Các trường trung học phổ thông đẩy mạnh tư vấn học sinh lớp 10 chọn môn lựa chọn

Trường trung học phổ thông tại Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tư vấn học sinh chọn môn lựa chọn.

Năm học 2026-2027, Chương trình giáo dục phổ thông 2018 bước sang năm thứ 5 triển khai ở bậc Trung học phổ thông. Chương trình xác định rõ đây là giai đoạn định hướng nghề nghiệp thông qua việc lựa chọn môn học.

Trên thực tế, ngay ở thời điểm đăng ký nguyện vọng lớp 10, nhiều phụ huynh học sinh chưa quan tâm đến cách trường tổ chức môn học lựa chọn.

Không ít phụ huynh, học sinh mang tâm lý rằng cứ đậu vào trường trước rồi mới tính chuyện chọn môn. Vì vậy, khi trúng tuyển, nhiều em lúng túng, không biết mình có thế mạnh gì, định hướng tương lai ra sao để lựa chọn môn học gắn với ngành nghề.

Từ thực tế đó, công tác tư vấn chọn môn học cho học sinh lớp 10 của trường trung học phổ thông đóng vai trò hết sức quan trọng, để đồng hành gỡ khó với phụ huynh học sinh song cũng phải phù hợp với đặc thù của đơn vị nhà trường.

Thầy giáo Lâm Triều Nghi, Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Gia Định cho hay, năm nay việc tổ chức môn học lựa chọn cho học sinh khối 10 được nhà trường thiết kế theo 2 nhóm Khoa học tự nhiên và khoa học xã hội.

Trong đó, với tổ hợp 4 môn lựa chọn, nhà trường sẽ đặt cứng 2 môn theo nhóm khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, 2 môn còn lại học sinh sẽ được chọn từ các môn lựa chọn, bao gồm cả mỹ thuật, âm nhạc.

Để hỗ trợ học sinh chọn môn học, theo thầy giáo Lâm Triều Nghi, nhà trường triển khai tư vấn theo hình thức 1:1. Tức là giáo viên sẽ tư vấn riêng từng phụ huynh, học sinh, nắm về sở trường, thế mạnh, định hướng nghề nghiệp của từng em để định hướng cách chọn môn phù hợp.

"Từ lựa chọn của học sinh, nhà trường mới bắt đầu xếp lớp. Ở từng đơn vị lớp, các em sẽ có một số môn học lựa chọn không học theo đơn vị lớp mà theo hình thức lớp học linh động. Khi tổ chức lớp học linh động đảm bảo đáp ứng được nguyện vọng lựa chọn môn của học sinh, tuy nhiên đòi hỏi nhà trường phải nghiên cứu kỹ việc thiết kế thời khóa biểu" - Hiệu trưởng Lâm Triều Nghi chia sẻ.

Thầy giáo Huỳnh Văn Hoài, Phó Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Võ Thị Sáu nhìn nhận, khó khăn khi chọn môn học lựa chọn thời điểm đầu lớp 10 không chỉ đến từ việc một bộ phận học sinh chưa hiểu cách tổ chức môn học lựa chọn của trường, chưa xác định được năng lực và thế mạnh của bản thân, mà với ngay cả những em đã biết sở trường của mình cũng vẫn khá mơ hồ.

Nhiều em biết mình thích ngành học nào, thế mạnh của mình ra sao, nhưng lại chưa hình dung được cần chọn tổ hợp môn nào để phục vụ xét tuyển đại học.

Thầy giáo Huỳnh Văn Hoài cho biết thêm, để hỗ trợ học sinh lớp 10, nhà trường đã tổ chức tư vấn ngay từ đầu mùa tuyển sinh, giới thiệu kỹ cho phụ huynh và học sinh về các phương thức, tổ hợp xét tuyển của các trường đại học.

Qua đó, học sinh có hình dung ban đầu về ngành nghề tương lai, lựa chọn môn học phù hợp và hạn chế tối đa việc phải xin chuyển môn giữa chừng.

Song song với việc tư vấn để toàn thể phụ huynh học sinh nắm, hiểu rõ về chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở bậc trung học phổ thông, vai trò của việc chọn môn học lựa chọn, các định hướng khi chọn môn gắn với cách tổ chức môn lựa chọn của trường; giải đáp băn khoăn, thắc mắc của phụ huynh học sinh khi lựa chọn môn.

"Để lựa chọn môn học phù hợp, học sinh cần dựa trên ba yếu tố gồm năng lực và sở thích bản thân; định hướng nghề nghiệp trong tương lai; đồng thời lựa chọn những môn có thể tạo thành "tổ hợp mạnh" xét tuyển đại học.

Trong đó, "tổ hợp mạnh" là những nhóm môn được nhiều trường đại học sử dụng trong tuyển sinh. Những yếu tố này đều được nhà trường làm rõ khi tư vấn để phụ huynh học sinh nắm rõ, từ đó có định hướng lựa chọn", thầy giáo Huỳnh Văn Hoài nêu rõ.

Ông Nguyễn Thái Vĩnh Nguyên, Phó Trưởng phòng Giáo dục Phổ thông (Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết thêm: Với định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, việc lựa chọn môn học từ lớp 10 có ý nghĩa rất quan trọng, không chỉ với quá trình học trung học phổ thông của học sinh mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến việc lựa chọn môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tổ hợp xét tuyển đại học.

"Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông từ năm 2026, thí sinh chỉ thi 4 môn gồm 2 môn bắt buộc là văn, toán và 2 môn lựa chọn trong tổng số các môn học mà học sinh đã học ở trường trung học phổ thông (trừ mỹ thuật, âm nhạc). Vì vậy, việc chọn môn học lựa chọn từ đầu năm học lớp 10 sẽ tác động đến việc các em chọn môn thi tốt nghiệp, và sau đó là lựa chọn tổ hợp môn để phục vụ xét tuyển đại học. Phụ huynh và học sinh cần gắn việc chọn môn học với định hướng chọn môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tổ hợp xét tuyển đại học. Không nên chọn môn học theo cảm tính, theo bạn bè hay theo số đông, mà cần chọn một cách có trách nhiệm …", ông Nguyễn Thái Vĩnh Nguyên chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Thái Vĩnh Nguyên, nhiều phụ huynh băn khoăn rằng con mới học lớp 10 nên chưa thể xác định chắc chắn ngành nghề tương lai để quyết định chọn môn. Song ông cho rằng thay vì ngay lập tức chọn một ngành nghề cụ thể, phụ huynh và học sinh nên xác định xu hướng phát triển phù hợp với con theo hướng nào, khoa học tự nhiên, khoa học xã hội hay năng khiếu.

Chẳng hạn, nếu theo định hướng khoa học tự nhiên có thể chọn vật lý, hóa học, sinh học; còn theo định hướng xã hội có thể chọn địa lý, giáo dục kinh tế và pháp luật. Trong quá trình học, nhà trường sẽ tiếp tục đồng hành, tư vấn hướng nghiệp để giúp học sinh lựa chọn ngành nghề phù hợp nhất.

Ngoài việc lựa chọn môn học, theo ông Nguyễn Thái Vĩnh Nguyên, phụ huynh cũng cần chuẩn bị tâm thế cho con khi bước vào môi trường trung học phổ thông - nơi có nhiều khác biệt so với Trung học cơ sở.

Học sinh cần nâng cao tinh thần tự học, khả năng tư duy, làm việc nhóm để giải quyết các vấn đề gắn với thực tiễn. Theo định hướng của giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh, các kỹ năng như: Công nghệ thông tin và tiếng Anh có vai trò rất quan trọng. Bên cạnh việc học trên lớp, học sinh nên tích cực tham gia các câu lạc bộ, nghiên cứu khoa học, sân chơi kỹ năng... để từng bước làm rõ định hướng nghề nghiệp của bản thân.

"Khi bước vào môi trường trung học phổ thông, ngoài học tập trên lớp, các em nên tham gia nhiều hoạt động của trường như câu lạc bộ về học thuật, thể thao, năng khiếu, ngoại ngữ hay các chương trình ngoại khóa. Những sân chơi này giúp rèn luyện nhiều kỹ năng, trong đó có cả kỹ năng liên quan đến nghề nghiệp tương lai, từ đó tự tin hơn khi lựa chọn nghề nghiệp", ông Nguyễn Thái Vĩnh Nguyên nói.