 tỷ USD), phản ánh sức tiêu thụ ổn định và vị thế dẫn đầu thị trường toàn cầu của Toyota.

Trong bối cảnh đó, nguyên nhân lợi nhuận suy giảm được nhận định là từ áp lực thuế quan của Mỹ (ước tính làm giảm lợi nhuận hoạt động khoảng 1.450 tỷ yên, tức 9,23 tỷ USD). Tuy vậy, Toyota đã nâng dự báo lợi nhuận hoạt động lên 3.800 tỷ yên (24,3 tỷ USD), cho thấy khả năng kiểm soát chi phí và cải thiện hiệu quả kinh doanh trong bối cảnh nhiều biến động.

Trong khi đó, Honda vừa công bố lợi nhuận ròng giai đoạn tháng 4-2025 đến tháng 12-2025 giảm 42,2%, còn 465,44 tỷ yên so với 805,26 tỷ yên cùng kỳ năm 2024, trong khi lợi nhuận hoạt động giảm tới 48,1% xuống 591,51 tỷ yên. Doanh số của hãng giảm nhẹ 2,2% xuống 15,98 nghìn tỷ yên, nhưng đáng chú ý nhất là mảng xe bốn bánh chuyển từ lãi 402,6 tỷ yên sang lỗ hoạt động 166,4 tỷ yên.

Toyota đạt doanh số ấn tượng trong năm qua nhưng lợi nhuận chưa được như kỳ vọng. Ảnh: Hoàng Linh

Đây là hệ quả từ việc sản lượng ô tô toàn cầu của Honda giảm 9,1% còn 2,56 triệu xe do doanh số suy yếu tại Bắc Mỹ và châu Á, đặc biệt là Trung Quốc. Việc các ưu đãi thuế dành cho xe điện tại Mỹ hết hiệu lực khiến nhu cầu tiêu thụ xe điện chững lại, trong khi đồng USD suy yếu từ 153 xuống 149 yên và mức thuế nhập khẩu ô tô từ Nhật Bản từng bị nâng lên 27,5% trước khi giảm xuống 15% vào tháng 9-2025 đã bào mòn biên lợi nhuận. Honda cho biết tác động tiêu cực từ thuế Mỹ trong cả năm tài khóa 2026 ước khoảng 310 tỷ yên, dù thấp hơn dự báo trước đó.

Trong khi đó, Nissan còn đối mặt bức tranh ảm đạm hơn khi dự kiến lỗ ròng 650 tỷ yên trong năm tài khóa kết thúc tháng 3-2026, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp thua lỗ. Riêng 9 tháng đến tháng 12, Nissan lỗ ròng 250,22 tỷ yên so với lãi 5,15 tỷ yên cùng kỳ năm trước và ghi nhận lỗ hoạt động 10,11 tỷ yên.

Doanh số toàn cầu của Nissan trong cùng kỳ giảm 5,8% còn 2,26 triệu xe, trong đó thị trường Nhật Bản giảm mạnh 17,7%, Trung Quốc giảm 8% và châu Âu giảm 9%, dù Bắc Mỹ tăng nhẹ 1%. Hãng cũng ước tính tác động tiêu cực từ thuế Mỹ khoảng 275 tỷ yên trong năm tài khóa hiện tại.

Cả hai hãng này đều chịu áp lực từ quá trình chuyển dịch sang điện hóa và tái cấu trúc sâu rộng. Honda ghi nhận doanh thu sụt giảm liên quan tới mảng xe điện do nhu cầu chậm lại. Bên cạnh đó, chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) cho công nghệ pin, nền tảng xe điện và phần mềm điều khiển ngày càng tăng, trong khi doanh số chưa đủ mạnh để hấp thụ khoản đầu tư này.

Nissan cũng quyết định sẽ triển khai kế hoạch tinh gọn quy mô lớn từng công bố trước đó. Kế hoạch này bao gồm việc cắt giảm 20.000 lao động và giảm số nhà máy từ 17 xuống 10 vào năm tài khóa 2027 nhằm khôi phục lợi nhuận. Tuy nhiên, chi phí của quá trình tái cơ cấu này được dự báo sẽ xói mòn kết quả kinh doanh ngắn hạn.

Như vậy, so với Toyota vốn kiên trì chiến lược hybrid kết hợp điện hóa từng bước và tận dụng quy mô sản xuất toàn cầu để duy trì lợi nhuận, cả Honda và Nissan rõ ràng đang gặp khó trong việc cân bằng giữa đầu tư dài hạn và hiệu quả tài chính ngắn hạn.

Dẫu vậy, tiềm năng phục hồi vẫn khả thi. Honda có đòn bẩy là mảng xe máy với doanh số kỷ lục 16,44 triệu chiếc trong 9 tháng qua, tăng 6%, tạo nền tảng dòng tiền ổn định để hỗ trợ quá trình chuyển đổi. Nissan, dù đang tái cấu trúc, vẫn sở hữu thương hiệu mạnh tại Bắc Mỹ và có kinh nghiệm sớm trong xe điện.

Honda đang "tất tay" cho hoạt động nghiên cứu sản phẩm mới nhằm duy trì vị thế. Ảnh: Hoàng Linh

Giải pháp then chốt nằm ở việc tái định vị chiến lược điện hóa theo hướng linh hoạt hơn, đồng thời tối ưu hóa chuỗi cung ứng nội địa tại Mỹ để giảm tác động thuế quan, đẩy mạnh nội địa hóa sản xuất và tăng cường liên minh công nghệ có thể giúp giảm áp lực vốn đầu tư. Việc tập trung vào các phân khúc có biên lợi nhuận cao hơn, cùng kiểm soát chặt chi phí R&D thông qua hợp tác chia sẻ nền tảng, cũng là hướng đi khả thi.

(theo Kyodo, Honda, Nissan)

Nguyễn Thúc Hoàng Linh