Cách sơ cứu người bị đột quỵ đúng chuẩn giúp giành giật sự sống

Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ, không báo trước, nhưng những phút đầu tiên lại đóng vai trò quyết định đến sự sống và khả năng hồi phục của người bệnh. Trong “thời gian vàng” ngắn ngủi này, việc nhận biết sớm dấu hiệu và thực hiện đúng cách sơ cứu không chỉ giúp giảm nguy cơ tử vong mà còn hạn chế di chứng nặng nề. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết xử trí đúng khi gặp tình huống khẩn cấp này.

Thạc sĩ, Bác sĩ nội trú Bùi Đức Thịnh (Khoa Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Hữu Nghị) cho biết trước hết mọi người cần nắm rõ những dấu hiệu đột quỵ để có cách xử lý chính xác giúp bảo vệ tính mạng người bệnh.

Thạc sĩ, Bác sĩ nội trú Bùi Đức Thịnh - Khoa Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Hữu Nghị.

Dấu hiệu của đột quỵ: Quy tắc F.A.S.T.

Các dấu hiệu đột quỵ thường xuất hiện một cách đột ngột và liên quan đến chức năng thần kinh ví dụ đột ngột liệt 1 bên mặt hoặc tay, nói ngọng, mất thị lực 1 hoặc 2 mắt, đau đầu dữ dội hoặc chóng mặt. Bác sĩ Thịnh nhấn mạnh cần nhớ quy tắc F.A.S.T:

F (Face - Khuôn mặt): Một bên mặt bị chảy xệ, méo miệng. Khi cười hoặc nhe răng, miệng không cân xứng, nhân trung lệch.
A (Arm - Cánh tay): Yếu, liệt hoặc tê một bên tay/chân. Yêu cầu bệnh nhân giơ cả hai tay lên, một bên sẽ yếu, rơi xuống hoặc không thể giơ lên được.
S (Speech - Lời nói): Yêu cầu người bệnh nói một câu đơn giản. Lời nói khó hiểu, ngọng nghịu, không nói được.
T (Time - Thời gian): Nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào, hãy gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. "Thời gian vàng" để cứu não là cực kỳ quan trọng. Người bị đột quỵ vẫn còn tỉnh táo hoặc lơ mơ, nhưng vẫn có mạch và nhịp thở (trừ trường hợp rất nặng).

Nhận biết sớm dấu hiệu và thực hiện đúng cách sơ cứu đột quỵ không chỉ giúp giảm nguy cơ tử vong mà còn hạn chế di chứng nặng nề.

Cách sơ cứu người bị đột quỵ

Sơ cứu đột quỵ thế nào? Bác sĩ Thịnh hướng dẫn điều đầu tiên khi gặp người bị đột quỵ hãy gọi cấp cứu 115 ngay lập tức, đồng thời ghi nhớ thời điểm, các triệu chứng xảy ra.

Hướng dẫn tham khảo cách sơ cứu đột quỵ.

Cùng lúc đó hãy để người bệnh nằm yên ở tư thế đầu hơi cao khoảng 30 độ để tránh bị sặc, tiến hành nới lỏng quần áo. Sau đó, kiểm tra ý thức và hô hấp của người bệnh, nếu người bệnh ngừng thở ngừng tim, cần cấp cứu ngừng tuần hoàn nếu có thể. Trong trường hợp người bệnh vẫn còn thở, cần theo dõi và giữ yên hiện trạng. Tuyệt đối không cho người bệnh ăn uống bất cứ thứ gì, không tự ý cho uống thuốc, cạo gió, chích máu đầu ngón tay hay di chuyển bệnh nhân quá nhiều vì có thể làm tình hình trở nên tệ hơn.

Thông thường khi đột quỵ, bệnh nhân vẫn còn thở và còn mạch. Điều quan trọng là cần sơ cứu đúng cách để người bệnh đảm bảo được đưa đến cơ sở y tế trong giờ vàng. Trong trường hợp được đưa đến viện muộn, người bệnh thường để lại một số di chứng và cũng trở thành gánh nặng cho bản thân, gia đình và xã hội. Một số di chứng có thể gặp nếu không được xử trí kịp thời như:

Liệt nửa người
Rối loạn ngôn ngữ
Suy giảm trí nhớ
Giảm thị lực
Sống thực vật thậm chí tử vong…

Nhiều dấu hiệu cảnh báo xuất hiện trước cơn đột quỵ nhưng thường bị xem nhẹ. Do vậy việc tự kiểm tra và quan sát người thân giúp nhận diện sớm các bất thường, tăng khả năng xử lý trong thời gian vàng cấp cứu là yếu tố quyết định tiên lượng cho người bệnh.

Ai nên tầm soát đột quỵ?

Bác sĩ Thịnh khuyến cáo ngay cả khi khỏe mạnh, mỗi người nên tầm soát đột quỵ 1–2 lần/năm. Những nhóm có nguy cơ cao càng cần kiểm tra định kỳ hơn bao gồm:

Người trên 50 tuổi
Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, thừa cân – béo phì
Người bị thiếu máu não thoáng qua (TIA), hẹp động mạch cảnh
Người ít vận động, hay thức khuya, hút thuốc, uống rượu bia, dùng các chất kích thích như cà phê…

Kim Dung