Các lãnh đạo phân quyền Vương quốc Anh tăng cường sức ép đòi tự trị

Thủ hiến xứ Wales Rhun ap Iorwerth (trái), Thủ hiến Bắc Ireland Michelle O'Neill và Thủ hiến Scotland John Swinney sẽ thảo luận về cách họ có thể hợp tác “chặt chẽ hơn”.

Lãnh đạo của ba vùng lãnh thổ thuộc Vương quốc Liên hiệp Anh (UK) bao gồm Scotland, xứ Wales và Bắc Ireland đã ấn định một cuộc gặp thượng đỉnh lịch sử tại Cardiff sẽ diễn ra vào ngày 14 tháng 9.

Dự kiến, các nhà lãnh đạo sẽ ký tuyên bố chung kêu gọi London trao quyền tổ chức các cuộc trưng cầu dân ý về độc lập. Vì vậy, cuộc gặp thượng đỉnh tại Cardiff mang một ý nghĩa chính trị đặc biệt đối với tương lai của Vương quốc Anh

Hội nghị thượng đỉnh lần này được xem là bước đi tập thể nhằm gia tăng sức ép lên Thủ tướng Anh Andy Burnham, buộc ông phải hiện thực hóa tuyên bố trước Quốc hội về việc sẽ ủng hộ trưng cầu dân ý nếu có “sự đồng thuận rõ ràng” từ người dân.

Thủ hiến Scotland John Swinney cảnh báo Thủ tướng Anh Andy Burnham đang đứng trước nguy cơ trở thành “Thủ tướng cuối cùng của Vương quốc Anh” nếu tiếp tục phớt lờ nguyện vọng tự quyết của các khu vực.

Các cuộc thảo luận về tương lai hiến pháp của Vương quốc Anh diễn ra trong bối cảnh nhạy cảm, ngay sau chuyến thăm Ireland của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Phát biểu tại Dublin hôm 12/9, Tổng thống Trump bất ngờ tuyên bố ông “rất muốn thấy một nước Ireland thống nhất” và cho rằng việc Bắc Ireland sáp nhập vào Cộng hòa Ireland là “điều tuyệt vời sẽ xảy ra sớm hay muộn”.

Giới phân tích nhận định các phát ngôn của Tổng thống Trump - vốn đi lệch khỏi lập trường trung lập truyền thống của Washington kể từ Hiệp định Belfast 1998 - phản ánh những rạn nứt sâu sắc trong quan hệ đồng minh Mỹ - Anh, đặc biệt sau khi London từ chối tham gia các chiến dịch quân sự do Mỹ dẫn đầu tại Trung Đông.

Ngay lập tức, chính phủ Anh và nhiều chính trị gia đã lên tiếng bác bỏ. Văn phòng Thủ tướng Andy Burnham tái khẳng định lập trường của London không thay đổi, nhấn mạnh hiện chưa có dấu hiệu cho thấy đa số cử cử cử cử dân Bắc Ireland ủng hộ một cuộc bỏ phiếu mới. Lãnh đạo Đảng Liên minh Dân chủ Bắc Ireland (DUP) Gavin Robinson cũng tuyên bố: “Tương lai hiến pháp của Bắc Ireland sẽ do người dân nơi đây quyết định, chứ không phải do những bình luận từ London, Dublin hay Washington”.

Dù vậy, phát ngôn của Tổng thống Trump kết hợp giữa các biến động chính trị nội bộ và sức ép đối ngoại đang đặt chính phủ của Thủ tướng Andy Burnham trước những thách thức hiến pháp nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ qua.